Soạn bài Thánh Gióng – Ngữ văn 6 Cánh diều (trang 15–18)

Trả lời: Bà mẹ ra đồng, thấy một vết chân rất to, đặt bàn chân mình vào ướm thử rồi về nhà thụ thai; mang thai mười hai tháng mới sinh con; đứa trẻ đã ba tuổi mà chẳng nói, chẳng cười, chẳng đi, đặt nằm đâu thì nằm yên đó. Những chi tiết ấy báo hiệu một nhân vật phi thường.

Trả lời: Nghe sứ giả rao tìm người tài cứu nước, chú bé lần đầu cất tiếng, nhờ mẹ ra gọi sứ giả vào nhà. Khi sứ giả vào, chú nhờ về tâu vua sắm cho mình ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để đi đánh tan giặc. Câu nói đầu tiên là lời xin đi đánh giặc – cho thấy Gióng sớm ý thức được việc nước.

Trả lời: Ngoài cha mẹ, cả bà con làng xóm cùng góp gạo nuôi chú, vì ai cũng mong chú đánh giặc cứu nước. Chi tiết này cho thấy Gióng là người con của cả làng, cả nước; sức mạnh của Gióng được hun đúc từ tình thương của bao người.

Trả lời:

• Đồ sứ giả mang tới vừa đến, chú bé vươn vai thành tráng sĩ cao lớn, oai phong – sẵn sàng ra trận ngay khi đất nước cần.
• Tráng sĩ mặc giáp, cầm roi, nhảy lên ngựa sắt, xông thẳng tới nơi có giặc, quân giặc tràn tới lớp nào bị đánh tan lớp ấy – dũng mãnh, chủ động tiến công.
• Roi sắt gãy, Gióng liền nhổ những cụm tre bên đường quật vào giặc – nhanh trí, dùng cả cây cỏ quê hương làm vũ khí.
• Dẹp xong giặc, Gióng bỏ lại áo giáp, cưỡi ngựa bay thẳng lên trời – làm việc lớn mà không màng danh lợi.

Trả lời: Truyện kết bằng việc vua phong Gióng là Phù Đổng Thiên Vương, lập đền thờ ở quê nhà, hằng năm mở hội; dấu tích còn lại là tre đằng ngà vàng óng, những ao hồ liên tiếp, làng Cháy. Kết thúc ấy vừa thể hiện lòng biết ơn, tôn vinh của nhân dân, vừa là cách dân gian giải thích các cảnh vật, địa danh, khiến câu chuyện như có thật.

Trả lời:

1. Bà mẹ ướm vết chân lạ, mang thai và sinh ra Gióng; lên ba Gióng vẫn chưa biết nói, cười, đi.
2. Giặc Ân xâm lược, nhà vua sai sứ giả đi khắp nơi rao tìm người giỏi; Gióng cất tiếng xin đi đánh giặc.
3. Gióng lớn nhanh như thổi, dân làng góp gạo nuôi.
4. Chú bé vụt lớn thành tráng sĩ, nhảy lên lưng ngựa sắt xông trận; roi gãy, Gióng quật giặc bằng những bụi tre ven đường; quân Ân đại bại.
5. Gióng cùng ngựa lên trời; nhà vua phong danh hiệu, cho dựng đền thờ; nhiều dấu tích còn lưu lại ở quê Gióng.

Trả lời:

• Phẩm chất: yêu nước, có ý thức trách nhiệm từ rất sớm; sức mạnh phi thường, dũng cảm, mưu trí trong chiến đấu; khiêm nhường, vô tư, đánh giặc xong không nhận công lao, bổng lộc.
• Tên truyện: người kể gọi nhân vật là “Thánh” Gióng chứ không chỉ là Gióng hay chú bé làng Gióng. Cách gọi ấy thể hiện lòng ngưỡng mộ, tôn kính, coi Gióng như một vị thần bất tử của dân tộc.

Trả lời:

• Truyện đặt vào thời Hùng Vương thứ sáu, có giặc Ân từ phương Bắc kéo đến – phản ánh các cuộc chống ngoại xâm từ buổi đầu dựng nước.
• Ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt – gợi thời kì người Việt cổ đã biết luyện kim, rèn vũ khí.
• Cả làng góp gạo nuôi Gióng, Gióng dùng tre làng để đánh giặc – gợi cuộc kháng chiến của toàn dân, dùng mọi thứ sẵn có làm vũ khí.
• Đền thờ, hội Gióng, làng Cháy, tre đằng ngà, ao hồ ở vùng Phù Đổng (nay thuộc Hà Nội) – những dấu tích, địa danh có thật.

Trả lời:

• Chi tiết: ướm vết chân mà thụ thai, mười hai tháng mới sinh; lên ba không nói rồi bỗng nói xin đi đánh giặc; cơm ăn mấy cũng chẳng đủ, quần áo may xong mặc đã chật; vươn vai thành tráng sĩ; ngựa sắt hí vang, phun lửa; nhổ tre làm vũ khí; cả người lẫn ngựa bay về trời; ngựa phun lửa làm cháy làng, tre bị lửa táp thành màu vàng, vết chân ngựa thành ao hồ.
• Tác dụng: các chi tiết kì ảo tô đậm vẻ phi thường của người anh hùng, biến Gióng thành biểu tượng cho sức mạnh và lòng yêu nước của dân tộc; khiến câu chuyện hấp dẫn, giàu sức gợi; đồng thời thể hiện niềm tin, lòng tự hào và khát vọng của nhân dân về những người anh hùng giữ nước.

Trả lời:

• Hiện thực: từ rất sớm, dân tộc ta đã phải đương đầu với giặc ngoại xâm và đã đứng lên đánh giặc bằng sức mạnh đoàn kết của cả cộng đồng.
• Ước mơ: có những người anh hùng mang sức mạnh phi thường, sẵn sàng ra trận khi đất nước lâm nguy và chiến thắng mọi kẻ thù; ước mơ đất nước luôn được bình yên.

Trả lời: Phù Đổng là tên làng quê, cũng là danh hiệu phong tặng Thánh Gióng. Gióng là hình ảnh của tuổi trẻ: lớn nhanh, khỏe mạnh, sẵn sàng góp sức cho đất nước. Đặt tên Hội khỏe Phù Đổng là mong học sinh – những người trẻ hôm nay – rèn luyện thân thể khỏe mạnh như Gióng, để học tập tốt, lao động tốt và sẵn sàng xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.