Kết bài Tức nước vỡ bờ (Ngô Tất Tố) hay nhất – 13 mẫu ngắn gọn, nâng cao

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ khép lại bằng câu nói quyết liệt của chị Dậu, nhưng sức vang của nó còn lan rất xa. Qua cảnh đối đầu ngắn ngủi mà dữ dội, Ngô Tất Tố cho thấy người nông dân hiền lành đến đâu cũng sẽ vùng lên khi bị dồn vào đường cùng.

Bằng lối dựng cảnh giàu kịch tính, ngôn ngữ đối thoại sắc nét và cách khắc họa nhân vật qua hành động, Ngô Tất Tố đã biến đoạn trích Tức nước vỡ bờ thành một trong những trang hay nhất của tiểu thuyết Tắt đèn. Đoạn văn vừa phơi bày sự độc ác của bọn tay sai trong mùa sưu thuế, vừa ngợi ca người vợ nghèo giàu tình thương và tiềm tàng sức phản kháng. Đọc xong, người đọc vừa căm giận vừa hả lòng.

Ngay khi Tắt đèn ra mắt năm 1939, Vũ Trọng Phụng đã viết bài trên báo Thời vụ hết lời khen ngợi cuốn tiểu thuyết và tấm lòng của tác giả với dân quê. Hơn tám mươi năm sau, đoạn trích Tức nước vỡ bờ vẫn được đưa vào sách Ngữ văn, chứng tỏ sức sống bền bỉ của trang văn. Ngô Tất Tố nhờ đó được nhớ đến như một trong những cây bút hiện thực lớn nhất viết về làng quê Bắc Bộ thời thuộc Pháp.

Thời chị Dậu, người dân quê có thể bị trói, bị đánh chỉ vì thiếu mấy đồng bạc sưu. Ngày nay, pháp luật bảo vệ quyền con người, người phụ nữ được học hành, làm việc và lên tiếng cho chính mình. Đọc lại đoạn trích Tức nước vỡ bờ, em càng hiểu giá trị của cuộc sống hôm nay đã phải đánh đổi bằng biết bao đau thương, và càng trân trọng những con người như chị Dậu, dù khổ cực vẫn không để ai chà đạp lên phẩm giá của mình.

Sự vùng dậy của chị Dậu trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ mới dừng ở phản ứng bột phát của một người đàn bà bảo vệ chồng. Nhưng trong đó đã ẩn chứa một nguồn sức mạnh mà chỉ vài năm sau sẽ trỗi dậy thành phong trào của cả triệu người. Ngô Tất Tố chưa thể chỉ ra con đường cách mạng, song bằng trang văn của mình, ông đã cho người đọc thấy người nông dân không cam chịu mãi, họ chỉ đang chờ ngày đứng lên.

Đặt đoạn trích Tức nước vỡ bờ bên cạnh truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao, ta có hai chân dung người nông dân trước Cách mạng tháng Tám bổ sung cho nhau. Lão Hạc âm thầm chịu đựng và chọn cái chết để giữ trọn lòng tự trọng; chị Dậu nhẫn nhịn đến giới hạn cuối cùng rồi quyết liệt đánh trả. Cả hai đều nghèo khổ đến tận cùng, nhưng tâm hồn vẫn trong sạch và đáng kính. Ngô Tất Tố, cũng như Nam Cao, đã viết về họ bằng tất cả lòng thương yêu và sự trân trọng.

Nhà văn Nguyễn Tuân từng cho rằng với Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã “xui người nông dân nổi loạn”. Đọc đoạn trích Tức nước vỡ bờ, ta hiểu vì sao có lời nhận xét ấy. Hình ảnh chị Dậu túm cổ tên cai lệ ấn ra cửa không chỉ làm người đọc hả hê mà còn gieo vào lòng họ ý nghĩ rằng cái ác có thể bị đánh bại. Đó là đóng góp lớn của trang văn, vượt khỏi giới hạn của một cảnh truyện để trở thành lời khẳng định về sức mạnh của người dân lao động.

Đoạn trích kết thúc khi anh Dậu run rẩy can vợ, còn chị Dậu vẫn chưa nguôi giận: “Thà ngồi tù. Để cho chúng nó làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được…”. Câu nói ấy cho thấy chị đã thôi sợ hãi, thà chịu tù tội còn hơn để kẻ ác giày vò chồng mình. Với cái kết mở này, Ngô Tất Tố để Tức nước vỡ bờ lắng lại trong lòng người đọc như một tiếng nói đòi quyền sống của người nông dân.

Qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ, chị Dậu hiện lên với vẻ đẹp trọn vẹn của người đàn bà nhà quê Việt Nam: thương chồng con hết mực, biết nhẫn nhịn, mềm mỏng, nhưng khi cần thì cứng cỏi và dũng cảm. Ngô Tất Tố đã dành cho nhân vật tình cảm yêu thương và lòng tin tưởng sâu sắc. Chính vì vậy, chị Dậu không chỉ sống trong trang sách mà còn sống trong lòng bao thế hệ người đọc như biểu tượng của sức mạnh tiềm tàng nơi người lao động.

Tên cai lệ và người nhà lí trưởng chỉ là những kẻ tay sai nhỏ bé, nhưng qua ngòi bút Ngô Tất Tố, chúng hiện ra như bản chất của cả bộ máy cai trị đương thời: hống hách với dân lành, tàn nhẫn với người ốm yếu, và rốt cuộc hèn yếu trước sức phản kháng chính đáng. Cảnh cai lệ ngã nhào trước người đàn bà lực điền là cái kết thích đáng cho kẻ ác. Hai nhân vật ấy góp phần làm nổi bật giá trị tố cáo của đoạn trích Tức nước vỡ bờ.

Một trong những điểm đặc sắc nhất của đoạn trích Tức nước vỡ bờ là cách chị Dậu thay đổi lời xưng hô: từ cháu – ông nhún nhường sang tôi – ông ngang hàng, rồi bà – mày đầy thách thức. Chỉ qua mấy lời thoại ấy, Ngô Tất Tố đã vẽ nên cả quá trình chuyển biến tâm lí từ van xin đến phản kháng. Đó là bằng chứng cho tài sử dụng ngôn ngữ nhân vật của nhà văn, khiến trang văn sống động như một màn kịch trước mắt người đọc.

Nhan đề Tức nước vỡ bờ đã nói đúng tinh thần của đoạn trích. Nỗi khổ trong gia đình chị Dậu dâng lên từng ngày như con nước, và khi bọn tay sai định trói người chồng đang ốm, bờ đê nhẫn nhịn cuối cùng đã vỡ. Qua nhan đề và cả đoạn văn, Ngô Tất Tố khẳng định một lẽ tự nhiên của cuộc đời: nơi nào có áp bức đến cùng cực, nơi đó sẽ có sự vùng lên.

Gần một thế kỉ đã trôi qua, cảnh sưu thuế trong Tắt đèn chỉ còn trong sách vở, nhưng đoạn trích Tức nước vỡ bờ vẫn khiến người đọc hôm nay thót tim theo từng cử chỉ của chị Dậu. Sức sống ấy đến từ sự thật được Ngô Tất Tố ghi lại bằng con mắt quan sát tinh tường, và từ một niềm tin nhân đạo lớn lao: con người dù bị đẩy xuống đáy xã hội vẫn giữ được phẩm giá và khả năng tự vệ. Chị Dậu đứng lên không phải vì căm thù mà vì thương chồng. Chính tình thương ấy đã làm nên sức mạnh, và đó cũng là điều văn chương chân chính muốn nhắc nhở mỗi chúng ta.