Mở bài, kết bài Gió lạnh đầu mùa – 23 mẫu trực tiếp, gián tiếp, theo đề

Gió lạnh đầu mùa là truyện ngắn giàu chất trữ tình của Thạch Lam, kể về việc hai chị em Sơn đem chiếc áo bông cũ cho cô bé hàng xóm nghèo. Câu chuyện nhỏ giữa một ngày trở rét đã làm sáng lên tấm lòng nhân hậu của trẻ thơ và sự bao dung của người lớn.

Thạch Lam, tên khai sinh Nguyễn Tường Vinh, sau đổi là Nguyễn Tường Lân, là thành viên nhóm Tự Lực văn đoàn và là em ruột hai nhà văn Nhất Linh, Hoàng Đạo. Khác nhiều cây bút cùng nhóm, ông ít viết những chuyện ly kỳ mà lặng lẽ nhìn vào đời sống thường ngày của người nghèo, nhất là phụ nữ và trẻ em. Truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa, in trong tập Gió đầu mùa năm 1937, là một trang viết như thế. Chỉ xoay quanh chuyện hai chị em Sơn đem áo cho bạn rồi lo đi đòi lại, truyện đã khắc họa vẻ đẹp của lòng thương người và cách ứng xử tế nhị của những người mẹ.

Truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam bắt đầu từ một buổi sáng gió bấc tràn về, khi Sơn được mẹ mặc cho những chiếc áo ấm đẹp đẽ. Ra chợ chơi, cậu bé nhìn thấy lũ trẻ nghèo run rẩy trong những bộ áo vá và cô bạn Hiên co ro trong manh áo rách. Hành động đem chiếc áo bông cũ cho Hiên, cùng cách mẹ Sơn đón nhận việc làm ấy, đã làm nên một câu chuyện nhỏ mà ấm áp về sự sẻ chia giữa người với người.

Một buổi sáng, Sơn thức dậy và thấy mọi thứ đã đổi khác: trời trắng đục, gió vi vu, cái lạnh len vào tận chăn. Thạch Lam mở đầu truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa bằng một câu văn rất nhẹ: “Buổi sáng hôm nay, mùa đông đột nhiên đến, không báo trước.” Cái lạnh bất ngờ ấy không chỉ là bối cảnh. Nó làm hiện rõ khoảng cách giữa đứa trẻ có áo ấm và những đứa trẻ phải chịu rét, để rồi từ đó nảy ra một việc làm tốt đẹp của hai chị em Sơn.

Đọc Thạch Lam, người ta hiếm khi gặp những tình tiết gay cấn hay những cú ngoặt bất ngờ. Ông thường kể những chuyện rất đỗi bình thường, nhưng lại để cảm xúc nhân vật lan dần sang người đọc như một làn hơi ấm. Gió lạnh đầu mùa là ví dụ tiêu biểu của lối viết ấy. Câu chuyện chỉ có một chiếc áo được cho đi rồi được mang trả lại, vậy mà qua những rung động nhỏ trong lòng cậu bé Sơn, nhà văn đã nói được biết bao điều về lòng trắc ẩn.

Thạch Lam từng bày tỏ quan niệm rằng văn chương phải giúp con người sống tốt hơn, giúp tâm hồn người đọc trong sạch, phong phú hơn. Ông không viết để kể chuyện lạ mà để đánh thức những tình cảm tốt đẹp vốn có trong mỗi người. Truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa là minh chứng rõ cho quan niệm ấy. Qua việc làm của hai đứa trẻ và cách cư xử của hai người mẹ, nhà văn nhẹ nhàng gieo vào lòng bạn đọc niềm tin vào lòng tốt giữa con người.

Trẻ em và người nghèo là hai hình ảnh trở đi trở lại trong trang văn Thạch Lam, như một nỗi niềm ông mang theo từ những năm tháng tuổi nhỏ ở phố huyện. Trong Gió lạnh đầu mùa, hai hình ảnh ấy gặp nhau. Một bên là chị em Sơn con nhà khá giả, một bên là cái Hiên cùng lũ trẻ nghèo môi tím tái vì rét. Thạch Lam không đặt họ đối lập nhau mà để tình thương nối họ lại, tạo nên một câu chuyện ấm áp hiếm thấy giữa những ngày đông lạnh giá.

Nhắc đến Thạch Lam, nhiều người nghĩ ngay tới Hai đứa trẻ với chị em Liên ngồi đợi chuyến tàu đêm nơi phố huyện. Trước đó, trong tập truyện đầu tay, ông đã viết về một cặp chị em khác là Lan và Sơn trong Gió lạnh đầu mùa. Cũng là thế giới trẻ thơ, cũng là cái nhìn trìu mến dành cho người nghèo, nhưng ở truyện này, hai đứa trẻ không chỉ lặng lẽ quan sát mà đã làm một việc cụ thể để sưởi ấm cho bạn. Đó là điều làm nên sức hấp dẫn riêng của tác phẩm.

Trong Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam, có một chiếc áo đi qua ba số phận. Đó là chiếc áo bông cũ của bé Duyên, đứa em gái đã mất của Sơn, được mẹ cất kĩ như một kỉ vật. Rồi chiếc áo ấy được Sơn và chị Lan đem cho cái Hiên đang rét run ngoài chợ, và cuối cùng được mẹ Hiên mang trả lại. Theo hành trình của chiếc áo, ta thấy hiện lên nỗi thương nhớ, lòng trắc ẩn và cả lòng tự trọng của những con người nghèo khó.

Điều gì có thể sưởi ấm con người trong những ngày gió rét? Một chiếc áo dày, một bếp lửa hồng, hay chính tấm lòng biết nghĩ đến người khác? Truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam đưa ra câu trả lời thật dịu dàng. Khi cậu bé Sơn đem cho bạn chiếc áo bông cũ, cái ấm không chỉ đến với Hiên mà còn lan tỏa trong lòng chính người cho, và cả trong lòng người đọc khi gấp trang sách lại.

Thạch Lam có biệt tài nắm bắt những rung động tinh tế trong tâm hồn trẻ thơ, và nhân vật Sơn trong Gió lạnh đầu mùa là một ví dụ đẹp. Cậu bé sống trong gia đình đủ đầy, có lúc còn hồn nhiên khoe áo với lũ bạn nghèo, nhưng trái tim lại rất nhạy cảm trước nỗi khổ của người khác. Từ lúc nhớ thương em Duyên đến khi động lòng trước manh áo rách của Hiên, Sơn hiện lên như hiện thân của lòng nhân hậu, trong trẻo của tuổi thơ.

Bên cạnh hai đứa trẻ, truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam còn có hai người mẹ khiến người đọc nhớ mãi. Mẹ Hiên nghèo đến mức không sắm nổi cho con một chiếc áo lành, vậy mà vẫn vội vàng mang áo đến trả vì nghĩ cậu bé nhà giàu chỉ cho đùa. Mẹ Sơn rốt cuộc không trách các con mà còn cho mẹ Hiên mượn tiền may áo cho con. Qua hai nhân vật này, nhà văn ca ngợi lòng tự trọng của người nghèo và sự bao dung, tế nhị của người có điều kiện hơn.

Với giọng văn nhẹ nhàng và cái nhìn đầy cảm thông, Thạch Lam đã biến Gió lạnh đầu mùa thành một câu chuyện ấm áp về tình người. Cái lạnh của ngày đông rồi sẽ qua, nhưng tấm lòng của chị em Sơn còn ở lại mãi với người đọc.

Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam khép lại bằng vòng tay của mẹ Sơn ôm hai con vào lòng. Truyện nhắn gửi rằng biết chia sẻ với người thiếu thốn là điều đáng quý nhất, dù việc làm ấy nhỏ bé đến đâu.

Truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa cho thấy rõ nét riêng của Thạch Lam: cốt truyện giản dị, ngôi kể thứ ba nhưng điểm nhìn đặt vào cậu bé Sơn, cảnh vật và tâm trạng hòa quyện trong những câu văn trong trẻo như thơ. Qua câu chuyện chiếc áo bông, nhà văn ngợi ca tấm lòng trong trẻo của các em nhỏ, sự tự trọng của những người lao động nghèo và cách ứng xử bao dung của người mẹ. Tác phẩm vì thế vừa là bức tranh chân thực về phố huyện ngày đông, vừa là bài ca dịu dàng về tình người.

Gần chín mươi năm kể từ khi tập Gió đầu mùa ra đời, truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa vẫn được chọn vào sách Ngữ văn cho cả học sinh lớp 6 và lớp 8. Điều đó cho thấy sức sống bền bỉ của một trang văn tưởng như rất nhỏ. Thạch Lam mất sớm, để lại không nhiều tác phẩm, nhưng chừng ấy đủ để ông có một chỗ đứng riêng trong lòng người đọc, nhờ chính những câu chuyện thấm đẫm tình thương như câu chuyện về chị em Sơn.

Câu nói cuối truyện của mẹ Sơn, “Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy áo đem cho người ta không sợ mẹ mắng ư?”, là lời trách yêu mà cũng là lời khen kín đáo. Với cái kết ấy, Thạch Lam đã xua tan nỗi lo của hai đứa trẻ và khẳng định việc làm của các em là đúng. Gió lạnh đầu mùa khép lại trong vòng tay người mẹ, để lại cho người đọc niềm tin rằng lòng tốt, khi được người lớn nâng niu, sẽ còn nảy nở mãi.

Đọc Gió lạnh đầu mùa, em nhớ đến những đợt quyên góp áo ấm gửi lên vùng cao mỗi khi mùa đông về ở trường mình. Những chiếc áo chúng em gói ghém cũng giống chiếc áo bông của chị em Sơn: không đắt tiền nhưng chứa cả tấm lòng. Truyện của Thạch Lam nhắc em đừng thờ ơ trước cái rét của người khác, và hãy sẵn sàng chia sẻ dù chỉ là một món quà nhỏ.

Văn học thế giới từng khiến bạn đọc rơi nước mắt với Cô bé bán diêm của An-đéc-xen, em bé chết rét giữa đêm giao thừa vì không ai đoái hoài. Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam cũng viết về những đứa trẻ nghèo chịu rét, nhưng mở ra một kết cục khác: có người đã nhìn thấy và chìa tay ra. Đặt hai tác phẩm cạnh nhau, ta càng hiểu giá trị của lòng trắc ẩn. Chỉ cần một ai đó biết quan tâm, cái lạnh của đời sống đã có thể dịu đi rất nhiều.

Truyện bắt đầu bằng cơn gió bấc làm đất khô trắng, làm môi lũ trẻ tím tái, và kết thúc bằng vòng tay ấm áp của người mẹ. Đi từ cái lạnh đến cái ấm, Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam như muốn khẳng định rằng thiên nhiên có thể khắc nghiệt nhưng con người có quyền sưởi ấm cho nhau. Chiếc áo bông cũ nhỏ bé đã trở thành biểu tượng của hơi ấm ấy, một hơi ấm không bao giờ cũ.

Nhân vật Sơn trong Gió lạnh đầu mùa là một cậu bé có đủ cả hồn nhiên lẫn nhân hậu: biết thương em, biết để ý đến cái rét của bạn, biết lo sợ khi nghĩ mình làm sai. Thạch Lam đã miêu tả những chuyển biến tâm lí ấy thật tự nhiên và tinh tế. Theo cậu bé, người đọc học được cách mở lòng với người xung quanh và hiểu rằng lòng tốt của trẻ thơ cần được người lớn trân trọng.

Hai người mẹ trong Gió lạnh đầu mùa, một giàu một nghèo, đều để lại bài học đẹp. Mẹ Hiên dạy ta giữ lòng tự trọng ngay cả khi túng quẫn; mẹ Sơn dạy ta cách giúp người mà không làm họ tủi thân, cách nâng niu tấm lòng tốt của con trẻ. Bằng những chi tiết rất đời thường, Thạch Lam cho thấy tình người có thể vượt qua mọi khoảng cách giàu nghèo.

Sau khi chị Lan chạy về lấy áo, Thạch Lam viết: “Sơn đứng lặng yên đợi, trong lòng tự nhiên thấy ấm áp vui vui.” Câu văn ngắn ấy có lẽ là trái tim của truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa. Niềm vui của Sơn không đến từ chiếc áo mới mình đang mặc mà đến từ chiếc áo cũ mình vừa cho đi. Thạch Lam đã chạm tới một sự thật giản dị: người cho đi hơi ấm cũng là người được sưởi ấm trước tiên.