Kể lại một truyện truyền thuyết hoặc cổ tích – Dàn ý + 12 bài văn mẫu hay nhất (lớp 6)

Ở vùng Gia Bình, đất Kinh Bắc xưa, có những bụi tre mà thân vàng óng, nhìn xa như ai vừa quét lên một lớp nắng. Người ta gọi đó là tre đằng ngà và bảo rằng tre có màu ấy vì ngày xưa bị lửa từ miệng con ngựa sắt táp vào. Mỗi lần nghe chuyện về bụi tre vàng, em lại muốn kể lại từ đầu sự tích người anh hùng làng Gióng.

Chuyện xảy ra từ thời vua Hùng thứ sáu. Làng Gióng khi ấy có hai ông bà già chăm làm ăn, sống phúc đức, chỉ buồn vì mãi chưa có mụn con. Có lần bà ra đồng, thấy trên mặt đất in một vết chân to gấp mấy lần chân người. Bà tò mò ướm thử bàn chân mình vào. Về nhà, bà có mang, tròn mười hai tháng mới sinh, đứa bé trai trông rất sáng sủa. Nhưng đã ba tuổi, đứa bé vẫn chỉ nằm một chỗ, không biết nói, chẳng biết cười. Hai ông bà nhìn con mà ruột gan thắt lại.

Năm ấy giặc Ân kéo sang xâm lược. Thế giặc mạnh, vua Hùng cho sứ giả đi rao khắp chốn, tìm người có tài ra đánh giặc. Tiếng rao vọng đến làng Gióng. Đang ngồi bên con, bà mẹ bỗng nghe cậu bé cất tiếng nói đầu tiên:

– Mẹ ơi, mẹ ra gọi ông sứ giả vào nhà giúp con!

Sứ giả vào, cậu bé bảo ông về tâu vua: cậu cần một con ngựa bằng sắt, một chiếc roi cũng bằng sắt và một bộ giáp sắt, có đủ những thứ ấy cậu sẽ phá tan quân giặc. Sứ giả vừa mừng vừa lạ, tức tốc về tâu. Nhà vua truyền thợ ngày đêm rèn đủ những thứ ấy.

Kể từ ngày ấy, cậu bé lớn vùn vụt. Nồi cơm mẹ nấu cậu ăn sạch vẫn chưa no, tấm áo mới may sáng nay chiều đã chật căng. Cha mẹ làm lụng cật lực mà vẫn không theo kịp sức ăn của con. Hàng xóm biết chuyện, người mang gạo, người mang cà, người góp vải, ai cũng mong cậu mau lớn để đi giữ lấy làng.

Giặc đã kéo đến chân núi Trâu, dân chúng hoảng hốt. Đúng lúc ấy, ngựa, roi và áo giáp cũng vừa được đưa tới nơi. Cậu bé đứng dậy vươn vai, thoắt cái đã hóa thành chàng tráng sĩ vạm vỡ, oai phong. Chàng khoác giáp, nắm chặt roi, phóng lên lưng ngựa. Con ngựa sắt hí vang một tiếng rung cả cánh đồng, rồi phun lửa, lao thẳng vào quân giặc. Roi sắt vụt tới đâu, giặc ngã tới đó. Roi gãy, tráng sĩ nhổ luôn những bụi tre bên đường quật tới tấp. Quân Ân tan vỡ, giẫm đạp lên nhau mà chạy.

Giặc chạy đến núi Sóc thì tan hẳn. Tráng sĩ cho ngựa lên đỉnh núi, trút bộ giáp sắt đặt lại trên đá, rồi người và ngựa cùng bay lên, khuất dần trong mây. Từ đó không ai còn thấy tráng sĩ nữa.

Vua nhớ công, phong Gióng làm Phù Đổng Thiên Vương, cho dựng đền thờ ngay ở làng. Những vết chân ngựa sắt in trên đất thành một chuỗi ao hồ nối nhau; khu rừng bị lửa thiêu về sau mang tên làng Cháy. Hằng năm, cứ đến tháng tư, làng Gióng lại mở hội.

Mỗi khi nhìn bụi tre vàng, em nghĩ đến một cậu bé ba năm không nói, vậy mà câu đầu tiên lại là xin đi đánh giặc. Em cũng nghĩ đến những nồi cơm, quả cà của cả làng đã nuôi cậu lớn. Người anh hùng ấy đâu có lớn lên một mình.

Tháng bảy năm ngoái, mưa liền ba ngày, nước sông ngoài bãi dâng lên gần lưng chừng bờ đê. Tối ấy ông nội kê mấy bao thóc lên gác, vừa làm vừa lẩm bẩm rằng Thủy Tinh lại đi đòi vợ rồi đây. Em hỏi ông Thủy Tinh là ai, ông cười, ngồi xuống chiếu và kể.

Đời vua Hùng thứ mười tám, trong cung có nàng Mị Nương, người con gái vua thương nhất, dung nhan rạng rỡ, tính tình dịu dàng. Vua thương con, muốn chọn cho nàng người chồng thật giỏi. Ngày kén rể, có hai chàng cùng đến. Chàng thứ nhất là chúa vùng non cao Tản Viên, tên Sơn Tinh: tay chàng chỉ về hướng nào, hướng ấy lập tức nổi lên cồn bãi, núi đồi. Chàng thứ hai là Thủy Tinh, chúa miền nước thẳm, muốn mưa là có mưa, muốn gió là gió nổi.

Thấy hai chàng tài ngang nhau, vua Hùng bối rối, bàn với các Lạc hầu rồi ra điều kiện: người nào mang đủ lễ vật tới trước thì được cưới Mị Nương. Sính lễ gồm một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng, voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi.

Ông dừng lại hỏi em: những thứ ấy ở đâu mà có? Em nghĩ một lúc rồi đáp: ở trên núi. Ông gật đầu. Sáng hôm sau, Sơn Tinh đến sớm, mang đủ lễ vật và rước Mị Nương về núi. Thủy Tinh đến muộn, không còn thấy vợ, nổi giận đùng đùng, dẫn quân đuổi theo. Thần hô mưa, gọi gió, làm giông bão rung chuyển trời đất, dâng nước sông cuồn cuộn đánh Sơn Tinh. Nước ngập ruộng đồng, tràn vào nhà cửa, leo lên lưng đồi; kinh thành Phong Châu chỉ còn như một hòn đảo giữa biển nước.

Sơn Tinh vẫn bình tĩnh. Thần nhấc đồi, chuyển núi, đắp thành những bức tường đất cao ngất chắn ngang dòng nước. Thủy Tinh dâng nước cao thêm một thước thì núi đồi của Sơn Tinh lại vươn cao thêm một thước. Cuộc giao tranh kéo dài hàng mấy tháng. Rốt cuộc Thủy Tinh kiệt sức, đành rút quân.

Thủy Tinh không bao giờ nguôi cơn giận. Năm nào thần cũng kéo nước lên báo thù, gây mưa gió, bão lụt khắp vùng, nhưng lần nào cũng thua.

Ông kể xong, ngoài trời vẫn mưa rả rích. Ông bảo hồi ông còn trẻ, cả làng phải vác cuốc ra đê, đắp từng sọt đất suốt đêm. Lúc ấy em chợt hiểu vì sao người xưa nghĩ ra chàng Sơn Tinh biết dời núi: đó là ước mong của những người như ông em, mùa nước nào cũng cùng nhau giữ lấy làng.

Người Việt mình gọi nhau là đồng bào. Em từng thắc mắc vì sao lại thế, cho đến khi đọc một truyền thuyết rất xưa.

Thuở ấy, ở miền đất Lạc Việt có vị thần nòi rồng tên là Lạc Long Quân, con trai thần Long Nữ. Thần thường sống dưới nước, thỉnh thoảng mới lên cạn giúp dân diệt yêu quái, dạy dân trồng trọt, chăn nuôi. Trên vùng núi phía Bắc có nàng Âu Cơ, con cháu Thần Nông, nhan sắc hơn người. Nghe đồn miền Lạc Việt phong cảnh đẹp lắm, nàng tìm đến du ngoạn. Hai người gặp nhau, đem lòng yêu thương rồi nên vợ chồng.

Ít lâu sau, Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng. Trăm trứng nở thành một trăm người con trai hồng hào, khỏe mạnh, không cần bú mớm mà tự lớn lên.

Một hôm, Lạc Long Quân bảo vợ rằng chàng vốn quen sống dưới nước, nàng quen sống trên cạn, khó ở mãi bên nhau. Năm mươi người con theo cha về miền biển, năm mươi người theo mẹ lên vùng núi; mỗi người trông coi một phương, gặp khó khăn thì nhớ đến nhau mà giúp. Con trưởng ở với mẹ được tôn lên làm vua, xưng là Hùng Vương, chọn Phong Châu làm kinh đô, gọi nước là Văn Lang. Ngôi vua cha truyền con nối được mười tám đời.

Hai chữ đồng bào có nghĩa là chung một bọc. Từ khi biết điều ấy, nghe hai chữ đồng bào em lại nhớ đến cái bọc trăm trứng: người miền biển hay người miền núi, ai cũng là anh em một nhà.

Giặc giã đã dẹp yên, đất nước thanh bình, vua Hùng tuổi đã cao, bắt đầu nghĩ đến chuyện truyền ngôi. Vua có nhiều con trai, ai cũng muốn được chọn. Một hôm vua gọi các lang đến và phán: người nối ngôi phải nối được chí của vua, không nhất thiết là con trưởng. Nhân lễ Tiên vương sắp tới, ai dâng lễ vật làm vua vừa ý, người ấy sẽ được truyền ngôi.

Các lang đua nhau sắm lễ. Người sai thuyền ra biển tìm cá quý, người cho người lên rừng săn thú lạ, mâm nào cũng hứa hẹn toàn những món hiếm có. Riêng Lang Liêu, người con thứ mười tám, mẹ mất sớm, quanh năm chỉ chăm việc đồng áng, trong nhà ngoài lúa gạo, khoai sắn thì chẳng có gì. Chàng buồn lắm, mấy đêm liền trằn trọc.

Một đêm, chàng nằm mộng thấy một vị thần hiện ra, dặn rằng ở đời chẳng thứ gì quý hơn hạt gạo, thứ ngày ngày giữ cho người ta sống; chàng hãy dùng gạo nếp làm bánh, một thứ tròn, một thứ vuông, tượng cho trời và đất. Tỉnh dậy, Lang Liêu mừng rỡ. Chàng chọn thứ gạo nếp trắng tròn hạt, vo thật sạch, lấy đậu xanh và thịt lợn làm nhân, dùng lá dong trong vườn gói thành những chiếc bánh vuông rồi luộc thật kĩ. Chàng lại đồ xôi, giã nhuyễn, nặn thành những chiếc bánh tròn trắng mịn.

Đến ngày lễ, các lang bày mâm đầy sơn hào hải vị. Mâm của Lang Liêu vỏn vẹn hai loại bánh mộc mạc. Vua lấy làm lạ, hỏi han. Lang Liêu kể lại giấc mộng. Vua nếm thử, thấy bánh ngon, lại nghe ý nghĩa thì ngẫm nghĩ rất lâu. Vua đặt tên bánh vuông là bánh chưng, bánh tròn là bánh giầy; lá bọc ngoài, nhân ở trong là ý đùm bọc nhau. Rồi vua truyền ngôi cho Lang Liêu. Từ đó, mỗi khi Tết đến, dân ta lại làm bánh chưng, bánh giầy dâng cúng trời đất, tổ tiên.

Câu chuyện làm em nhớ rằng thứ quý nhất nhiều khi lại là thứ quen thuộc nhất. Lang Liêu không đi đâu xa để tìm của lạ, chàng chỉ cúi xuống nhìn kĩ hạt gạo mình làm ra.

Mặt hồ Tả Vọng hôm ấy phẳng lặng. Vua Lê Thái Tổ ngồi trên thuyền rồng, thanh gươm đeo bên hông. Bỗng mặt nước gợn sóng, một con rùa lớn nhô đầu lên, tiến về phía thuyền và nói to:

– Xin bệ hạ trả thanh gươm thần về cho Đức Long Quân!

Thanh gươm động đậy rồi tự rời khỏi vỏ, bay về phía Rùa Vàng. Rùa há miệng đớp lấy, lặn sâu xuống nước. Muốn hiểu vì sao lại có cảnh lạ ấy, phải quay về những năm giặc Minh còn cai trị nước ta.

Hồi ấy, quân Minh làm nhiều điều bạo ngược, dân ta oán hận. Nghĩa quân Lam Sơn đã dựng cờ, song buổi đầu lực lượng còn mỏng, đánh trận nào thua trận ấy. Đức Long Quân thấy vậy, bèn cho nghĩa quân mượn một báu vật.

Lê Thận vốn là người kéo lưới kiếm ăn. Có đêm anh quăng lưới ở một bến vắng, kéo lên thấy nặng tay, tưởng được cá to, hóa ra chỉ là một thanh sắt. Thận vứt xuống nước, sang chỗ khác thả lưới. Lần thứ hai, rồi lần thứ ba, thanh sắt ấy vẫn chui vào lưới. Lấy làm lạ, Thận mang về nhà, để ở xó bếp mà không để ý.

Ít lâu sau, Thận đi theo Lê Lợi. Có một lần chủ tướng Lê Lợi cùng vài người đến nhà Thận. Trong góc nhà tối om, thanh sắt bỗng sáng rực. Lê Lợi cầm lên xem thì thấy đó là một lưỡi gươm, trên có khắc hai chữ Thuận Thiên. Không ai biết đó là báu vật.

Ít lâu sau, Lê Lợi bị giặc đuổi, phải chạy vào rừng. Giữa đường, ông thấy trên ngọn một cây đa có thứ gì lấp lánh, trèo lên thì gặp một chiếc chuôi gươm có nạm ngọc. Sực nhớ lưỡi gươm sáng ở nhà Thận, Lê Lợi mang chuôi về. Lưỡi tra vào chuôi khớp liền không chút hở. Thận quỳ xuống, hai tay dâng gươm, bảo rằng trời đã trao việc lớn cho chủ tướng.

Từ khi có gươm thần, nghĩa quân đánh đâu thắng đó, cuối cùng đuổi quân Minh về nước. Lê Lợi lên ngôi, trở về kinh thành. Mãi một năm sau mới có buổi dạo thuyền trên hồ Tả Vọng như em kể ở đầu. Long Quân đã sai Rùa Vàng lên nhận lại thanh gươm cho mượn.

Hồ Tả Vọng từ ấy mang tên mới: hồ Gươm, tên chữ là Hoàn Kiếm, nghĩa là hồ trả gươm. Em thích nhất chi tiết lưỡi gươm tìm thấy dưới nước, chuôi gươm tìm thấy trên rừng: như thể cả miền xuôi lẫn miền ngược cùng góp tay cứu nước. Và thanh gươm mượn thì phải trả, lúc giặc đã sạch bóng.

Ngày xưa, ở làng Chử Xá bên bờ sông lớn có hai cha con Chử Cù Vân và Chử Đồng Tử. Nhà nghèo, lại gặp một trận cháy, hai cha con chỉ còn đúng một chiếc khố, ai ra ngoài thì người ấy mặc. Lúc sắp mất, người cha dặn con cứ để mình được chôn trần, giữ khố lại mà dùng. Thương cha, Chử Đồng Tử vẫn lấy chiếc khố duy nhất liệm cho cha. Từ đó chàng không còn gì che thân, ban ngày phải ngâm mình dưới nước, đến gần những thuyền qua lại để bán cá, xin ăn.

Thời ấy, vua Hùng có người con gái tên là Tiên Dung, rất đẹp nhưng không chịu lấy chồng, chỉ thích đi thuyền ngắm cảnh. Một hôm, thuyền rồng của nàng ghé vào bãi cát nơi Chử Đồng Tử đang sinh sống. Nghe tiếng chiêng trống, chàng sợ hãi, vùi mình trong cát giữa bụi lau. Tiên Dung lên bãi, sai quây màn để tắm, đúng ngay chỗ chàng nấp. Nước dội xuống làm trôi lớp cát, lộ ra một chàng trai. Biết rõ cảnh ngộ của chàng, Tiên Dung cho rằng đây là duyên trời sắp đặt, bèn kết làm vợ chồng ngay trên sông.

Vua Hùng giận con gái lấy người nghèo hèn, không cho về cung. Hai vợ chồng ở lại, mở chợ buôn bán, dần dần trên bến dưới thuyền tấp nập. Một lần đi buôn xa, Chử Đồng Tử gặp nhà tu hành tên Phật Quang trên một hòn núi giữa biển, ở lại học đạo và được tặng một cây gậy, một chiếc nón thần. Về nhà, chàng truyền đạo cho vợ. Một đêm, hai người cắm gậy, úp nón nghỉ giữa đường; nửa đêm, nơi ấy hiện lên thành quách, cung điện nguy nga.

Vua Hùng nghe tin, tưởng con gái làm loạn, sai quân đến đánh. Quân vua đóng ở bãi bên kia sông, chờ trời sáng. Nửa đêm bão nổi, cả thành quách cùng hai vợ chồng bay lên trời. Chỗ đất cũ sụt xuống thành một cái đầm lớn, người đời gọi là đầm Nhất Dạ, tức đầm Một Đêm, còn bãi đất bên kia gọi là bãi Tự Nhiên.

Em quý Chử Đồng Tử ở tấm lòng với cha: nghèo đến mức ấy mà chàng vẫn không để cha phải ra đi trần trụi.

Ngày xưa có hai anh em ruột tên là Tân và Lang, con một người họ Cao được vua Hùng ban họ vì thân hình cao lớn. Hai anh em giống nhau như hai giọt nước, đến người trong nhà cũng hay nhầm. Cha mẹ mất sớm, hai anh em càng quấn quýt, đi đâu cũng có nhau.

Tân được cha gửi theo học một vị đạo sĩ họ Lưu. Không muốn xa anh, Lang cũng xin học cùng. Thầy Lưu có cô con gái trạc tuổi hai chàng. Để phân biệt người anh với người em, cô bày một mẹo: lúc hai người đang đói, cô chỉ bưng ra một bát cháo kèm một đôi đũa, rồi đứng sau vách nhìn. Thấy người này nhường bát cháo cho người kia, cô biết ngay ai là anh. Từ đó cô và Tân nảy sinh tình cảm, rồi đạo sĩ gả con gái cho Tân.

Lấy vợ rồi, Tân vẫn thương em nhưng chẳng còn quấn quýt như xưa. Lang thấy mình lẻ loi. Một tối, Lang đi nương về trước, vừa bước chân vào nhà thì chị dâu tưởng chồng về, chạy ra ôm chầm lấy. Cả hai cùng ngượng ngùng. Đúng lúc đó Tân về đến cửa. Từ hôm ấy Tân có ý nghi ngờ, càng lạnh nhạt với em. Lang vừa buồn vừa tủi, một buổi sáng sớm lặng lẽ bỏ nhà ra đi.

Lang đi mãi, đến bên một con sông rộng, nước chảy xiết, không có đò. Chàng ngồi bên bờ khóc suốt đêm, sáng ra đã hóa thành một tảng đá. Ở nhà, mấy hôm không thấy em, Tân hối hận, bỏ đi tìm. Đến bờ sông, nhận ra tảng đá, Tân ngồi tựa vào đá khóc cho đến chết, hóa thành một cây thân thẳng, cao vút. Người vợ chờ chồng không thấy, cũng lần theo dấu đến bờ sông. Nàng tựa vào thân cây khóc mãi, rồi hóa thành một dây leo quấn quanh cây ấy.

Người trong vùng thương ba người, lập miếu thờ ngay bên sông. Nhiều năm sau, trời hạn hán, cây cỏ khô héo cả, riêng cái cây và dây leo trước miếu vẫn xanh tươi. Vua Hùng đi qua, nghe kể chuyện thì cảm động, sai người hái quả và lá nếm thử. Quả chát, lá cay, nhưng nhai chung với nhau rồi nhổ bã xuống tảng đá, bã chuyển sang màu đỏ thắm, thơm nồng. Vua đặt tên cây là cây cau, dây leo là cây trầu, và truyền cho dân lấy trầu cau làm lễ trong cưới hỏi, ý nói tình anh em, vợ chồng phải gắn bó như ba thứ ấy.

Đọc truyện, em thương Lang nhất. Giá như hôm ấy hai anh em chịu nói với nhau một câu thì đâu đến nỗi. Cái cây, dây trầu, tảng đá đứng cạnh nhau mãi mãi, như để nhắc người sau đừng để sự im lặng chia rẽ người thân.

Một buổi chiều, có viên quan cưỡi ngựa đi ngang cánh đồng, thấy hai bố con đang cày bèn ghìm cương hỏi: này lão kia, con trâu của lão mỗi ngày kéo cày được bao nhiêu đường? Ông bố còn đang gãi đầu lúng túng, thằng bé con mới lên bảy lên tám đã nhanh nhảu hỏi lại: thưa ông, thế con ngựa ông cưỡi mỗi ngày bước được bao nhiêu bước? Viên quan há miệng, không nói được câu nào.

Viên quan ấy đang được vua sai đi khắp nước tìm người tài. Thấy cậu bé lanh lợi, ông hỏi tên tuổi, làng xóm rồi về tâu vua. Vua chưa tin, muốn thử thêm, bèn ban cho làng ấy ba con trâu đực kèm ba thúng nếp, truyền rằng phải nuôi để ba con trâu đực sinh ra chín con, hạn sang năm đem nộp, sai hẹn thì cả làng bị tội.

Cả làng nhốn nháo. Trâu đực thì đẻ thế nào được? Các cụ họp bàn mãi mà không ra cách. Cậu bé thì chẳng lo lắng gì. Cậu bảo cha xin làng giết một con trâu, đồ xôi hai thúng nếp, mời cả làng ăn một bữa no say. Ăn xong, cậu xin cha đưa mình lên kinh đô.

Đến cổng cung vua, cậu bé không chịu vào mà đứng ngoài khóc ầm ĩ. Lính dẫn vào, vua hỏi vì sao khóc. Cậu thưa, mặt rất nghiêm: mẹ con mất sớm, con muốn có em bé mà bố con nhất định không chịu đẻ. Vua bật cười, bảo bố mày là giống đực thì đẻ sao được. Cậu bé liền đáp: thế sao làng con lại được lệnh nuôi trâu đực đẻ con? Vua cười to hơn nữa, biết đã gặp đúng người tài.

Vua còn thử thêm một lần. Vua cho đem tới một con chim sẻ nhỏ xíu, đòi cha con cậu bé phải dọn đủ ba mâm cỗ. Cậu bé lấy một cây kim may gửi lại, xin vua rèn giùm cây kim ấy ra một con dao, có dao mới làm thịt chim được. Vua phục hẳn, ban thưởng rất hậu.

Ít lâu sau, nước láng giềng muốn thử xem bên ta có ai giỏi giang, sai sứ mang sang một chiếc vỏ ốc vặn rất dài, thông hai đầu, thách xâu một sợi chỉ mảnh qua ruột ốc. Các ông trạng, các nhà thông thái trong triều loay hoay mãi không làm được. Vua lại nghĩ đến cậu bé. Sứ thần mang vỏ ốc về làng. Lúc ấy cậu bé đang chơi nhảy trên đống rơm sau nhà. Nghe xong, cậu vừa nhảy vừa nghêu ngao một câu hát, chỉ cách buộc sợi chỉ vào lưng một con kiến càng, bôi mỡ ở đầu bên kia vỏ ốc cho kiến bò sang. Quả nhiên con kiến chui qua ruột ốc, kéo theo sợi chỉ.

Sứ giả nước láng giềng phục tài, không còn dám coi thường nước ta. Vua phong cho cậu bé làm trạng nguyên, cho xây dinh thự ở ngay bên cạnh hoàng cung để tiện hỏi han.

Em thích nhất cách cậu bé không bao giờ cãi thẳng với người lớn. Cậu chỉ đặt lại một câu hỏi khác, để chính người ra đề tự thấy câu đố của mình vô lí. Thông minh mà vẫn có duyên, đó là điều làm cả vua cũng phải cười.

Anh Khoai đi ở cho một lão phú ông. Lão hứa: cứ chăm chỉ làm ba năm, lão sẽ cho anh làm rể. Anh làm quần quật, nhà lão giàu lên trông thấy. Hết ba năm, lão quên sạch lời hứa, nhận lời cho con gái về làm dâu một nhà giàu khác. Sáng hôm cưới, lão còn sai anh lên rừng tìm một cây tre đủ trăm đốt về làm đũa, hẹn tìm được thì cho cưới con gái.

Anh Khoai vào rừng tìm khắp nơi, chẳng thấy cây tre nào dài tới trăm đốt, ngồi ôm mặt khóc. Bụt hiện lên, bảo anh chặt lấy một trăm khúc tre rồi niệm ba lần câu khắc nhập. Một trăm đốt tre lập tức dính liền thành một cây dài. Cây dài quá không vác được, Bụt dạy anh đọc khắc xuất để tháo ra, bó lại gánh về.

Về đến nơi, đám cưới đang linh đình. Anh xếp các đốt tre ra sân, đọc khắc nhập, cây tre dính liền lại. Lão phú ông tò mò chạm vào, bị dính luôn vào cây tre. Ông thông gia chạy tới kéo, cũng dính nốt. Lão phú ông vội van xin, hứa cho anh cưới cô con gái. Anh Khoai đọc khắc xuất, hai người mới rơi ra.

Truyện kể đến đó là hết, nhưng em hình dung thêm: hôm sau anh Khoai trồng một bụi tre ngay đầu ngõ nhà mới. Lão phú ông mỗi lần đi qua đều cúi mặt, bước rất nhanh. Còn anh Khoai thì chẳng cần đọc thần chú nữa, vì cả làng đã biết ai là người giữ lời và ai là kẻ nuốt lời.

Đêm Trung thu, hai anh em ngồi trên sân thượng ăn bánh nướng. Bé Su chỉ lên mặt trăng hỏi: sao trên đó có vết đen như cái cây? Em bảo đó là cây đa của chú Cuội, rồi kể cho Su nghe.

Cuội là một chàng đốn củi. Có lần vào rừng sâu, anh thấy mấy con hổ con bên cửa hang, liền vung rìu đánh chết. Hổ mẹ về, Cuội sợ quá trèo lên cây trốn. Từ trên cao, anh thấy hổ mẹ đến một gốc cây gần đó, đớp mấy chiếc lá, nhai nát rồi mớm vào miệng con. Ít phút sau, đàn hổ con sống lại. Đợi hổ mẹ tha con đi, Cuội trèo xuống, đào cây lạ mang về.

Trên đường về, Cuội gặp một ông lão nằm chết bên đường, liền lấy lá cây mớm thử. Ông lão sống lại, bảo đây là cây thuốc cải tử hoàn sinh, dặn Cuội chỉ tưới bằng nước sạch, nếu tưới nước bẩn cây sẽ bay lên trời. Cuội trồng cây ở góc vườn, ngày nào cũng tưới nước giếng trong. Nhờ cây thuốc, anh cứu được rất nhiều người, cứu cả một con chó bị chết đuối và cô con gái nhà giàu làng bên. Cô gái được cứu xin làm vợ Cuội.

Về sau, vợ Cuội bị kẻ xấu hại chết, Cuội cứu được vợ sống lại nhưng từ đó chị hay quên. Chồng dặn mãi đừng đổ nước bẩn vào gốc cây, chị nghe xong lại quên ngay. Một chiều, Cuội đi rừng chưa về, chị đổ nước bẩn vào gốc đa. Đất rung chuyển, cây bật gốc, từ từ bay lên. Cuội về kịp, nhảy tới móc rìu vào rễ cây níu lại, nhưng cây vẫn bay, lôi tuột cả Cuội lên cung trăng.

Su nghe xong, ngước lên trăng hỏi tiếp: thế chú Cuội có buồn không? Em không biết phải nói sao. Hôm sau ở lớp, cô giáo dạy Khoa học bảo những vùng tối trên mặt trăng thật ra là những đồng bằng đá rộng lớn. Nhưng em vẫn muốn để Su tin thêm vài mùa trăng nữa rằng trên đó có một chú Cuội ngồi dưới gốc đa, nhìn xuống những đứa trẻ đang rước đèn.

Ngày xưa, ở vùng núi nay là hồ Ba Bể, có một làng đông đúc tên là Năm Mẫu. Năm ấy dân làng tổ chức lễ cúng Phật linh đình, người khắp nơi kéo về, cỗ bàn bày la liệt.

Giữa lúc hội đông vui nhất, có một bà cụ ăn xin lạ mặt xuất hiện. Người bà đầy những vết lở, áo quần rách bươm, đi đến đâu mùi hôi bốc lên đến đó. Bà cụ ghé từng nhà xin chút gì ăn, nhưng nhà nào cũng xua đuổi, có người còn mắng nhiếc, sợ bà làm bẩn ngày hội.

Chiều tối, bà cụ lần ra đến cuối làng, nơi có hai mẹ con một người đàn bà góa sống trong túp nhà nhỏ. Người mẹ vừa đi chợ hội về, thấy bà cụ đáng thương thì mời vào, nấu cơm cho ăn, lại nhường chỗ cho ngủ nhờ qua đêm. Nửa đêm, hai mẹ con giật mình thức giấc, thấy chỗ bà cụ nằm sáng rực, có một con giao long rất lớn đang cuộn mình. Hai mẹ con sợ hãi, không dám ngủ nữa.

Sáng hôm sau, bà cụ lại là bà cụ như cũ, chuẩn bị lên đường. Lúc chia tay, bà trao cho người mẹ góa một gói tro bếp và hai mảnh vỏ trấu, dặn rằng đêm nay làng sẽ có lụt lớn, hãy rắc tro quanh nhà, còn hai mảnh vỏ trấu sẽ giúp hai mẹ con cứu người. Nói rồi bà biến mất.

Đêm ấy, khi mọi người còn mải vui hội, mặt đất bỗng rung lên. Từ chỗ cúng tế, một cột nước phun vọt lên trời, rồi nước tràn ra khắp nơi, nhấn chìm nhà cửa, cây cối. Chỉ riêng ngôi nhà nhỏ có rắc tro là không bị ngập. Người mẹ đặt hai mảnh trấu lên mặt nước, lập tức chúng hóa thành hai chiếc thuyền. Hai mẹ con bơi thuyền giữa dòng nước xoáy, kéo lên được bao nhiêu người đang chới với.

Trời sáng, cả vùng đất ấy đã biến thành một vùng nước rộng như biển, người đời sau gọi là hồ Ba Bể. Chỗ nền nhà hai mẹ con vẫn nhô cao giữa mặt nước, thành một hòn đảo nhỏ, có nơi gọi là đảo Bà Góa.

Truyện làm em nghĩ: người nghèo nhất làng lại là người duy nhất mở cửa. Đi lễ mà không biết thương người thì lễ to mấy cũng chẳng có nghĩa gì.

Vua Hùng có một người con nuôi tên là Mai An Tiêm. Vua thương chàng, cưới vợ cho và giao chức tước trong triều. Có lần An Tiêm buột miệng nói rằng của cải mình có hôm nay đều do chính tay mình làm ra, chẳng nhờ ai. Lời ấy đến tai vua, vua cho là kẻ vô ơn, nổi giận đày cả nhà An Tiêm ra một hòn đảo hoang ngoài biển.

Vợ An Tiêm lo sẽ chết đói nơi đảo vắng, nhưng An Tiêm vẫn bình tĩnh, cùng vợ con dựng lều, khai đất, tìm cái ăn. Một hôm có một con chim lạ bay về từ hướng tây, nhả xuống bãi cát mấy hạt giống. Ít lâu sau hạt nảy mầm, dây lan khắp bãi, kết những quả to vỏ xanh, ruột đỏ, hạt đen, ăn vào ngọt mát. An Tiêm lấy hạt gieo khắp đảo.

Thuyền buôn đi qua thấy thứ quả lạ, ghé vào đổi gạo, đổi đồ dùng cho gia đình An Tiêm. Tiếng đồn về giống dưa ngon lan xa, cuộc sống trên đảo dần đủ đầy. Vua sai người ra dò xét, nghe kể lại thì hối hận, cho đón An Tiêm về triều. An Tiêm dâng vua giống dưa, chia hạt cho dân trồng. Đó là dưa hấu ngày nay.

Em phục An Tiêm vì chàng không ngồi than thở. Bị đẩy ra một bãi cát trắng giữa biển, chàng vẫn cúi xuống gieo hạt, và chính đôi tay ấy đã trả lời cho câu nói từng làm vua giận.