Tóm tắt Tức nước vỡ bờ (Ngô Tất Tố) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Nhà còn nợ phần sưu của người em đã khuất nên anh Dậu bệnh tật vẫn bị trói ngoài đình, đến đêm mới được trả về. Sáng hôm sau, chị Dậu vừa dỗ chồng ăn ít cháo, hai tên tay sai đi thu sưu đã xông vào đòi bắt anh. Chị van xin không được, lại bị đánh, liền vùng lên đánh ngã cả hai kẻ ấy.

Nhà chị Dậu nghèo xơ xác giữa mùa sưu thuế. Để nộp sưu, chị đã bán đứa con gái lớn, nhưng vẫn bị bắt đóng thêm phần của em chồng mất từ năm ngoái. Anh Dậu ốm yếu bị cùm kẹp ngoài đình, được cõng về lúc nửa đêm, mãi mới hồi tỉnh. Sáng ra, nhờ bát gạo hàng xóm cho, chị nấu cháo, quạt nguội rồi dỗ chồng ngồi dậy ăn. Anh chưa kịp ăn, cai lệ đã cùng người nhà lí trưởng mang roi, thừng đến thúc nợ sưu. Chị Dậu hạ mình xin khất, chúng chẳng nghe, còn đòi trói anh Dậu đem ra đình. Bị đấm vào ngực, bị tát vào mặt, chị chuyển từ van nài sang cảnh cáo, rồi ra tay đánh ngã cai lệ và vật nhào cả tên hầu của lí trưởng. Anh Dậu sợ hãi can ngăn, nhưng chị đáp rằng thà ngồi tù còn hơn để chúng hành hạ mãi.

• Phần 1 – Chị Dậu chăm sóc chồng: sau đêm anh Dậu bị đánh ngất được khiêng về, chị Dậu nấu nồi cháo từ bát gạo của bà lão láng giềng. Bà lão sang hỏi thăm, khuyên anh Dậu trốn đi kẻo bọn thúc sưu lại đến. Chị bày cháo ra quạt cho nguội, bưng bát lớn đến bên chồng, ngồi chờ xem anh ăn có ngon miệng không.
• Phần 2 – Chị Dậu phản kháng: anh Dậu vừa run rẩy nâng bát cháo, bọn tay sai đã ầm ầm kéo vào. Chị Dậu xin khất sưu nhưng chỉ nhận lại lời chửi rủa, đe dọa. Cai lệ giật dây thừng định trói người ốm, đấm và tát chị. Chị cãi lại, rồi túm cổ cai lệ đẩy ngã, giằng gậy và quật ngã người nhà lí trưởng, mặc chồng run sợ can ngăn.

Mở đầu, chị Dậu là người vợ tần tảo, lo cho chồng từng bát cháo sau trận đòn thập tử nhất sinh ngoài đình. Khi cai lệ và người nhà lí trưởng đến đòi sưu, chị nhũn nhặn xưng “cháu”, gọi “ông”, giải thích nhà túng lại phải gánh cả suất của em chồng, xin được khất. Bọn chúng chửi bới, dọa dỡ nhà và ra lệnh trói anh Dậu; chị vẫn cố van lơn, chạy tới níu tay cai lệ xin tha. Đến lúc bị hắn đấm liền mấy cái vào ngực, chị đổi cách xưng hô thành “tôi – ông”, nêu lẽ phải rằng chồng đang đau thì không ai được hành hạ. Cai lệ đáp lại bằng một cái tát; lúc ấy chị nghiến răng xưng “bà”, gọi hắn là “mày”, túm cổ đẩy hắn ngã ngửa. Người nhà lí trưởng xông tới cũng bị chị giằng gậy, túm tóc quật ra thềm. Trước lời can của chồng, chị khẳng định thà đi tù chứ không chịu cúi đầu nữa.

Năm ấy sưu thuế đè nặng lên cái nhà vốn đã nghèo nhất xóm của tôi. Tôi phải bán cái Tí cho nhà Nghị Quế mà vẫn chưa đủ, vì làng bắt nộp cả suất cho chú em đã khuất. Chồng tôi đang ốm mà vẫn bị chúng trói ra đình, đòn roi tơi bời; nửa đêm người ta cõng về, tôi gọi mãi anh mới mở mắt. Sáng hôm sau, tôi nấu nồi cháo bằng gạo bà cụ bên cạnh cho vay, quạt nguội rồi bưng đến dỗ anh ăn cho đỡ xót ruột. Anh vừa nhấc bát lên thì gã cai lệ cùng người nhà ông lí ập vào, roi gậy lăm lăm, quát tháo đòi tiền. Tôi khúm núm xin khất, chúng mắng chửi, dọa dỡ nhà, rồi cai lệ cầm thừng xông tới trói chồng tôi. Tôi níu tay hắn van lạy thì bị đấm vào ngực, cãi một câu thì bị tát. Không chịu nổi nữa, tôi túm cổ hắn dúi ra cửa, rồi vật luôn cả gã kia ngã nhào. Chồng tôi run run bảo đánh người ta thì phải tù, nhưng tôi đã quyết: ngồi tù còn hơn cứ để chúng làm khổ mãi.

Đoạn trích mở ra trên nền một làng quê ngột ngạt trong những ngày thu thuế, tiếng trống, tiếng tù và hòa với tiếng thét đánh, tiếng khóc than. Gia đình chị Dậu vào loại cùng đinh nghèo nhất làng. Chị chạy vạy khắp nơi không đủ tiền, đành bán đứa con gái bảy tuổi cho lão Nghị Quế, rồi lại hay tin phải đóng thêm suất sưu cho người em chồng chết từ năm ngoái. Anh Dậu đang bệnh bị bọn tay sai trói ra đình, đến đêm người ta cõng anh về rũ rượi như cái xác. Hàng xóm xúm vào cứu chữa, anh dần tỉnh lại; một bà lão thương cảnh cả nhà nhịn đói nên đem gạo sang cho nấu cháo.

Sáng hôm sau, cháo vừa nguội, chị Dậu dỗ chồng ngồi dậy ăn thì cai lệ cùng người nhà lí trưởng ập tới. Lời xin khất của chị bị gạt phắt. Chúng định trói anh Dậu, đánh cả chị. Dồn đến đường cùng, chị chống trả, đánh gục cả hai.

Trong ngày sưu thuế ở làng Đông Xá, gia đình chị Dậu lâm vào cảnh khốn quẫn nhất. Chị đã phải bán con gái đầu lòng là cái Tí sang nhà lão Nghị ở thôn Đoài, vậy mà vẫn chưa đủ, bởi lí dịch bắt đóng thêm suất sưu cho chú Hợi, người em ruột của anh Dậu, dù chú đã chết. Anh Dậu ốm yếu vẫn bị đánh trói giữa đình suốt ngày, đêm khuya mới được khiêng về, nằm lịm như người chết. Nhờ bà con láng giềng chạy chữa, anh dần hồi tỉnh. Thương cả nhà nhịn đói từ hôm trước, một bà lão hàng xóm mang gạo sang cho chị nấu cháo.

Sáng hôm sau, nồi cháo đã được, chị bày bát ra mâm và quạt cho nguội bớt. Bà lão lại sang thăm, dặn chị liệu cho chồng lánh mặt, kẻo người ta vào đòi tiền lại đánh trói. Chị đáp sẽ cho chồng ăn vài húp đã, vì anh nhịn suông từ hôm qua. Chị bưng bát cháo tới tận chỗ nằm, bế con ngồi bên, lặng lẽ đợi chồng ăn. Anh Dậu chống tay ngồi dậy, run rẩy nâng bát lên, chưa kịp húp thì cai lệ và người nhà lí trưởng ầm ầm xông vào, mang theo roi song, thước gỗ và dây thừng.

Cai lệ quát đòi nộp sưu ngay. Anh Dậu hoảng hồn, đặt bát cháo xuống rồi lăn ra phản. Chị Dậu run run trình bày cảnh nhà, xin hai ông nói giúp với lí trưởng cho khất. Cai lệ trợn mắt chửi chị, dọa sẽ dỡ cả nhà, rồi giành lấy dây thừng từ tay người nhà lí trưởng đang lúng túng, chạy lại trói anh Dậu. Chị Dậu vội đặt con xuống, chạy đến đỡ tay hắn xin tha, nhưng bị bịch mấy cái vào ngực. Chị cảnh cáo hắn không được hành hạ người ốm thì bị tát một cái nảy lửa.

Đến đây chị không nhịn nữa. Chị nắm cổ cai lệ đẩy mạnh ra phía cửa khiến hắn ngã lăn quay mà miệng vẫn la trói. Người nhà lí trưởng giơ gậy định đánh, chị giằng được gậy, hai bên vật lộn, cuối cùng hắn bị chị nắm tóc quật ngã ra thềm. Anh Dậu hoảng sợ can vợ vì sợ tù tội, nhưng chị vẫn còn giận, đáp rằng thà ngồi tù chứ không cam chịu bị hành hạ mãi.

Bị sưu thuế dồn đến bước đường cùng, chị Dậu bán con, chồng thì bị đánh ngất ngoài đình. Buổi sáng chị vừa chăm cho anh Dậu được bát cháo, lũ tay sai đi thúc sưu đã đến đòi trói người ốm, đánh cả người van xin. Từ một người đàn bà nhẫn nhục, chị Dậu đã đứng lên, dùng sức mình đánh gục hai kẻ ức hiếp. Qua câu chuyện, Ngô Tất Tố tố cáo chế độ sưu thuế dã man và lũ tay sai hung ác của bộ máy cai trị thời Pháp thuộc; mặt khác, ông ca ngợi tình thương chồng con và sức vùng lên còn ẩn sâu trong người nông dân: bị dồn ép đến cùng, họ sẽ vùng lên, đúng như thành ngữ tức nước vỡ bờ.

Kết luận

Dù chọn mẫu dài hay ngắn, một bản tóm tắt Tức nước vỡ bờ tốt cần giữ đúng trình tự: hoàn cảnh khốn quẫn của nhà chị Dậu, cảnh chị chăm sóc chồng, bọn tay sai ập đến, chị van xin rồi chống trả. Nên nêu được sự thay đổi trong thái độ của chị Dậu, vì đó là mạch chính của đoạn trích. Muốn hiểu sâu hơn về tác giả và giá trị văn bản, em có thể đọc thêm các bài dưới đây.

Xem thêm:

• Tức nước vỡ bờ: tác giả, tác phẩm
• Mở bài Tức nước vỡ bờ hay nhất
• Kết bài Tức nước vỡ bờ hay nhất
• Những tác phẩm tiêu biểu của Ngô Tất Tố
• Tóm tắt Quang Trung đại phá quân Thanh
• Tóm tắt Đánh nhau với cối xay gió