Tóm tắt Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam) ngắn gọn, đầy đủ – 10 mẫu hay nhất

Sáng đầu đông, gió bấc tràn về, Sơn được mẹ mặc cho đủ áo ấm rồi cùng chị Lan đi chơi ở chợ. Gặp Hiên – cô bạn nghèo đứng run trong bộ áo rách – hai chị em tặng bạn tấm áo bông mà đứa em gái quá cố của mình để lại. Sợ bị mẹ mắng, cả hai thấp thỏm mãi. Cuối cùng, mẹ Hiên tự mang áo sang trả lại; mẹ Sơn không trách con, lại cho bác vay ít tiền để sắm áo mới cho Hiên.

Truyện kể về một ngày trở rét bất ngờ ở một phố chợ nghèo. Trong khi Sơn ấm áp với áo dạ, áo vệ sinh mẹ vừa lấy ra, đám trẻ hàng xóm vẫn mặc nguyên quần áo cũ vá víu như mọi ngày, còn Hiên chỉ có một manh áo thủng để lộ cả lưng. Nhớ tới đứa em gái đã mất từng chơi với Hiên, Sơn thì thầm rủ chị Lan lấy tấm áo bông của Duyên ra cho bạn. Nghe tin cậu em họ sắp đi mách, hai chị em cuống quýt đi tìm Hiên để xin lại áo nhưng không gặp. Về đến nhà, họ sững sờ khi thấy mẹ Hiên đã đem áo tới trả. Mẹ Sơn hỏi han rồi đưa bác năm hào, dặn là cho vay để may áo, sau đó ôm hai chị em vào lòng mà khen.

Sau một đêm mưa rào, mùa đông đến không báo trước. Mẹ Sơn bảo chị Lan bê thúng quần áo cũ ra để mặc cho em. Khi bà lấy ra chiếc áo bông bé Duyên mặc ngày trước, đứa con gái mất năm lên bốn, cả nhà đều chạnh lòng. Diện xong áo mới, Sơn rủ chị ra cuối chợ, nơi đám bạn nhà nghèo vẫn hay đợi. Bọn trẻ trầm trồ trước bộ áo của Sơn, trong khi chính chúng tím tái, run cầm cập trong gió. Hiên, cô bé hàng xóm, đứng nép một mình bên cột quán, áo rách bươm. Sơn sực nhớ nhà Hiên rất nghèo, thương bạn nên ngỏ ý với chị. Lan chạy một mạch về nhà lấy áo, còn Sơn thấy trong lòng ấm lại. Đến bữa cơm, vú già báo tin thằng Sinh sẽ đi mách, Sơn và chị hoảng hốt, chạy khắp nơi tìm Hiên mà không thấy. Đến chiều, hai đứa rón rén bước vào nhà thì bắt gặp bác Hiên dắt con sang, mang tấm áo đến trả. Mẹ Sơn hỏi han hoàn cảnh, đưa bác năm hào lo cái áo cho Hiên, rồi dịu dàng ôm hai chị em vào lòng.

Truyện thường được chia làm ba phần, mỗi phần ứng với một quãng thời gian trong ngày.

Phần 1 (từ đầu đến “rơm rớm nước mắt”) – Buổi sáng đổi mùa trong gia đình Sơn: Gió bấc bất chợt nổi lên sau một đêm mưa. Cả nhà đã mặc áo rét, mẹ lấy cho Sơn những chiếc áo cũ từ năm trước. Tấm áo bông của Duyên làm Sơn nhớ em, vú già ngắm nghía mãi, còn người mẹ lặng đi vì thương con.

Phần 2 (tiếp theo đến “ấm áp vui vui”) – Ở chợ và quyết định cho áo: Sơn và chị ra chợ chơi. Lũ trẻ nghèo vây quanh xem áo mới của Sơn, còn chúng thì lạnh tím người. Thấy Hiên run rẩy trong tấm áo rách, Sơn thương bạn, gợi ý đem tấm áo bông cũ tặng bạn; chị Lan đồng ý và về nhà lấy ngay.

Phần 3 (còn lại) – Nỗi lo và cách giải quyết của người lớn: Biết chuyện có thể bị mách, hai chị em sợ phải đòn, lùng Hiên khắp nơi để đòi lại áo mà chẳng thấy đâu. Lúc về, họ bắt gặp mẹ Hiên đem áo đến nộp lại. Mẹ Sơn giúp bác ít tiền may áo cho Hiên rồi trìu mến ôm hai con.

Nếu đề yêu cầu liệt kê các sự việc chính, em có thể trình bày như sau:

• Sáng đầu đông, gió bấc về, mẹ lấy áo rét cho Sơn; tấm áo bông của bé Duyên đã mất khiến cả nhà xúc động.
• Sơn mặc áo mới, cùng chị đến cuối chợ chơi với bạn bè trong xóm nghèo.
• Đám trẻ xúm lại xem áo của Sơn; chúng ăn mặc phong phanh, run lên trong gió.
• Hai chị em gặp Hiên mặc áo rách hở lưng; Sơn thương bạn, ghé tai chị bàn chuyện cho áo.
• Lan tất tả về nhà mang áo ra cho Hiên; Sơn thấy lòng vui và ấm áp.
• Về nhà ăn cơm, vú già cho biết Sinh định đi mách; hai chị em tìm Hiên khắp chợ, đến nhà, ra cả cánh đồng mà không thấy.
• Chiều, hai chị em rụt rè về nhà thì thấy bác Hiên đã ở đó, tay cầm tấm áo.
• Mẹ Sơn cho bác Hiên vay năm hào lo áo cho con và vỗ về, khen ngợi hai chị em.

Truyện bắt đầu khi trời chuyển rét chỉ sau một đêm mưa rào. Hôm trước, dưới nắng hanh cuối tháng mười, hai chị em còn nóng toát mồ hôi khi chơi ngoài ruộng; sáng nay gió bấc đã cuốn bụi bay trên mặt sân khô trắng. Sơn ngồi thu mình trong chăn, thấy mẹ, chị và vú già đều đã khoác áo rét. Mẹ sai Lan đem thúng quần áo ra, chọn cho Sơn áo vệ sinh nâu sẫm, áo dạ viền chỉ đỏ, ngoài cùng là tấm áo vải thâm dài. Trong thúng còn chiếc áo bông của Duyên – em gái Sơn, mất khi mới bốn tuổi. Vú già, người từng nuôi Duyên, lật đi lật lại chiếc áo; mẹ Sơn im lặng, mắt rưng rưng.

Mặc áo ấm xong, Sơn rủ chị ra chợ. Nhà Sơn ở sát dãy nhà lá của những gia đình nghèo, lũ trẻ trong xóm vẫn thường đợi hai chị em ở cuối chợ để chơi khăng, chơi đáo. Hôm ấy không phải phiên chợ, gió lộng qua những quán trống. Thấy chị em Sơn, bọn trẻ mừng rỡ nhưng chỉ dám đứng xa. Cúc, Xuân, Tý, Túc lại gần ngắm áo của Sơn, trầm trồ đoán giá, còn Sơn hãnh diện bảo áo phải mua tận Hà Nội. Sơn để ý thấy chúng vẫn mặc những bộ đồ cũ bạc màu, môi tím ngắt, hàm răng va vào nhau mỗi khi gió thổi.

Chị Lan vẫy gọi Hiên, cô bé hàng xóm từng chơi thân với Lan và Duyên. Hiên đứng thu mình cạnh cột quán, trên người chỉ có tấm áo rách hở cả lưng và tay, vì mẹ em kiếm sống nhờ mò cua bắt ốc, không có tiền sắm áo. Sơn chạnh lòng, nhớ đến em Duyên, rồi thì thầm đề nghị lấy tấm áo bông cũ em gái để lại mà tặng Hiên. Lan gật đầu ngay, chạy về nhà lấy áo, còn Sơn đứng đợi với niềm vui ấm áp.

Nhưng niềm vui ấy chóng tắt. Về nhà ăn cơm, Sơn không thấy mẹ vì mẹ đi ăn giỗ; vú già cho biết Sinh – đứa em họ vốn hỗn hào với vú – đã biết chuyện và đòi mách để Sơn bị đòn. Sơn buông đũa đứng dậy, cùng chị lùng tìm Hiên ở chợ, ở nhà, ra cả cánh đồng nhưng không gặp. Hai chị em trách qua trách lại, rồi đành nắm tay nhau về. Bước vào nhà, họ sững sờ thấy hai mẹ con Hiên ngồi trên chiếc ghế con trước mặt mẹ, tay cầm chiếc áo bông. Bác Hiên kể rằng thấy con mặc áo lạ nên hỏi ngay, biết là cậu Sơn cho, nghĩ trẻ con đùa nên vội đem trả. Mẹ Sơn hỏi han và biết nhà Hiên túng thiếu, bèn lấy năm hào trong âu đồng cho bác vay, bảo về sắm áo cho cháu. Bác Hiên vừa ra khỏi cửa, mẹ gọi hai con lại, ôm vào lòng và nói: “Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy áo đem cho người ta không sợ mẹ mắng ư?”

Sáng hôm ấy tôi thức dậy thì trời đã trở lạnh hẳn, gió bấc rít ngoài sân. Mẹ bảo chị Lan mang thúng áo ra để mặc thêm cho tôi. Lúc mẹ giơ lên tấm áo bông của Duyên, tôi bỗng nhớ em quá; em mất từ hồi mới lên bốn. Tôi thấy mắt mẹ đỏ hoe.

Mặc xong mấy lớp áo, tôi rủ chị ra chợ. Lũ bạn nghèo của tôi xúm lại sờ áo, hỏi có phải mua tận Hà Nội không, và tôi đã khoe hơi nhiều. Rồi tôi nhận ra chúng mặc chẳng khác gì ngày thường, môi tím lại, run bần bật. Cái Hiên còn khổ hơn: nó nép bên cột quán, áo rách đến hở cả lưng. Tôi nhớ ra mẹ nó nghèo lắm, lại nhớ ngày trước em Duyên vẫn chơi với nó, nên ghé tai bảo chị đem tấm áo bông của em cho nó. Chị Lan chạy về lấy ngay. Lúc ấy lòng tôi thấy vui và ấm lạ.

Về nhà ăn cơm thì tôi bắt đầu sợ. Vú già bảo thằng Sinh sẽ mách mẹ cho tôi bị đòn. Tôi bỏ dở bữa, kéo chị đi tìm Hiên mà tìm mãi không ra. Chiều, hai chị em đành dắt nhau về, tim đập thình thịch. Ai ngờ trong nhà đã có mẹ con Hiên ngồi đợi, bác Hiên mang áo đến trả. Mẹ tôi hỏi chuyện, rồi cho bác vay năm hào, bảo về sắm áo cho Hiên. Bác về rồi, mẹ ôm hai chị em tôi vào lòng, chẳng mắng câu nào mà lại khen chúng tôi.

Cách tóm tắt này bám vào những thay đổi trong lòng Sơn, rất hợp khi đề hỏi về nhân vật chính:

• Bồi hồi, thương nhớ: sáng đầu đông, mặc lại những chiếc áo cũ, Sơn nhớ những mùa rét trước; thấy áo của em Duyên, Sơn thương đứa em đã mất.
• Hồn nhiên, có chút tự hào: ra chợ, Sơn vui vẻ chơi với lũ trẻ nghèo, cho chúng xem áo và nói rằng áo mua tận Hà Nội.
• Động lòng thương: nhìn bạn bè tím tái, nhất là Hiên với tấm áo thủng lưng, Sơn nghĩ ra việc tặng bạn tấm áo bông cũ.
• Ấm áp, vui sướng: lúc đứng chờ chị mang áo ra, Sơn thấy lòng mình ấm lên.
• Lo sợ, cuống quýt: nghe tin sẽ bị mách mẹ, Sơn bỏ dở bữa cơm, chạy đi tìm Hiên xin lại áo.
• Sợ hãi rồi bất ngờ, nhẹ nhõm: về nhà, Sơn núp sau chị khi mẹ hỏi về chiếc áo; nhưng mẹ không mắng, còn giúp nhà Hiên và ôm hai con vào lòng.

Năm ấy rét đến sớm. Sáng đó em chỉ còn mỗi chiếc áo cũ từ năm ngoái, rách tả tơi, nên đứng nép bên cột quán, không dám lại gần chỗ các bạn chơi. Chị Lan gọi em, hỏi sao không mặc áo lành; em chỉ biết đáp là hết áo rồi. Mẹ em đi mò cua bắt ốc quanh năm, làm gì có tiền may áo mới.

Một lúc sau, chị Lan về nhà rồi quay lại, đưa cho em chiếc áo bông cũ còn lành lặn. Chiếc áo ấy vốn của bé Duyên, người bạn nhỏ ngày trước vẫn cùng em chơi ở vườn nhà chị Lan. Em mặc vào, thấy ấm hẳn. Mẹ em về, thấy em mặc áo bông thì hỏi ngay. Nghe em kể là cậu Sơn cho, mẹ nghĩ cậu chỉ là trẻ con đùa nghịch, liền mang áo sang trả mợ. Hai mẹ con ngồi ghế con, chờ mợ hỏi chuyện. Đúng lúc ấy, chị Lan và cậu Sơn rón rén bước vào, mặt lo lắng. Mợ hỏi em không có áo sao, mẹ em thưa rằng nhà dạo này khó khăn quá. Mợ liền đưa mẹ em năm hào, bảo cầm về sắm cho em cái áo. Trên đường về, em cứ nghĩ mãi về tấm lòng của chị em cậu Sơn và của mợ.

• Tác giả, thể loại: Thạch Lam (1910 – 1942); truyện ngắn, người kể ở ngôi thứ ba, mọi việc được nhìn chủ yếu qua cảm nhận của Sơn.
• Nhân vật: Sơn, chị Lan, mẹ Sơn, vú già, bé Duyên (đã mất), Hiên và mẹ Hiên, lũ trẻ nghèo ở chợ, cậu em họ Sinh.
• Mở đầu: gió lạnh đầu mùa; Sơn được mặc áo ấm; chiếc áo của em Duyên gợi nỗi nhớ thương.
• Diễn biến: ra chợ, thấy bạn nghèo rét mướt, hai chị em quyết định cho Hiên tấm áo bông.
• Thắt nút: Sinh dọa đi mách, hai chị em lo bị mắng, tìm Hiên đòi áo không được.
• Kết thúc: mẹ Hiên tự đem áo trả lại; mẹ Sơn cho vay năm hào lo áo cho Hiên và trìu mến khen hai con.
• Ý nghĩa: ngợi ca tấm lòng biết sẻ chia của trẻ nhỏ, cách cư xử khéo léo của mẹ Sơn và sự ngay thẳng của mẹ Hiên; tình người làm ấm lại những ngày giá rét.

Lưu ý khi tóm tắt truyện Gió lạnh đầu mùa

Truyện ít sự kiện gay cấn, vì vậy khi tóm tắt em cần giữ đủ ba mốc thời gian (buổi sáng ở nhà – ở chợ – buổi chiều về nhà) và những chi tiết không thể thiếu: tấm áo bông của bé Duyên, hoàn cảnh của Hiên, nỗi sợ bị mách mẹ, việc mẹ Hiên đem áo trả lại và năm hào mẹ Sơn đưa. Một số chỗ dễ nhầm: người nghĩ ra việc cho áo là Sơn, còn người chạy về lấy áo là chị Lan; mẹ Sơn cho mượn năm hào chứ không phải cho hẳn; Sinh là em họ của Sơn chứ không phải bạn ở chợ. Người kể chuyện ở ngôi thứ ba, nên nếu đề yêu cầu tóm tắt theo ngôi thứ nhất, em nhập vai Sơn hoặc một nhân vật khác như mẫu 7 và mẫu 9.

Kết luận

Mười mẫu tóm tắt Gió lạnh đầu mùa trên đi từ bản ngắn nhất vài câu đến bản chi tiết và bản nhập vai, giúp em chọn đúng độ dài mà đề yêu cầu. Sau khi đọc, em nên gấp bài lại và tự kể bằng lời của mình để nhớ lâu hơn.

Xem thêm:

• Soạn bài Gió lạnh đầu mùa – Ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức
• Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam): tác giả, tác phẩm, bố cục
• Phân tích truyện Gió lạnh đầu mùa – dàn ý và bài văn mẫu
• Tóm tắt Cô bé bán diêm – văn bản cùng Bài 3 sách Kết nối tri thức
• Mở bài, kết bài Gió lạnh đầu mùa – 23 mẫu trực tiếp, gián tiếp, theo đề