Mở bài, kết bài Đêm nay Bác không ngủ – 20 mẫu hay nhất cho lớp 6

Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ là bài thơ kể lại một đêm Bác Hồ thức trắng giữa rừng trên đường đi chiến dịch, qua đôi mắt của một anh đội viên trẻ. Từ câu chuyện giản dị ấy, bài thơ làm hiện lên tấm lòng thương yêu chiến sĩ, dân công của vị Chủ tịch nước, đồng thời ghi lại niềm kính yêu của người lính dành cho Bác.

Minh Huệ (1927–2003) là nhà thơ quê ở Nghệ An, bắt đầu cầm bút trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Năm 1951, ông viết Đêm nay Bác không ngủ từ một câu chuyện có thật: cuối năm 1950, Bác Hồ đã lên tận vùng biên giới để cùng bộ đội chuẩn bị và chỉ đạo chiến dịch. Bài thơ dựng lại một đêm mưa rét nơi rừng sâu, khi anh đội viên mấy lần choàng tỉnh, lần nào cũng bắt gặp Bác ngồi bên bếp lửa. Đọc bài thơ, ta nhận ra vẻ đẹp của vị lãnh tụ lớn lao mà vô cùng gần gũi, người đặt nỗi lo cho chiến sĩ, dân công lên trên giấc ngủ của chính mình.

Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của nhà thơ Minh Huệ, ra đời năm 1951, thuộc số những tác phẩm quen thuộc nhất viết về Bác Hồ thời kháng chiến chống thực dân Pháp. Bằng thể thơ năm chữ, kết hợp kể chuyện với miêu tả, tác giả để anh đội viên tận mắt chứng kiến những việc làm chăm chút của Bác trong đêm. Qua đó, bài thơ vừa ngợi ca tình thương rộng lớn của Người đối với bộ đội và đồng bào, vừa nói lên niềm xúc động, khâm phục trong lòng người lính.

Thu đông năm 1950, quân và dân ta mở chiến dịch Biên giới, một chiến dịch lớn của những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Giữa những ngày chuẩn bị gian nan ấy, Bác Hồ đã tới tận mặt trận để cùng bộ đội lo cho trận đánh. Từ câu chuyện có thật về những đêm Bác thức trắng vì lo cho chiến sĩ và dân công, nhà thơ Minh Huệ đã viết nên Đêm nay Bác không ngủ vào năm 1951. Bài thơ đưa ta trở lại một đêm mưa rét giữa rừng, nơi tình thương của Bác còn ấm hơn mọi bếp lửa.

Hình ảnh Bác Hồ đã đi vào thơ ca Việt Nam với biết bao vẻ đẹp: có khi là vị lãnh tụ đứng trước muôn vạn đồng bào, có khi là ông cụ giản dị bên vườn rau, ao cá. Trong số những bài thơ ấy, Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ chọn một khoảnh khắc rất đời thường: một đêm Người không chợp mắt được vì thương những người lính, người dân công đang chịu mưa rét. Chính từ những việc nhỏ như nhóm lửa, đắp chăn, bài thơ cho thấy tầm vóc lớn lao của một trái tim luôn hướng về đồng bào.

Trong bài thơ Cảnh khuya viết ở chiến khu Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng tự nói về mình: Người còn thức giữa đêm vì nặng lòng với vận nước. Nỗi thao thức ấy, khi được nhìn từ bên ngoài, đã được Minh Huệ kể lại thật cảm động trong Đêm nay Bác không ngủ. Nhưng ở đây, điều làm Bác trăn trở không phải những việc lớn trên bàn chỉ huy mà là giấc ngủ của từng chiến sĩ, cái rét của đoàn dân công ngoài rừng. Đặt hai bài thơ cạnh nhau, ta càng hiểu rằng ở Bác, lo cho nước và thương từng con người vốn là một.

Giữa một đêm mưa rừng lạnh buốt, dưới mái lều tranh tạm bợ, có một bếp lửa nhỏ được giữ cho cháy đến sáng. Người giữ lửa không ai khác chính là Bác Hồ. Trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, Minh Huệ để anh đội viên nghẹn ngào nhận ra: “Người Cha mái tóc bạc / Đốt lửa cho anh nằm”. Ngọn lửa ấy sưởi ấm thân thể người lính, nhưng ấm hơn cả là tình thương của vị lãnh tụ coi chiến sĩ như con. Bài thơ vì thế là bức chân dung giản dị mà cao đẹp về Bác Hồ trong những năm kháng chiến.

Vì sao một vị Chủ tịch nước, giữa lúc chiến dịch đang cần sức lực, lại ngồi suốt đêm bên bếp lửa mà không chịu chợp mắt? Câu hỏi ấy cứ trở đi trở lại trong lòng anh đội viên, và cũng là câu hỏi dẫn người đọc đi hết bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ. Lời giải đáp đến ở cuối bài thật bình dị mà xúc động: Bác thức vì thương những người dân công phải nằm ngoài rừng trong mưa. Từ một câu chuyện nhỏ, nhà thơ đã làm sáng lên tấm lòng nhân hậu, tận tụy của Bác Hồ.

Từ những ngày đầu đến trường, mỗi học sinh Việt Nam đã quen gọi Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng hai tiếng Bác Hồ thân thương. Nhưng phải đọc những trang thơ như Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ, em mới hiểu vì sao cả dân tộc lại yêu kính Bác đến thế. Bài thơ không kể những chiến công vang dội mà kể về một đêm Bác lặng lẽ thức trắng, nhẹ bước đi kéo chăn ủ ấm cho các chiến sĩ đang say ngủ. Câu chuyện nhỏ ấy cho em thấy một trái tim lớn, luôn dành trọn yêu thương cho bộ đội và nhân dân.

Năm khổ thơ đầu của Đêm nay Bác không ngủ thuộc lần thức giấc đầu tiên của anh đội viên, khi đêm đã khuya mà Bác vẫn ngồi bên bếp lửa. Minh Huệ không ca ngợi Bác bằng những lời lớn lao; ông để người đọc nhìn Bác qua từng cử chỉ: vẻ mặt trầm ngâm, ngọn lửa được nhóm lên, và cả lúc “Rồi Bác đi dém chăn / Từng người từng người một”. Những chi tiết giản dị ấy khơi lên trong anh đội viên niềm thương yêu và kính phục vô hạn. Cảm nghĩ về năm khổ thơ đầu vì thế cũng là cảm nghĩ về tình cha con ấm áp giữa vị lãnh tụ và người chiến sĩ.

Trong Đêm nay Bác không ngủ, Minh Huệ không tự mình đứng ra kể chuyện mà trao điểm nhìn cho anh đội viên. Ba lần thức giấc là ba lần anh thấy Bác vẫn chưa ngủ, cũng là ba nấc tâm trạng: từ ngạc nhiên, xúc động sang lo lắng, rồi vỡ òa niềm vui khi hiểu được tấm lòng của Người. Nhờ nhân vật ấy, câu chuyện có diễn biến, có đối thoại, còn hình ảnh Bác hiện ra chân thực như được ghi lại tận mắt. Phân tích nhân vật anh đội viên cũng là con đường để hiểu hơn hình tượng Bác Hồ và cách bài thơ đan cài tự sự với miêu tả.

Trang thơ Đêm nay Bác không ngủ đã khép, song dáng Bác Hồ ngồi canh bếp lửa trong căn lều giữa rừng vẫn ở lại mãi với người đọc. Bằng câu chuyện giản dị và lời thơ mộc mạc, Minh Huệ đã giúp chúng ta hiểu vì sao người chiến sĩ năm ấy gọi Bác bằng hai tiếng Người Cha thân thương.

Với thể thơ năm chữ gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày, cách kể có diễn biến rõ ràng và những chi tiết miêu tả chọn lọc, Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ đã dựng nên một bức chân dung Bác Hồ vừa vĩ đại vừa gần gũi. Bác hiện lên như người cha hiền thức canh giấc ngủ cho các con, như vị lãnh tụ đau đáu vì những người dân công giữa mưa rét. Song song với đó là tình cảm của anh đội viên đi từ ngỡ ngàng đến thấu hiểu, kính yêu. Nội dung cảm động và nghệ thuật giản dị đã hòa quyện, làm nên sức sống bền lâu của bài thơ.

Hơn bảy mươi năm kể từ ngày ra đời, Đêm nay Bác không ngủ vẫn được xem là bài thơ tiêu biểu nhất của Minh Huệ và được xếp vào hàng những bài thơ hay về Bác Hồ thời kháng chiến chống thực dân Pháp. Bài thơ có mặt trong sách giáo khoa qua nhiều thế hệ, để học trò nào cũng thuộc ít nhiều câu thơ về đêm rừng mưa và bếp lửa. Tác phẩm góp vào thơ ca viết về Bác một gương mặt rất riêng: vị lãnh tụ được khắc họa qua những việc làm nhỏ bé mà thấm đẫm yêu thương.

Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ khép lại bằng một lời lí giải tưởng như rất đơn giản: “Vì một lẽ thường tình / Bác là Hồ Chí Minh”. Với Minh Huệ, việc Bác thức trắng đêm vì chiến sĩ và dân công không phải chuyện hiếm có, mà là điều tự nhiên ở một con người đã hiến cả đời mình cho dân tộc. Chính vì được nói bằng giọng bình thản như thế, hai dòng thơ cuối càng có sức nặng. Chúng khép lại một đêm không ngủ, đồng thời mở ra trong lòng người đọc lòng biết ơn thấm thía dành cho Bác.

Đọc Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ, em nghĩ đến những đêm mẹ thức trông em ốm, những lần bố lặng lẽ kéo lại tấm chăn khi em ngủ quên. Bác Hồ cũng đã thương các chiến sĩ bằng chính tình thương giản dị ấy, chỉ khác là Bác thương cả một dân tộc. Bài thơ nhắc em biết trân trọng sự hi sinh thầm lặng của những người đi trước, và tự dặn mình phải chăm học, sống tử tế, biết quan tâm tới người khác, để xứng đáng là cháu ngoan của Bác.

Cùng với những trang thơ của Tố Hữu, Viễn Phương và nhiều nhà thơ khác, Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ đã góp phần làm nên hình tượng Bác Hồ trong thơ ca Việt Nam hiện đại. Nếu nhiều bài thơ ngợi ca Bác bằng những hình ảnh kì vĩ, thì Minh Huệ chọn cách kể lại một đêm rất thật, với bếp lửa, tấm chăn và lời hỏi han ân cần. Có lẽ vì vậy mà bài thơ dễ đi vào lòng người, nhất là các em nhỏ, và mãi nằm trong số những bài thơ về Bác được yêu thích nhất.

Khép lại Đêm nay Bác không ngủ, điều đọng lại lâu nhất trong em là khoảnh khắc anh đội viên mơ màng thấy “Bóng Bác cao lồng lộng / Ấm hơn ngọn lửa hồng”. Trong cảm nhận của người chiến sĩ, Bác bỗng lớn lao như đang che chở cho cả đoàn quân, mà vẫn ấm áp như người cha bên các con. Bằng hình ảnh vừa thực vừa mộng ấy, Minh Huệ đã nâng một chi tiết đời thường thành biểu tượng đẹp về tình thương của Bác Hồ, biểu tượng sẽ còn sáng mãi trong lòng nhiều thế hệ.

Chỉ với năm khổ thơ đầu, Minh Huệ đã khắc họa hình ảnh Bác Hồ thật chân thực và cảm động: lặng lẽ, trầm tư bên bếp lửa, ân cần chăm lo giấc ngủ cho từng chiến sĩ. Những câu thơ năm chữ nhẹ nhàng như lời kể, xen giữa là cảm xúc dâng trào của anh đội viên, khiến người đọc như được ngồi trong mái lều tranh đêm ấy. Đoạn thơ là phần mở đầu thật đẹp của Đêm nay Bác không ngủ, chuẩn bị cho những phát hiện xúc động hơn ở các lần thức giấc sau.

Qua những lần thức giấc của anh đội viên, bài thơ Đêm nay Bác không ngủ đã kể trọn vẹn một câu chuyện nhỏ mà ý nghĩa lớn. Người chiến sĩ không chỉ là người chứng kiến mà còn dẫn dắt cảm xúc của người đọc, từ bất ngờ, thấp thỏm đến hạnh phúc khi hiểu được lòng Bác. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể, tả và bộc lộ cảm xúc đã giúp Minh Huệ dựng nên hình tượng Bác Hồ tự nhiên, sống động. Đó cũng là bài học quý cho các em khi viết bài văn kể chuyện có yếu tố miêu tả.