Bài phát biểu trong lễ phát động phong trào – Dàn ý + 10 bài mẫu hay nhất (lớp 12)

Tình huống giả định: Đoàn trường phát động chuỗi Chủ nhật xanh, mỗi tháng một buổi dọn rác ở đoạn bờ kênh chạy sau trường. Người phát biểu là bí thư Đoàn trường, nói trong buổi chào cờ đầu tháng.

Kính thưa Ban Giám hiệu cùng quý thầy cô,

Các bạn đoàn viên thân mến!

Sáng nay đi học, nếu ai đi đường bờ kênh phía sau trường, chắc đã quen với mùi ấy. Mình đã thử đứng ở chân cầu gỗ đúng năm phút và đếm: hai mươi ba túi ni lông trôi qua, bốn hộp xốp, một chiếc dép lẻ, và một con cá chết nổi bụng. Năm phút thôi. Đoạn kênh ấy là đường thoát nước của cả khu dân cư quanh trường, cũng là nơi mùa mưa nào nước cũng dâng tràn lên lối đi của chúng ta. Vì thế, hôm nay Ban Chấp hành Đoàn trường xin phát động chuỗi hoạt động Chủ nhật xanh: mỗi tháng một buổi sáng Chủ nhật, các chi đoàn cùng nhau làm sạch bờ kênh sau trường.

Mình biết câu hỏi đầu tiên của nhiều bạn: rác do ai xả thì người ấy dọn, sao lại là học sinh? Câu hỏi đó có lí. Nhưng nếu chờ người xả rác tự dọn, đoạn kênh sẽ còn bẩn rất lâu. Chúng ta không dọn thay ai cả; chúng ta dọn cho con đường mình đi mỗi ngày, cho mùa mưa tới không phải lội qua nước đen. Và có một điều mình tin chắc: người ta khó vứt rác xuống một chỗ vừa được dọn sạch trước mắt mình. Một bờ kênh sạch là lời nhắc nhở mạnh hơn mọi tấm biển cấm.

Câu hỏi thứ hai: dọn một buổi rồi đâu lại vào đấy, có ích gì? Chính vì thế mà Đoàn trường không làm một buổi ra quân rồi chụp ảnh. Chủ nhật xanh kéo dài suốt năm học, mỗi chi đoàn nhận chăm một đoạn kênh khoảng năm mươi mét và đặt tên cho đoạn của mình. Mỗi buổi, chúng ta sẽ ghi lại lượng rác thu được để xem tháng sau có ít đi không. Nếu ít đi, đó là bằng chứng việc làm của chúng ta có tác dụng. Nếu không, chúng ta sẽ cùng Ban Giám hiệu gửi kiến nghị lên phường, kèm chính những con số ấy.

Hoạt động này cũng không chỉ là nhặt rác. Câu lạc bộ Khoa học sẽ hướng dẫn các bạn phân loại: chai nhựa và lon gom bán gây quỹ, phần còn lại giao cho đội thu gom của phường. Câu lạc bộ Mĩ thuật nhận vẽ lại bức tường dọc lối đi, để chỗ người ta quen đổ rác thành một chỗ người ta muốn dừng lại chụp ảnh. Các bạn khối 10 có thể làm khảo sát nhỏ trong khu dân cư xem vì sao bà con vẫn đổ rác xuống kênh, thiếu thùng rác hay giờ thu gom không hợp. Mỗi người góp một việc theo sở thích, không ai phải làm việc mình không thích.

Có bạn sẽ nói thẳng với mình: dậy sớm sáng Chủ nhật, lội bùn nhặt rác, điểm rèn luyện có được cộng không? Mình xin trả lời thật: có, Đoàn trường sẽ ghi nhận đầy đủ. Nhưng mình mong các bạn đến không chỉ vì điều đó. Năm ngoái, chi đoàn lớp mình đã thử làm một buổi như thế. Buổi sáng ấy, một bác bán xôi ở đầu ngõ mang ra cho cả nhóm một rổ xôi lạc, nói là cảm ơn mấy đứa. Một cụ ông chống gậy đứng xem rất lâu rồi bảo cả đời cụ chưa thấy đoạn kênh này sạch đến thế. Tuần sau đó, chính cụ là người đứng nhắc mấy cậu thanh niên đừng vứt vỏ hộp xuống nước. Những điều ấy không có trong sổ điểm rèn luyện, nhưng mình nghĩ đó mới là kết quả thật của một buổi Chủ nhật xanh.

Mình cũng muốn nói về sự an toàn, vì đây là việc nhà trường đặt lên trước tiên. Các bạn chỉ làm trên bờ và trên lối đi, tuyệt đối không xuống lòng kênh; khu vực có kính vỡ, kim tiêm sẽ do người lớn trong đội thu gom của phường xử lí. Mỗi chi đoàn có một thầy cô đi cùng và một hộp sơ cứu. Chúng ta làm sạch một nơi, chứ không ai phải mạo hiểm vì nó.

Thưa thầy cô và các bạn, làm sạch một đoạn kênh không làm thay đổi cả thành phố. Nhưng nó thay đổi đoạn đường chúng ta đi học, và thay đổi cách chúng ta nghĩ về việc mình có thể làm cho nơi mình sống. Buổi đầu tiên sẽ bắt đầu lúc sáu giờ rưỡi sáng Chủ nhật tuần này, tập trung ở cổng sau. Đoàn trường đã chuẩn bị găng tay, kẹp gắp rác và bao tải; các bạn chỉ cần mang theo một chai nước, một chiếc mũ, và một buổi sáng.

Mình mong cuối năm học này, ai đứng ở chân cầu gỗ năm phút cũng không còn đếm được gì để kể. Hẹn các bạn sáng Chủ nhật ở cổng sau!

Tình huống giả định: buổi lễ phát động phong trào Thanh niên làm theo lời Bác của Đoàn trường năm học mới. Người phát biểu là học sinh lớp 12 được tuyên dương thanh niên tiêu biểu năm học trước nhờ tổ chức nhóm học kèm các em khối 10.

Kính thưa các thầy cô trong Ban Giám hiệu, thưa thầy cô giáo,

Thưa các bạn đoàn viên!

Năm ngoái, khi được gọi tên lên nhận giấy khen thanh niên tiêu biểu, em đã rất lúng túng. Em không cứu ai, không đoạt giải quốc gia nào. Em chỉ làm một việc nhỏ: mỗi chiều thứ Ba và thứ Năm ở lại thư viện một tiếng để học cùng mấy em khối 10 đang hổng kiến thức Toán. Lúc đầu có ba em, cuối năm có mười bốn em và năm anh chị lớp trên cùng dạy. Hôm nay, được đứng ở đây trong lễ phát động phong trào Thanh niên làm theo lời Bác năm học mới, em muốn kể về việc nhỏ ấy, vì em tin phong trào này bắt đầu từ chính những việc như vậy.

Bốn câu thơ Bác Hồ tặng thanh niên xung phong khi Bác đến thăm đơn vị đang làm nhiệm vụ ở vùng rừng Bắc Kạn (nay thuộc tỉnh Thái Nguyên) năm 1951 chắc ai trong chúng ta cũng thuộc. Câu mở đầu là “Không có việc gì khó”, câu tiếp theo là “Chỉ sợ lòng không bền”. Em đã nghĩ mình hiểu bốn câu thơ ấy từ hồi tiểu học, nhưng phải đến khi nhóm học kèm suýt tan vào tháng thứ hai, em mới hiểu thật. Cái khó không nằm ở bài Toán. Cái khó là những buổi chiều chỉ có một em đến, là cảm giác mình đang làm một việc chẳng ai để ý. Nhóm còn được là nhờ một bạn trong lớp nói với em: cứ ngồi đó, có một em cũng là có. Lòng bền, hóa ra, là ngồi lại thêm một buổi nữa.

Vì sao một học sinh như chúng ta cần làm theo lời Bác, khi Bác đã đi xa hơn nửa thế kỉ? Theo em, vì những điều Bác dặn thanh niên chưa bao giờ cũ: học cho thật, làm cho thật, sống có ích cho người bên cạnh. Phong trào không đòi chúng ta làm việc phi thường. Nó đòi chúng ta biến lời dạy thành việc làm cụ thể, đo được, ở ngay trong trường mình.

Có bạn sẽ nghĩ: phong trào năm nào cũng phát động, rồi cuối năm làm báo cáo cho đủ. Em không phủ nhận đã có lúc như thế. Nhưng một phong trào trở thành hình thức chỉ khi mỗi người chúng ta coi nó là việc của người khác. Năm nay Đoàn trường đề nghị mỗi chi đoàn đăng kí một công trình nhỏ có thật: một nhóm học kèm, một góc sách ở hành lang, một buổi sửa xe đạp miễn phí cho các em, một tháng nhắc nhau đội mũ bảo hiểm. Cuối năm, chúng ta không chấm trên giấy mà mời chính người được giúp nói lại.

Em xin nhận trước một việc: nhóm học kèm năm nay sẽ mở thêm môn Tiếng Anh, và em sẽ tìm người tiếp nối trước khi ra trường. Em mong các bạn cũng mạnh dạn nhận cho chi đoàn mình một việc, dù nhỏ, nhưng làm đến nơi đến chốn.

Kính chúc thầy cô mạnh khỏe, chúc phong trào năm nay có thật nhiều công trình đi được đến cuối năm. Em xin cảm ơn!

Tình huống giả định: trong buổi lễ do Ban Chấp hành Đoàn trường tổ chức để quyên góp, sửa chữa rồi trao máy tính cho những bạn nhà khó khăn, một học sinh lớp 12 phát biểu với tư cách người hưởng ứng; dự lễ có phụ huynh và một số nhà hảo tâm.

Kính thưa quý vị phụ huynh, các vị khách quý,

Thưa thầy cô và các bạn!

Ba năm trước, có một bạn trong lớp em học trực tuyến bằng chiếc điện thoại màn hình vỡ một góc. Mỗi lần cô giáo chiếu bài, bạn phải phóng to từng dòng. Có hôm mạng yếu, bạn ra đứng ở đầu ngõ, chỗ bắt được sóng của quán nước, để nộp bài cho kịp. Không ai trong lớp biết chuyện ấy cho đến khi bạn kể lại vào cuối năm. Em kể câu chuyện này vì em nghĩ trong trường mình bây giờ vẫn còn những bạn như thế, chỉ là các bạn không nói ra.

Việc học bây giờ không chỉ diễn ra trong lớp. Bài tập nộp qua mạng, tài liệu ôn thi nằm trên các trang học tập, nhiều buổi học thêm của thầy cô cũng mở trực tuyến. Một học sinh không có máy tính không chỉ thiếu một thiết bị; bạn ấy đứng ngoài một phần của lớp học. Vì thế em rất mừng khi Đoàn trường phát động chương trình này, và em xin được hưởng ứng bằng cả tấm lòng của mình.

Em biết có người băn khoăn: máy tính đắt tiền, học sinh lấy đâu ra mà góp? Thật ra chương trình không chỉ cần tiền. Nhiều gia đình đang có một chiếc máy tính cũ nằm trong tủ vì đã thay máy mới, vẫn chạy được nếu thay pin, nâng bộ nhớ. Câu lạc bộ Tin học của trường nhận kiểm tra, sửa chữa, cài đặt phần mềm học tập miễn phí. Một chiếc máy bị bỏ quên trong nhà quý vị có thể trở thành chiếc máy dùng hằng ngày của một bạn học sinh. Còn chúng em, ai không có máy để góp thì có thể góp công: đi thu gom, lau chùi, hướng dẫn các bạn được nhận cách sử dụng.

Cũng có ý kiến lo rằng tặng máy rồi các bạn dùng để chơi trò chơi chứ không học. Em nghĩ nỗi lo ấy chính đáng, và cách trả lời là đi cùng các bạn sau khi trao máy. Mỗi bạn được nhận máy sẽ có một anh chị khóa trên kèm trong tháng đầu, chỉ cách tìm tài liệu, cách quản lí thời gian. Tặng máy là một buổi; đồng hành mới là cả năm.

Em xin hứa sẽ cùng các bạn trong chi đoàn lớp mình nhận phần thu gom ở khu phố quanh trường, và sẽ báo lại với thầy cô, quý vị phụ huynh từng chiếc máy đã đến tay ai. Em tin rằng cuối học kì này, sẽ không còn bạn nào phải đứng đầu ngõ để nộp bài nữa.

Kính chúc quý vị và thầy cô mạnh khỏe. Em cảm ơn mọi người rất nhiều!

Tình huống giả định: địa phương tổ chức lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động vì bình đẳng giới; người phát biểu được mời với tư cách đại diện học sinh phổ thông. Thời gian Tháng hành động (từ 15/11 đến 15/12 hằng năm, triển khai lần đầu năm 2016) lấy theo đề sách và các báo đưa tin.

Kính thưa các vị đại biểu,

Thưa các cô chú, anh chị và các bạn học sinh!

Cháu xin bắt đầu bằng một bữa cơm. Sau giỗ ông nội năm ngoái, nhà cháu đông người. Cơm xong, các chú các bác nam ngồi lại uống trà, còn các cô, các chị và cháu bưng mâm xuống bếp. Em trai cháu, mười tuổi, cũng định ngồi lại với các chú. Cháu gọi em xuống rửa bát cùng. Một bác bảo cháu: con trai ai lại vào bếp. Cả nhà cười, và em cháu đứng lên đi theo các chú. Chuyện rất nhỏ, ai cũng thấy quen. Nhưng chính vì quen nên nó là lí do cháu xin được nói hôm nay.

Tháng hành động vì bình đẳng giới được tổ chức từ ngày 15 tháng 11 đến ngày 15 tháng 12 hằng năm; lần đầu tiên cả nước triển khai là vào năm 2016. Mỗi năm, Tháng hành động là dịp để cả nước cùng nhìn lại những bất công còn nằm trong nếp nghĩ, trong gia đình, nơi làm việc, và cùng nhau phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới. Là học sinh, cháu xin được nói về hai điều chúng cháu thấy gần nhất.

Điều thứ nhất là những định kiến tưởng như vô hại. Con trai không được khóc, con gái học khối kĩ thuật làm gì, việc nhà là việc của mẹ. Những câu ấy được nói ra rất nhẹ nhàng, nhiều khi bằng giọng đùa. Nhưng nghe mãi thì bạn nam sẽ ngại chia sẻ, bạn nữ sẽ bỏ ước mơ, còn em trai cháu sẽ lớn lên tin rằng bếp không phải chỗ của mình. Bình đẳng giới bắt đầu từ việc chúng ta để ý và sửa lại những câu nói ấy.

Điều thứ hai là bạo lực, kể cả thứ bạo lực không để lại vết bầm: lời lẽ xúc phạm, ảnh chế lan trong nhóm chat, những đụng chạm không được cho phép. Nhiều bạn chịu đựng vì sợ, vì xấu hổ, vì không biết nói với ai. Cháu mong nhà trường và địa phương cho chúng cháu biết rõ khi gặp chuyện thì báo với ai, và người báo được giữ kín ra sao.

Có người hỏi: bình đẳng giới là chuyện lớn của luật pháp, học sinh thì làm được gì? Cháu nghĩ chúng cháu làm được nhiều. Trong lớp, phân công trực nhật không theo giới. Trong nhóm, nghe ý kiến của mọi người như nhau. Ở nhà, cùng làm việc nhà với anh chị em. Và khi thấy bạn bị trêu chọc vì giới tính, đừng cười theo.

Cháu xin hứa, cùng các bạn trong trường, sẽ làm một buổi nói chuyện chuyên đề và một góc hỏi đáp kín cho học sinh trong tháng này. Còn ở nhà, giỗ năm nay, cháu sẽ rủ em trai rửa bát trước khi ai kịp nói gì.

Cháu xin kính chúc các vị đại biểu sức khỏe, và cảm ơn mọi người đã cho cháu được nói.

Tình huống giả định: nhà trường phát động thử nghiệm một tuần ra chơi không dùng điện thoại, sau khi Ban đại diện học sinh đề xuất. Người phát biểu là thầy hiệu trưởng.

Thưa các thầy cô, các em học sinh của trường!

Tuần trước, thầy đi một vòng hành lang vào giờ ra chơi. Thầy đếm được ở tầng ba có hai mươi bảy em ngồi dọc lan can, và hai mươi lăm em đang cúi xuống màn hình. Sân bóng rổ trống. Bàn cờ vua ở thư viện phủ một lớp bụi mỏng. Thầy không trách các em, vì chính thầy nhiều lúc cũng cầm điện thoại lên mà không biết để làm gì. Nhưng hôm đó, thầy nhớ lại giờ ra chơi của thế hệ mình, ồn ào, mồ hôi, cãi nhau vì một quả cầu, và thầy tiếc cho các em.

Vì thế khi Ban đại diện học sinh gửi đề xuất thử một tuần ra chơi không điện thoại, thầy đồng ý ngay. Hôm nay, nhà trường chính thức phát động tuần lễ ấy, bắt đầu từ thứ Hai tới. Trong hai mươi phút ra chơi, các em để điện thoại trong cặp. Đổi lại, sân trường sẽ có những thứ các em đề xuất: bàn bóng bàn mượn từ nhà văn hóa phường, bộ cờ tướng, cờ vua, sân đá cầu kẻ lại vạch, góc vẽ tự do trên giấy khổ lớn ở sảnh, loa phát nhạc do chính các lớp chọn.

Thầy biết có em sẽ nói: điện thoại là của em, giờ ra chơi là của em, sao nhà trường lại cấm? Các em nói đúng một nửa. Đây không phải lệnh cấm mà là một cuộc thử nghiệm các em tự đề xuất, có thời hạn một tuần, và cuối tuần chính các em sẽ bỏ phiếu xem có nên làm tiếp hay không. Việc gấp như gọi cho bố mẹ thì các em vẫn dùng bình thường ở phòng giám thị. Nhà trường chỉ muốn các em có cơ hội so sánh: hai mươi phút cúi đầu và hai mươi phút ngẩng đầu, cái nào khiến các em vào tiết sau tỉnh táo hơn.

Thầy cũng xin các thầy cô cùng làm với học sinh. Giờ ra chơi tuần tới, thầy cô nào rảnh hãy xuống sân, đứng vào một trận cầu hoặc ngồi đánh một ván cờ. Thầy sẽ là người đầu tiên.

Cuối tuần, thầy rất muốn nghe các em kể lại. Nếu một tuần ấy chỉ giúp vài em làm quen thêm một người bạn ở lớp bên, hay phát hiện mình đánh cờ khá hơn mình tưởng, thì cuộc thử nghiệm đã thành công rồi.

Chúc các em một tuần thật vui. Cảm ơn các em và các thầy cô!

Tình huống giả định: thư viện trường phát động tháng đọc sách dịp 21/4. Người phát biểu là chủ nhiệm Câu lạc bộ Đọc sách, học sinh lớp 12.

Thưa thầy cô cùng các bạn yêu sách!

Ngày 21 tháng 4 hằng năm là Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam. Ngày này trước đây có tên là Ngày Sách Việt Nam, đến năm 2021 được đổi tên theo Quyết định số 1862/QĐ-TTg, để nhấn mạnh rằng điều cần nuôi dưỡng không chỉ là cuốn sách mà là thói quen đọc. Nhân dịp này, Câu lạc bộ Đọc sách cùng thư viện trường phát động tháng đọc với một mục tiêu rất khiêm tốn: mỗi ngày, mỗi người đọc hai mươi trang sách giấy.

Tại sao lại là sách giấy, khi điện thoại của chúng ta chứa được cả nghìn cuốn? Mình không chống đọc trên màn hình. Nhưng mình đã thử, và chắc nhiều bạn cũng thấy: đọc trên điện thoại, cứ vài trang lại có một thông báo nhảy lên, và mười phút sau mình đã ở trong một đoạn video chẳng liên quan. Cuốn sách giấy không có thông báo. Nó là một trong số ít thứ còn lại buộc chúng ta ở yên với một ý nghĩ trong hai mươi phút.

Tại sao lại là hai mươi trang? Vì con số ấy đủ nhỏ để ai cũng làm được, kể cả những tuần ôn thi căng nhất. Một năm học, hai mươi trang mỗi ngày là vài nghìn trang, tức là hơn chục cuốn sách. Chúng ta không cần một kế hoạch đọc hoành tráng; chúng ta cần một thói quen nhỏ không bị bỏ.

Mình đoán có bạn lớp 12 đang nghĩ: năm cuối rồi, đọc sách ngoài giờ là xa xỉ. Mình cũng là học sinh lớp 12. Mình chỉ muốn nói rằng đề Văn nghị luận xã hội chưa bao giờ hỏi những điều có sẵn trong sách giải; nó hỏi cách ta nghĩ. Và cách nghĩ được nuôi bằng những trang sách không nằm trong đề cương nào.

Tháng đọc có ba việc cụ thể. Thư viện mở cửa thêm giờ ra chơi buổi chiều. Mỗi lớp có một cuốn sổ đọc chung, ai đọc xong một cuốn thì viết vào đó ba dòng giới thiệu cho người sau. Cuối tháng, câu lạc bộ tổ chức buổi đổi sách: mang một cuốn đã đọc, mang về một cuốn chưa đọc.

Có một điều mình rút ra sau ba năm làm câu lạc bộ: người ta hiếm khi bắt đầu đọc vì được khuyên, mà thường vì một người bạn đưa cho cuốn sách và bảo đọc thử đi, hay lắm. Vậy nên tháng này, thay vì chỉ tự đọc, mỗi bạn hãy thử làm người đưa sách cho một người khác. Đó là cách một thói quen lan ra nhanh nhất.

Mình xin hẹn các bạn ở thư viện chiều thứ Hai, mang theo cuốn sách đầu tiên của tháng.

Tình huống giả định: sau một đợt mưa lũ lớn ở các tỉnh miền núi, nhà trường kêu gọi học sinh góp đồ dùng, sách vở gửi đồng bào. Người phát biểu là giáo viên chủ nhiệm đại diện Công đoàn nhà trường; bài không dùng số liệu vì chưa có thống kê chính thức.

Các em thân mến, thưa các đồng nghiệp!

Mấy ngày nay chắc các em đã thấy trên tin tức những hình ảnh nước lũ tràn qua mái nhà, những con đường bị sạt lở chia cắt bản làng, những lớp học bùn ngập tới bàn. Có những em nhỏ hôm nay không còn sách vở để đến trường. Cô không nêu con số, vì những con số đầy đủ chưa được công bố; nhưng ngay cả khi không có con số nào, những hình ảnh ấy cũng đủ để chúng ta không thể ngồi yên.

Hôm nay nhà trường phát động đợt quyên góp ủng hộ đồng bào vùng lũ. Cô muốn nói với các em ba điều về cách góp.

Thứ nhất, hãy góp thứ người ta cần chứ không phải thứ mình thừa. Vùng lũ lúc này cần nước sạch, lương khô, thuốc men, áo ấm, sách vở, chứ không cần quần áo rách hay đồ chơi hỏng. Danh sách vật dụng cần thiết được dán ở bảng tin từng tầng.

Thứ hai, không ai phải góp quá sức mình. Một quyển vở, một hộp bút cũng quý. Cô không muốn em nào xin thêm tiền bố mẹ chỉ để không thua bạn. Lòng tốt không đo bằng số tiền.

Thứ ba, chúng ta góp minh bạch. Mỗi lớp có sổ ghi, cuối đợt nhà trường sẽ công khai tổng số và chuyển qua tổ chức có trách nhiệm ở địa phương, có biên nhận dán lên bảng tin để các em cùng xem.

Và còn một điều nữa, có lẽ quan trọng không kém những món đồ. Trong trường mình có những bạn quê ở chính vùng vừa bị lũ. Mấy hôm nay các bạn ấy đi học mà lòng để ở nhà, gọi điện cho bố mẹ không được, không biết mái nhà còn hay mất. Cô mong các em để ý tới bạn mình, hỏi han một câu, rủ bạn ăn trưa, cho bạn mượn điện thoại khi cần. Đôi khi một người đang lo lắng cần một người ngồi cạnh hơn là một lời an ủi hay.

Có em hỏi cô: góp chút ít ở đây thì giúp được bao nhiêu? Cô nghĩ đến những chuyến xe cứu trợ, chuyến nào cũng là của rất nhiều người góp chút ít. Một mình mỗi chúng ta không làm được gì lớn, nhưng không ai phải làm một mình.

Cảm ơn các em, cảm ơn các đồng nghiệp. Mong những người ở vùng lũ sớm có lại mái nhà khô ráo.

Tình huống giả định: Hội cha mẹ học sinh phối hợp với nhà trường mở lớp học bơi miễn phí trong hè cho học sinh khối 10. Người phát biểu là một huấn luyện viên bơi được mời đến buổi lễ phát động.

Kính thưa Ban Giám hiệu, thưa quý phụ huynh,

Chào các em!

Tôi dạy bơi đã lâu, và câu hỏi tôi nghe nhiều nhất từ phụ huynh không phải là bao giờ con tôi bơi được, mà là con tôi lớn thế này rồi, học bơi có muộn không. Hôm nay tôi xin trả lời trước tất cả mọi người: không muộn. Muộn chỉ là khi chưa kịp học mà đã gặp nước.

Mùa hè là mùa trẻ em và thanh thiếu niên đi chơi sông, hồ, biển nhiều nhất, cũng là mùa những tin đuối nước thương tâm xuất hiện trên báo nhiều nhất. Tôi không muốn kể những câu chuyện ấy ở đây, vì các em đều đã nghe. Tôi chỉ muốn nói một điều tôi học được sau nhiều năm làm nghề: phần lớn những người gặp nạn không thiếu sức khỏe; họ thiếu một kĩ năng và thiếu một lần được dạy cách bình tĩnh.

Lớp bơi hè năm nay do Hội cha mẹ học sinh và nhà trường tổ chức, mỗi khóa mười buổi ở bể bơi gần trường. Các em sẽ không chỉ học bơi ếch hay bơi sải. Các em học nổi ngửa để thở khi mệt, học cách nhận ra một vùng nước nguy hiểm, học cách cứu bạn mà không để mình chìm theo: ném một chiếc phao, một cây sào, một chai nhựa rỗng, chứ không lao xuống tay không. Đó là những điều có thể cứu một mạng người.

Tôi biết có em sợ nước, có em ngại mặc đồ bơi trước bạn bè, có em nghĩ mình ở thành phố, đâu có ra sông. Với em sợ nước, tôi sẽ bắt đầu ở chỗ nước chỉ đến ngực. Với em ngại, lớp chia nhóm nhỏ và có huấn luyện viên nữ. Còn ở thành phố, các em vẫn sẽ có những chuyến về quê, những kì nghỉ ở biển, những trận mưa ngập đường. Nước không hỏi các em sống ở đâu.

Thưa quý phụ huynh, mười buổi học có thể là món quà thực tế nhất quý vị tặng con trong mùa hè này. Còn các em, hãy rủ thêm một người bạn cùng đăng kí, vì người bạn biết bơi đứng cạnh mình cũng là một chiếc phao.

Khóa đầu tiên khai giảng ngay tuần sau khi các em thi xong học kì. Đơn đăng kí có ở văn phòng Đoàn, phụ huynh chỉ cần kí xác nhận sức khỏe của con. Hẹn gặp các em ở bể bơi, và tôi tin cuối hè này, mỗi em sẽ có thêm một điều để tự hào về mình.

Tình huống giả định: trước kì thi tốt nghiệp, đội tình nguyện tiếp sức thí sinh của trường được thành lập. Người phát biểu là một đoàn viên lớp 12 đã đăng kí tham gia dù chính mình cũng là thí sinh.

Thưa thầy cô và các bạn!

Có lẽ các bạn đang thắc mắc vì sao một học sinh lớp 12, sắp thi tốt nghiệp, lại đứng lên hưởng ứng một chương trình tình nguyện trong chính mùa thi của mình. Mình sẽ giải thích bằng một buổi sáng hai năm trước.

Hôm ấy chị mình đi thi. Đến cổng điểm thi thì chị phát hiện quên thẻ căn cước ở nhà. Mẹ chở chị quay về, đường tắc, chị đứng khóc ở vỉa hè. Một bạn mặc áo xanh tình nguyện chạy đến, mượn điện thoại gọi giúp cho hội đồng thi, chỉ đường tắt, rồi đứng đợi cùng chị cho đến khi mẹ quay lại. Chị vào phòng thi kịp giờ. Mình không biết tên bạn ấy, và chị mình cũng không biết.

Chương trình năm nay không bắt các bạn thi xong rồi mới làm. Các bạn khối 10, khối 11 sẽ đứng ở các điểm thi gần trường, phát nước, chỉ đường, giữ xe, trông đồ cho phụ huynh. Còn các bạn lớp 12 như mình nhận việc trước kì thi: chia sẻ tài liệu ôn tập, làm sổ tay những thứ cần mang và những lỗi hay gặp trong phòng thi để phát cho các bạn ở trường khác.

Có bạn lo tham gia sẽ mất thời gian ôn. Mình nghĩ ngược lại: soạn sổ tay cho người khác chính là cách ôn chắc nhất, vì phải hiểu mới viết lại được. Mình đã thử với phần nghị luận xã hội của môn Văn: viết ra cho các em khóa dưới năm lỗi hay gặp, mình mới nhận ra chính mình đang mắc ba lỗi trong số đó.

Cũng có bạn nghĩ tình nguyện ở cổng trường chỉ là đứng phát nước, chẳng có gì to tát. Nhưng các bạn thử nhớ lại sáng ngày thi của mình, tim đập thế nào, tay lạnh ra sao. Vào lúc ấy, một chai nước mát, một câu hỏi bạn có cần gì không, một người biết phòng thi số mười hai nằm ở dãy nào, đều có giá trị hơn chúng ta tưởng. Thí sinh không cần người hùng; họ cần một người bình tĩnh đứng gần.

Mình đã đăng kí. Mình mong năm nay sẽ có thêm nhiều chiếc áo xanh đứng ở cổng trường, để một bạn nào đó đang khóc trên vỉa hè có người chạy đến. Biết đâu, cũng như chị mình, bạn ấy sẽ không bao giờ biết tên chúng ta, và như thế là đủ.

Tình huống giả định: lớp trưởng một lớp 12 phát biểu trong giờ sinh hoạt dưới cờ, mời học sinh cùng gia đình hưởng ứng Giờ Trái Đất theo kế hoạch của Đoàn trường. Các mốc thời gian của chiến dịch lấy theo báo chí đưa tin.

Em kính chào thầy cô, chào các bạn!

Thử hình dung một buổi tối, đúng tám giờ ba mươi, cả khu phố mình tắt đèn. Không phải vì mất điện, mà vì mọi người cùng chọn tắt. Một giờ sau, đèn sáng lại. Đó là Giờ Trái Đất, chiến dịch bắt đầu ở Xít-ni, Ô-xtrây-li-a năm 2007 và đến với Việt Nam từ năm 2009. Hôm nay, Đoàn trường mời các bạn cùng gia đình mình tham gia.

Mình biết câu hỏi nhiều người đặt ra: tắt đèn một giờ thì tiết kiệm được bao nhiêu, có thay đổi được biến đổi khí hậu đâu? Câu trả lời thật thà là một giờ thì không. Lượng điện tiết kiệm trong một giờ ở một thành phố, đem so với cả năm, nhỏ đến mức nhiều người cho rằng chiến dịch chỉ mang tính biểu tượng. Mình đồng ý rằng nó là biểu tượng, và mình nghĩ biểu tượng có sức mạnh riêng của nó. Nhưng Giờ Trái Đất chưa bao giờ nhằm vào một giờ ấy. Nó là một lời nhắc chung để mỗi gia đình nhìn lại ba trăm sáu mươi tư ngày còn lại: chiếc điều hòa có cần để mười tám độ, chiếc ti vi có cần bật khi không ai xem, bóng đèn hành lang có cần sáng cả đêm.

Vì thế năm nay, chi đoàn mỗi lớp sẽ làm thêm một việc sau buổi tắt đèn: mỗi bạn chụp hóa đơn tiền điện tháng Ba của nhà mình, rồi so với hóa đơn tháng Tư sau khi cả nhà thử ba thói quen tiết kiệm. Cuối tháng Tư, lớp nào giảm được nhiều nhất sẽ chia sẻ cách làm trong buổi chào cờ.

Tối hôm ấy, nếu được, các bạn hãy rủ cả nhà ra ban công hoặc sân thượng. Trời thành phố khi tắt đèn có thể nhìn thấy thêm vài ngôi sao, và một giờ trò chuyện không màn hình với bố mẹ có khi là điều đáng nhớ nhất của buổi tối đó.

Có bạn sẽ hỏi: nhà mình vốn đã tiết kiệm, tắt đèn thêm làm gì? Nếu vậy thì càng tốt, vì gia đình bạn có thể là người chỉ cho cả lớp những mẹo mà bạn coi là bình thường. Tiết kiệm điện không phải cuộc thi xem ai chịu khổ nhiều hơn, mà là chuyện dùng đúng chỗ, đúng lúc.

Em cảm ơn cả trường đã nghe. Hẹn gặp nhau trong bóng tối, theo một cách rất dễ chịu!