Bài 4: Ruộng bậc thang ở Sa Pa thuộc Chủ đề 8: Đất nước và con người, sách Tiếng Việt lớp 1 Kết nối tri thức tập 2, trang 154–155. Bài có 5 hoạt động: quan sát tranh vùng cao, đọc bài văn của Vũ Kim, trả lời câu hỏi, chọn vần ich/it, ach/êch và hát về quê hương. Phần dưới đây gợi ý cách làm từng hoạt động.
Nếu còn quên nội dung đã học, em có thể xem lại bài Hoa phượng Tiếng Việt 1 Kết nối tri thức.

Khởi động: Quan sát tranh (trang 154)
Câu 1 (trang 154): Quan sát tranh vẽ cảnh vùng cao
a. Hình ảnh nào trong tranh khiến em chú ý nhất?
b. Em có thích cảnh vật trong tranh không? Vì sao?
Trả lời: Tranh vẽ những quả đồi phủ kín ruộng lúa xếp thành nhiều tầng uốn lượn, màu vàng xen màu xanh. Góc trái có cây đào nở hoa hồng; ba cô gái dân tộc mặc váy, đeo gùi đi trên bờ ruộng. Dưới chân đồi có dòng sông xanh uốn quanh, xa xa là núi.
- a. Điều làm em chú ý hơn cả là các thửa ruộng nối tiếp nhau như từng bậc cầu thang, uốn quanh sườn đồi. Em cũng thích cây đào nở hoa và các cô gái đeo gùi.
- b. Em rất thích cảnh vật trong tranh, vì cảnh vùng cao rộng lớn, nhiều màu sắc, nhìn rất đẹp và yên bình. Em mong có dịp được lên đó ngắm tận mắt.
Đọc: Ruộng bậc thang ở Sa Pa (trang 154–155)
Câu 2 (trang 154): Đọc
Bài đọc Ruộng bậc thang ở Sa Pa (Vũ Kim).
Từ ngữ: ruộng bậc thang, khổng lồ, bất tận, ngạt ngào, cần mẫn
Trả lời: Ruộng bậc thang ở Sa Pa là bài văn ngắn của Vũ Kim, gồm 2 đoạn:
- Đoạn 1: tả vẻ đẹp ruộng bậc thang mùa lúa chín. Nhìn từ xa, ruộng xếp thành từng tầng cao dần như đưa mặt đất lên gần trời; khắp nơi một màu vàng và thơm mùi lúa.
- Đoạn 2: cho biết ruộng bậc thang có từ rất lâu, do bàn tay chăm chỉ của đồng bào các dân tộc ở Sa Pa làm nên.
Giải nghĩa từ ngữ:
- ruộng bậc thang: ruộng làm trên sườn đồi, núi, chia thành nhiều tầng từ thấp lên cao, trông giống bậc cầu thang.
- khổng lồ: to lớn hơn hẳn bình thường.
- bất tận: kéo dài mãi, như không có chỗ kết thúc.
- ngạt ngào: (mùi thơm) lan toả khắp nơi, rất đậm.
- cần mẫn: chăm chỉ, chịu khó làm việc đều đặn.
Gợi ý đọc: giọng nhẹ nhàng, tự hào; nghỉ hơi đúng sau dấu phẩy, dấu chấm. Câu có cụm từ lặp lại ở đoạn 1 đọc chậm, nhấn giọng để thấy ruộng nối nhau từng tầng. Đọc đúng: Sa Pa, rực rỡ, khổng lồ, bất tận, ngạt ngào, cần mẫn, Hà Nhì.
Nội dung chính bài Ruộng bậc thang ở Sa Pa
Bài văn tả vẻ đẹp của ruộng bậc thang ở Sa Pa vào mùa lúa chín: ruộng xếp tầng như những bậc thang rất lớn, vàng óng và thơm mùi lúa. Những thửa ruộng ấy đã có từ rất lâu đời, là thành quả lao động chăm chỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao.
Phụ huynh kèm con học ở nhà có thể dùng gợi ý trả lời bài Hỏi mẹ sách Kết nối tri thức để xem gợi ý cho từng câu hỏi.
Trả lời câu hỏi (trang 155)
Câu 3 (trang 155): Trả lời câu hỏi
a. Vào mùa lúa chín, Sa Pa có gì đặc biệt?
b. Ruộng bậc thang có từ bao giờ?
c. Ai đã tạo nên những khu ruộng bậc thang?
Trả lời:
- a. Vào mùa lúa chín, những khu ruộng bậc thang ở Sa Pa chín vàng rực rỡ. Nhìn từ xa, các thửa ruộng xếp tầng tầng lớp lớp như những bậc thang rất lớn dẫn lên trời; đi đâu cũng thấy màu vàng óng và thơm mùi lúa chín.
- b. Ruộng bậc thang ở Sa Pa có từ mấy trăm năm trước.
- c. Người Mông, người Dao, người Hà Nhì và đồng bào các dân tộc sống ở Sa Pa đã tự tay đắp bờ, làm nên những khu ruộng bậc thang. Họ là những người rất chịu khó, cần mẫn. Ở Bài 2 của chủ đề này, em còn gặp những người lao động đáng quý khác trong bài Lính cứu hoả Tiếng Việt 1 Kết nối tri thức.
Luyện tập (trang 155)
Câu 4 (trang 155): Chọn vần phù hợp thay cho ô vuông
a. ich hay it? tờ l□ (dấu nặng) yêu th□ (dấu sắc) tối m□ (dấu nặng)
b. ach hay êch? c□ (dấu sắc) xa túi x□ (dấu sắc) chênh ch□ (dấu sắc)
Trả lời:
| Câu | Từ đúng | Vần điền |
| a | tờ lịch, yêu thích, tối mịt | ich, ich, it |
| b | cách xa, túi xách, chênh chếch | ach, ach, êch |
Giải thích ngắn: tờ lịch là tờ giấy ghi ngày tháng; tối mịt là trời tối hẳn, không nhìn rõ; chênh chếch là hơi nghiêng lệch về một bên (ví dụ: mặt trăng chênh chếch đỉnh núi). Dấu thanh đặt trên chữ i, a, ê như trong sách đã gợi ý.
Câu 5 (trang 155): Hát một bài hát về quê hương
Trả lời: Em chọn một bài hát về quê hương, đất nước mà em thuộc để hát cùng các bạn, ví dụ:
- Quê hương tươi đẹp (dân ca Nùng)
- Lý cây xanh (dân ca Nam Bộ)
- Em đi giữa biển vàng
Hát xong, em nói một câu về quê hương mình, ví dụ: Quê em có cánh đồng lúa rộng, mùa gặt lúa vàng thơm cả đường làng.
Xem thêm bài đọc về Sa Pa ở lớp 4: Bài 23: Đường đi Sa Pa – Tiếng Việt lớp 4 Kết nối tri thức.