Bài 5: Nhớ ơn Tiếng Việt lớp 1 Kết nối tri thức

a. Các bạn nhỏ đang làm gì?
b. Em hiểu câu “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” ý nói gì?

Trả lời: Tranh vẽ một cây đào to, cành sai trĩu những quả đào chín hồng. Dưới gốc cây, ba bạn nhỏ mặc áo thổ cẩm ngồi quây quần, trên tay mỗi bạn cầm một quả đào.

• a. Các bạn nhỏ đang ngồi dưới gốc cây, cùng nhau ăn những quả đào vừa hái và nói chuyện vui vẻ.
• b. Câu tục ngữ ý nói: khi được hưởng một điều tốt (như ăn quả ngọt), ta phải nhớ đến người đã vất vả làm ra nó (người trồng cây, chăm cây). Rộng hơn, câu này dạy chúng ta sống biết ơn ông bà, cha mẹ, thầy cô và những người lao động.

Bài đồng dao Nhớ ơn.
Từ ngữ: cày ruộng, vun gốc, mò, sang đò, trồng trọt

Trả lời: Nhớ ơn là một bài đồng dao (bài hát, bài vè dân gian của trẻ em, dễ đọc, dễ thuộc). Bài có 14 dòng, cứ hai dòng đi thành một cặp: dòng trên nói điều mình được hưởng, dòng dưới nhắc nhớ người đã làm ra điều đó. Ví dụ cặp mở đầu: “Ăn một bát cơm, / Nhớ người cày ruộng.”

Bảy cặp dòng nhắc tới bảy điều ta được hưởng: bát cơm, đĩa rau muống, quả đào, con ốc, được sang đò, được nằm võng, được đứng mát dưới gốc cây.

Giải nghĩa từ ngữ:

• cày ruộng: dùng cày lật đất ruộng lên để chuẩn bị cấy lúa.
• vun gốc: lấy đất đắp vào quanh gốc cây cho cây đứng vững và tốt hơn.
• mò: dùng tay tìm, bắt (ốc, cua) ở dưới nước.
• sang đò: đi đò để qua sông.
• trồng trọt: trồng và chăm sóc cây cối.

Gợi ý đọc: đọc nhịp nhàng, vui như hát đồng dao. Dòng trên đọc hơi lên giọng, dòng dưới nhấn vào chữ Nhớ người. Hai dòng ngắn chỉ có hai chữ (Sang đò, Nằm võng) đọc chậm hơn một chút. Đọc đúng: ruộng, rau muống, vun gốc, ốc, chèo chống, võng, trồng trọt.

Mẫu: ruộng – muống

Trả lời:

Mỗi cặp vần nối dòng cuối của cặp trên với dòng đầu của cặp dưới, nhờ vậy bài đồng dao đọc lên rất liền mạch, dễ thuộc.

a. Bài đồng dao nhắc chúng ta cần nhớ ơn những ai?
b. Vì sao chúng ta cần nhớ ơn họ?
c. Còn em, em nhớ ơn những ai? Vì sao?

Trả lời:

• a. Bài đồng dao nhắc ta nhớ ơn bảy người:
  • người làm ra hạt gạo (cày ruộng);
  • người đào ao để có rau muống;
  • người chăm cây đào (vun gốc);
  • người mò ốc dưới nước;
  • người chèo chống con đò;
  • người mắc dây cho võng;
  • người trồng cây cho ta bóng mát.
• b. Vì họ đã làm việc vất vả để ta có cơm ăn, có rau, có quả, có ốc; nhờ họ ta được qua sông, có võng nằm và có bóng mát. Không có họ thì ta không có những điều ấy.
• c. Em trả lời theo suy nghĩ của mình. Ví dụ: Em nhớ ơn bố mẹ, vì bố mẹ nuôi em khôn lớn, chăm em khi em ốm. Em nhớ ơn cô giáo, vì cô dạy em đọc, viết và dạy em cách cư xử lễ phép. Em cũng nhớ ơn bác lao công giữ cho sân trường luôn sạch sẽ.

Trả lời: Bài đồng dao có cách lặp lại nên học rất nhanh:

• Nhớ khuôn: dòng trên bắt đầu bằng Ăn (hoặc Sang, Nằm, Đứng), dòng dưới luôn bắt đầu bằng Nhớ người.
• Nhớ thứ tự bảy thứ được hưởng: cơm – rau muống – quả đào – con ốc – đò – võng – gốc cây.
• Nhớ các cặp tiếng cùng vần ở bảng Câu 3: tiếng cuối của dòng trên cặp này gọi tiếng cuối của dòng đầu cặp sau.
• Có thể chơi đọc đối đáp: một bạn đọc dòng trên, bạn kia đọc dòng dưới, rồi đổi lượt.

Trả lời: Em có thể nói một vài việc làm cụ thể:

• Với ông bà, bố mẹ: vâng lời, chào hỏi lễ phép; giúp việc vừa sức như quét nhà, gấp quần áo, tưới cây; ăn hết phần cơm, không bỏ phí thức ăn; hỏi thăm khi ông bà, bố mẹ mệt.
• Với thầy cô: chăm chú nghe giảng, làm bài đầy đủ; chào cô khi gặp; làm tấm thiệp hoặc vẽ tranh tặng cô vào ngày 20 tháng 11.

Câu nói mẫu: Để cảm ơn bố mẹ, em sẽ tự gấp chăn màn, dọn đồ chơi gọn gàng và học bài thật chăm. Để cảm ơn cô giáo, em sẽ viết chữ thật đẹp và luôn ngoan ngoãn trong lớp.