Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ là yêu cầu thường gặp khi học Bài 7 sách Ngữ văn 6 Cánh diều (tập hai), vì bài thơ năm chữ của Minh Huệ (viết năm 1951) kể trọn một câu chuyện có nhân vật, có diễn biến và lời thoại. Hai nhân vật trung tâm là Bác Hồ cùng người đội viên trẻ; mọi việc xảy ra trong một đêm mưa khi bộ đội đang trên đường ra chiến dịch thời kháng chiến chống Pháp. Dưới đây là 8 mẫu tóm tắt từ ngắn nhất đến chi tiết, kể theo ngôi thứ ba và ngôi thứ nhất, để em chọn dùng cho từng yêu cầu.
Sơ đồ tư duy tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ
Trước khi viết, em nên nắm khung câu chuyện: ai, ở đâu, lúc nào, chuyện gì xảy ra và kết thúc ra sao.
Sơ đồ dưới đây gom các sự việc chính theo đúng trình tự trong bài thơ.
Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ ngắn nhất – mẫu 1
Đêm khuya trên đường ra mặt trận, Bác Hồ thức trắng bên bếp lửa, đắp chăn cho từng chiến sĩ. Anh đội viên lo lắng, nhiều lần mời Bác đi nghỉ. Hiểu rằng Bác thức vì nỗi thương dân công dầm mưa giữa rừng, anh xúc động ngồi thức với Bác.
Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ ngắn gọn – mẫu 2
Trong một đêm đi chiến dịch, Bác Hồ ở lại trong lều tranh cùng bộ đội. Trời mưa lạnh, các chiến sĩ đã ngủ say, riêng Bác vẫn ngồi nhóm lửa và lặng lẽ kéo chăn cho mọi người. Một anh đội viên tỉnh giấc, thấy vậy thì vừa thương vừa lo, khẽ hỏi Bác sao chưa ngủ. Bác dặn anh yên tâm nghỉ, giữ sức cho trận đánh ngày mai. Gần sáng, anh lại choàng dậy, Bác vẫn ngồi nguyên chỗ cũ nên cố nài Bác đi nghỉ. Bác mới nói lí do: Bác thương những người dân công đang nằm ngoài rừng mưa. Hiểu lòng Bác, anh vui sướng thức cùng Người.
Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ theo bố cục – mẫu 3
Phần 1 (dòng 1 – 36): Nửa đêm, người đội viên choàng dậy, ngạc nhiên vì Bác vẫn thức. Bác ngồi đăm chiêu cạnh bếp, ngoài trời mưa, mái lều xác xơ. Bác nhóm lửa sưởi cho chiến sĩ rồi khẽ khàng kéo chăn cho mọi người. Anh xúc động hỏi thăm; Bác chỉ dặn anh yên tâm ngủ. Anh nằm mà bồn chồn, lo Bác thức mãi sẽ ốm, không đủ sức cho chặng chiến dịch còn dài.
Phần 2 (dòng 37 – 60): Lần thứ ba anh thức giấc, trời đã sắp sáng mà Bác vẫn ngồi bất động. Anh hốt hoảng, năn nỉ Bác vào giấc. Bác tâm sự rằng mình không thể ngủ yên khi đoàn dân công đang chịu mưa giữa rừng, chiếu là lá cây, chăn là áo mỏng; Bác chỉ mong bình minh đến sớm. Nghe vậy, anh đội viên thấy lòng tràn ngập niềm vui và ở lại thức cùng Bác.
Phần 3 (khổ cuối): Nhà thơ khẳng định Bác thức trắng đêm ấy là chuyện tự nhiên, bởi tấm lòng lo cho dân, cho nước đã làm nên con người Hồ Chí Minh.
Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ theo trình tự thời gian – mẫu 4
Lúc trời đã khuya: sau một ngày hành quân, bộ đội nghỉ trong căn lều tranh giữa rừng. Ngoài kia mưa rơi lất phất. Anh đội viên choàng dậy, Bác vẫn ngồi cạnh ngọn lửa, vẻ mặt nặng suy tư.
Giữa đêm: Bác thêm củi cho lửa ấm, rồi đi một vòng đắp lại chăn cho các chiến sĩ, bước chân nhón thật nhẹ. Anh đội viên mơ màng ngắm bóng Bác in trên vách lều, lòng dâng lên niềm thương. Anh thì thầm hỏi Bác có lạnh không; Bác khuyên anh ngủ đi để mai ra trận. Anh vâng lời nhưng không sao yên, cứ lo Bác mệt.
Lúc gần sáng: anh tỉnh dậy lần thứ ba, Bác vẫn ngồi im lặng như cũ. Anh hốt hoảng, nằn nì mời Bác nghỉ. Bác thổ lộ nỗi lo cho đoàn dân công ngủ giữa rừng mưa. Thấu hiểu tình thương ấy, anh không ngủ nữa mà thức với Bác cho tới sáng.
Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ chi tiết – mẫu 5
Vào những ngày chiến dịch, Bác Hồ cùng một đơn vị bộ đội dừng chân nghỉ đêm trong một căn lều lợp tranh giữa núi rừng. Đêm ấy trời mưa lâm thâm, gió lạnh lùa qua mái lều đã xác xơ. Mọi người đều đã chìm vào giấc ngủ sau một ngày đường mệt nhọc.
Một anh đội viên chợt tỉnh. Trời đã khuya lắm, vậy mà anh thấy Bác vẫn ngồi lặng im bên bếp lửa, nét mặt trầm tư như đang nghĩ ngợi điều gì. Anh nhìn mái tóc bạc của Bác, càng nhìn càng thương, thấy Bác chẳng khác gì người cha đang thức để giữ lửa cho các con nằm ấm. Rồi Bác đứng dậy, đi tới chỗ từng chiến sĩ, kéo lại tấm chăn cho họ, chân nhón thật khẽ vì sợ các cháu giật mình. Trong ánh lửa bập bùng, anh đội viên mơ màng thấy bóng Bác lớn lao, ấm áp vô cùng.
Không kìm được, anh thì thầm hỏi Bác vì sao chưa ngủ, Bác có lạnh không. Bác chỉ ân cần bảo anh cứ yên tâm ngủ, ngày mai còn đi đánh giặc. Anh nhắm mắt nhưng trong lòng ngổn ngang. Anh lo Bác thức hoài sẽ ốm, trong khi chiến dịch còn kéo dài, đường rừng nhiều đèo dốc.
Tới lần thứ ba tỉnh giấc, trời đã gần sáng. Anh giật mình: Bác chưa hề rời chỗ ngồi, chòm râu không hề động đậy. Anh vội vàng nài nỉ Bác đi ngủ kẻo trời sáng mất. Lần này Bác mới nói ra điều canh cánh trong lòng: Bác không thể yên giấc khi đoàn dân công đêm nay phải nằm ngoài rừng, trải lá làm chiếu, đắp áo thay chăn, giữa trời mưa thì ướt hết. Càng nghĩ, Bác càng sốt ruột, chỉ mong trời sáng thật nhanh.
Nghe Bác nói, anh đội viên vỡ lẽ và vô cùng cảm động. Hai Bác cháu lặng lẽ bên bếp lửa hồng; niềm vui sướng lan khắp lòng anh, và anh quyết không ngủ nữa mà ngồi thức bên Bác. Bài thơ khép lại bằng lời khẳng định của tác giả: việc Bác thức trắng chẳng có gì lạ, bởi đó chính là Hồ Chí Minh.
Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ theo lời anh đội viên – mẫu 6
Đêm ấy, đơn vị tôi được nghỉ trong một chiếc lều tranh giữa rừng, và thật bất ngờ, Bác Hồ cũng nghỉ lại cùng chúng tôi. Mưa rơi rả rích suốt đêm. Không biết đã mấy giờ, tôi chợt tỉnh, nhìn ra thì thấy Bác chưa ngủ. Bác ngồi yên bên bếp, gương mặt đăm chiêu, mái tóc bạc ánh lên trong ánh lửa.
Tôi nằm im nhìn Bác mà thương quá. Bác cho thêm củi vào bếp để chúng tôi được ấm, rồi lần lượt kéo chăn cho từng anh em, chân bước nhón nhén như sợ ai thức giấc. Bóng Bác hắt lên vách lều thật cao, thật lớn. Tôi bồi hồi, khẽ hỏi Bác sao chưa đi ngủ, Bác có thấy lạnh không. Bác cười hiền, dặn tôi ngủ đi cho khỏe để mai còn ra trận.
Tôi vâng lời nhắm mắt mà lòng cứ thấp thỏm. Bác đã có tuổi, nếu đêm nào cũng thức thế này thì lấy sức đâu mà đi hết chiến dịch? Gần sáng, tôi tỉnh dậy lần nữa và hốt hoảng khi thấy Bác vẫn ngồi đó, bất động. Tôi năn nỉ mãi, mời Bác ngủ một chút kẻo trời sáng mất. Bấy giờ Bác mới bảo: đêm nay các cô các chú dân công phải nằm giữa rừng, trải lá thay chiếu, đắp manh áo thay chăn, trời mưa thế này ướt hết, Bác thương lắm nên không ngủ được.
Nghe Bác nói, tôi thấy lòng mình ấm lên lạ thường. Tôi không nằm nữa mà ngồi dậy thức với Bác cho đến sáng. Đêm ấy tôi hiểu thế nào là tấm lòng của Bác.
Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ gắn với hoàn cảnh ra đời – mẫu 7
Năm 1951, Minh Huệ làm bài thơ từ một chuyện có thật mà ông được nghe kể về Bác Hồ trong chiến dịch Biên giới thu đông 1950. Trong bài thơ, giữa một đêm mưa trên đường ra trận, Bác nghỉ cùng bộ đội ở lều tranh nhưng không chợp mắt. Bác ngồi giữ lửa, khẽ khàng kéo chăn cho bộ đội. Một anh lính trẻ choàng dậy, xót xa vì Bác chưa ngủ, sợ Bác ốm khi chiến dịch còn dài. Đến khi gần sáng, nghe Bác bộc bạch nỗi thương những người dân công dầm mưa giữa rừng, anh hiểu và thức cùng Bác. Câu chuyện nhỏ ấy làm sáng lên tình thương Bác dành cho bộ đội, nhân dân trong những năm kháng chiến gian khổ.
Tóm tắt Đêm nay Bác không ngủ kèm ý nghĩa – mẫu 8
Trên đường đi chiến dịch, Bác Hồ ngủ lại với bộ đội trong một căn lều giữa rừng mưa. Suốt đêm, Bác không nằm nghỉ mà ngồi cạnh bếp, chăm lửa, đắp chăn cho các chiến sĩ. Một anh trong số họ tỉnh dậy, hỏi han, mời Bác nghỉ, song Bác chưa chịu đi nằm. Gần sáng, Bác cho anh biết vì sao: Người canh cánh nghĩ tới đoàn dân công phải nằm ngoài trời mưa. Anh đội viên cảm động, xin thức cùng Bác.
Qua câu chuyện, bài thơ ngợi ca tấm lòng thương lính, thương dân rộng mở của Bác, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, biết ơn của người lính với vị lãnh tụ.
Kết luận
Khi tóm tắt bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, em cần giữ đúng trình tự: anh đội viên tỉnh giấc lần đầu, những việc Bác làm trong đêm, cuộc hỏi đáp, lần thức dậy thứ ba, lời giãi bày của Bác và việc anh thức cùng Bác. Tùy yêu cầu đề bài (vài câu, một đoạn hay một bài kể chuyện), em chọn mẫu ngắn hay mẫu chi tiết phù hợp, và nên dùng lời văn của mình thay vì chép lại các dòng thơ.
Xem thêm: