Bài 4: Hỏi mẹ Tiếng Việt lớp 1 Kết nối tri thức

a. Em nhìn thấy những gì trong tranh?
b. Hãy nói về một trong những điều em thấy.

Trả lời:

• a. Tranh vẽ bầu trời đêm màu xanh thẫm có mây trắng hồng và nhiều ngôi sao nhỏ. Bên phải là ông trăng tròn, sáng vàng; trong trăng có cây đa và chú Cuội ngồi dưới gốc. Ở giữa là một chiếc máy bay có chú phi công ngồi lái. Góc trái, hai mẹ con ngồi trên bãi cỏ cạnh ngôi nhà; bạn nhỏ nhìn lên trời, trên đầu có dấu chấm hỏi như đang thắc mắc điều gì đó.
• b. Em chọn nói về một điều, ví dụ: Ông trăng rằm rất tròn và sáng. Nhìn kĩ, em thấy bóng cây đa và chú Cuội ngồi bên gốc cây, giống như trong truyện cổ tích bà kể.

Bài thơ Hỏi mẹ (Nguyễn Xuân Bồi).
Từ ngữ: nhuộm, trăng rằm, Cuội

Trả lời: Bài thơ có 3 khổ, mỗi khổ 4 dòng, mỗi dòng 4 chữ. Cả bài là những câu hỏi của bạn nhỏ gửi đến mẹ:

• Khổ 1: bạn nhỏ hỏi ai tạo ra gió, ai làm cho bầu trời có màu xanh.
• Khổ 2: bạn nhỏ nhận xét sao thì nhỏ, trăng đêm rằm thì tròn và to; chú Cuội cứ ngồi gốc đa chăn trâu.
• Khổ 3: bạn nhỏ đoán chú Cuội đang buồn, và hỏi mẹ có phải vì vậy mà có người phi công lái máy bay lên trăng.

Giải nghĩa từ ngữ:

• nhuộm: làm cho một vật đổi sang màu khác (như nhuộm vải, nhuộm tóc).
• trăng rằm: trăng đêm 15 âm lịch, tròn và sáng nhất trong tháng.
• Cuội: nhân vật trong truyện cổ tích Sự tích chú Cuội cung trăng; truyện kể Cuội bị cây đa thần đưa lên cung trăng và ở luôn trên đó.

Gợi ý đọc: các câu có dấu chấm hỏi đọc lên giọng ở cuối, thể hiện sự tò mò, ngây thơ; ngắt nhịp 2/2. Đọc đúng: quạt, nhuộm, bầu trời, trăng rằm, Cuội, phi công.

Mẫu: không – công

Trả lời:

Các tiếng cuối dòng còn lại (gió, thế, bé, to, đa, Cuội) không có tiếng nào cùng vần ở cuối dòng khác.

a. Bạn nhỏ có những thắc mắc gì?
b. Theo bạn nhỏ, vì sao chú phi công bay lên thăm Cuội?
c. Em muốn biết thêm điều gì về thiên nhiên?

Trả lời:

• a. Bạn nhỏ thắc mắc: ai quạt mà có gió đẩy mây đi; ai đã tô màu xanh cho bầu trời; chú Cuội ở trên trăng có buồn không; có phải vì thế mà chú phi công lái máy bay lên trăng thăm chú.
• b. Bạn nhỏ nghĩ chú Cuội ngồi một mình chăn trâu mãi nên buồn lắm, vì vậy chú phi công mới lái máy bay lên trăng để Cuội có bạn, đỡ buồn.
• c. Câu hỏi mở, em nói điều em tò mò. Ví dụ: Em muốn biết vì sao trời mưa lại có sấm sét. / Vì sao mặt trăng lúc tròn, lúc khuyết? / Vì sao ban ngày không nhìn thấy sao?

Trả lời: Bài thơ ngắn, chỉ có 12 dòng. Cách học:

• Học từng khổ: khổ 1 hỏi về gió và trời xanh; khổ 2 nói về sao, trăng, chú Cuội; khổ 3 hỏi về chú phi công.
• Nhớ chữ đầu dòng: khổ 1 Ai, Thổi, Ai, Bầu; khổ 2 Ông, Trăng, Cuội, Phải; khổ 3 Mẹ, Cuội, Nên, Bay.
• Đọc to theo nhịp 2/2 nhiều lần, rồi tập đọc thuộc cho bố mẹ nghe.

Tranh vẽ các hiện tượng thiên nhiên: trời nắng (mặt trời đỏ rực), sấm chớp (mây đen có tia chớp), gió to (cây nghiêng, lá bay), cầu vồng, mưa (mây đen, mưa rơi, mặt trời ló sau mây), tuyết rơi, trăng khuyết và sao đêm.

Trả lời: Em chọn một hiện tượng em đã thấy thật và nói: hiện tượng gì, em thấy khi nào, nó trông ra sao, em cảm thấy thế nào. Ví dụ:

• Em đã thấy trời mưa giông. Mây đen kéo đến kín trời, gió thổi mạnh, rồi có tia chớp sáng loè và tiếng sấm ầm ầm. Em hơi sợ nên ở trong nhà với mẹ.
• Tối hôm qua em ngắm trăng. Trăng hình lưỡi liềm, màu vàng, xung quanh có nhiều ngôi sao lấp lánh.
• Mùa hè, nắng rất gay gắt. Ra đường em phải đội mũ cho đỡ nóng.

Lưu ý: tuyết rơi thường có ở các nước lạnh hoặc vùng núi rất cao; nếu chưa thấy tận mắt, em có thể nói em đã xem trên ti vi.