Soạn bài Điều gì giúp bóng đá Việt Nam chiến thắng? – Ngữ văn 6 Cánh diều

Xem lại mục Chuẩn bị ở bài Phạm Tuyên và ca khúc mừng chiến thắng để vận dụng vào đọc hiểu ở văn bản này.

Trả lời:

• Nơi đăng, thời điểm: thethaovanhoa.vn, ngày 15/12/2019 – cuối năm 2019, khi niềm vui hai tấm Huy chương Vàng bóng đá SEA Games còn nóng hổi, và khoảng một năm sau chức vô địch AFF Cup 2018. Đây là lúc người hâm mộ đặc biệt quan tâm đến chuyện vì sao đội nhà thắng liên tiếp.
• Sự kiện được thuật lại: chuỗi danh hiệu của bóng đá nước ta ở đấu trường khu vực và lí do làm nên chuỗi danh hiệu ấy; sự kiện được nêu ở sa pô và đoạn mở đầu.
• Thứ tự triển khai: nêu kết quả trước (các danh hiệu), sau đó đi vào năm nguyên nhân.
• Tác dụng của các yếu tố trình bày: nhan đề đặt câu hỏi gợi tò mò; sa pô tóm tắt nội dung; năm đề mục in đậm, đánh số giúp người đọc nắm ngay từng lí do.
• Ý nghĩa với người đọc: hiểu rằng chiến thắng không đến từ may mắn mà từ cả một quá trình đầu tư, rèn luyện; thêm tự hào về thể thao nước nhà.

Đọc trước văn bản Điều gì giúp bóng đá Việt Nam chiến thắng? Tìm hiểu thêm về đội tuyển bóng đá nam và nữ của Việt Nam ở thời điểm bài viết nêu trên. Ghi lại những thông tin em cho là thú vị.

Trả lời:

Một số thông tin em ghi lại được (thời điểm cuối năm 2018 – 2019):

• Cuối năm 2018, đội tuyển nam giành chức vô địch AFF Cup, giải đấu hàng đầu của khu vực.
• Năm 2019, đội tuyển nữ vô địch giải bóng đá nữ Đông Nam Á.
• Ở SEA Games 2019, cả U22 và đội tuyển nữ của ta cùng đoạt Huy chương Vàng. Điều em thấy thú vị là cả đội nam lẫn đội nữ đều lên ngôi trong cùng một kì đại hội.
• Theo bài báo, đội tuyển lúc ấy do một huấn luyện viên người Hàn Quốc dẫn dắt và có nhiều cầu thủ trẻ đã chơi cùng nhau từ các lứa tuổi nhỏ.

Khi ghi chép, em nhớ ghi rõ nguồn (tên báo, ngày đăng) để người khác có thể kiểm tra lại.

Trả lời:

Sa pô cho biết tờ Smmsport của Thái Lan vừa đưa ra lời giải thích về lí do bóng đá Việt Nam đang dẫn đầu khu vực. Chỉ một câu, sa pô đã báo trước chủ đề của cả bài: bàn về nguyên nhân thành công.

Trả lời:

Đoạn mở đầu nêu kết quả: bóng đá Việt Nam đang ở vị trí số một Đông Nam Á, với dẫn chứng là các danh hiệu AFF Cup 2018, chức vô địch Đông Nam Á của tuyển nữ và hai Huy chương Vàng SEA Games 2019. Những thành tích ấy khiến các nước láng giềng phải nể phục.

Trả lời:

Ở đây, “thống trị” không mang nghĩa cai trị, áp đặt quyền lực. Từ này được dùng để chỉ việc bóng đá Việt Nam giữ vị trí dẫn đầu, vượt trội so với các đội bóng khác trong khu vực.

Trả lời:

Bài báo có năm đề mục, mỗi đề mục gọi tên một nguyên nhân:

1. Lòng khao khát của các cầu thủ.
2. Sự tự tin.
3. Sự tiến bộ của V-League.
4. Các cầu thủ Việt Nam gắn bó với nhau trong thời gian dài.
5. Được dẫn dắt bởi huấn luyện viên giỏi.

Nhờ đánh số và in đậm, người đọc chỉ lướt qua cũng biết bài báo có mấy ý lớn và ý nào nằm ở đâu.

Lưu ý phân biệt lời văn trong và ngoài dấu ngoặc kép.

Trả lời:

• Lời trong ngoặc kép: phần lớn là lời dẫn trực tiếp, chép nguyên những nhận xét của tờ Smmsport; một số từ ngắn như “thống trị”, “không ngán”, “lắp ráp” được đặt trong ngoặc kép để báo hiệu nghĩa đặc biệt.
• Lời ngoài ngoặc kép: lời của người viết bài trên thethaovanhoa.vn, dùng để giới thiệu, tóm ý và dẫn dắt sang lời trích.

Phân biệt hai loại lời giúp em biết đâu là ý kiến của báo Thái Lan, đâu là lời người viết bài trên báo Việt Nam.

Trả lời:

Nghĩa gốc của “lắp ráp” là ghép các bộ phận của máy móc lại với nhau. Trong bài, từ này chỉ việc huấn luyện viên xếp từng cầu thủ vào vị trí phù hợp nhất với khả năng của họ rồi gắn họ vào một hệ thống chiến thuật chung, để cả đội vận hành nhịp nhàng như một cỗ máy.

Chỉ ra các đoạn nêu nguyên nhân và kết quả trong văn bản Điều gì giúp bóng đá Việt Nam chiến thắng?

Trả lời:

Hãy tóm tắt những nguyên nhân chính giúp bóng đá Việt Nam chiến thắng. Vì sao bài viết dành phần lớn nội dung để nói về các nguyên nhân này?

Trả lời:

Tóm tắt nguyên nhân:

• Cầu thủ ra sân trận nào cũng quyết tâm cao, không sợ đối thủ mạnh hay nổi tiếng.
• Lứa cầu thủ hiện nay tự tin hơn hẳn thế hệ trước nên tiến xa ở các giải lớn.
• Bóng đá trong nước được làm bài bản, chuyên nghiệp hơn, đầu tư cho nền móng và lớp cầu thủ nhỏ tuổi.
• Nhiều cầu thủ cùng lớn lên trong một lò đào tạo, chơi bóng bên nhau từ bé nên rất hiểu ý nhau trên sân.
• Huấn luyện viên người Hàn Quốc có đam mê, có ý tưởng, biết xếp người đúng chỗ.

Lí do dành nhiều chỗ cho nguyên nhân: mục đích chính của bài báo là trả lời câu hỏi ở nhan đề. Kết quả thì người hâm mộ đã biết rõ; điều họ muốn hiểu là vì sao có kết quả ấy. Phân tích kĩ nguyên nhân còn giúp người đọc thấy thành công là thành quả của cả một quá trình chứ không phải nhờ may mắn.

Nghĩa của các từ được đặt trong dấu ngoặc kép ở văn bản trên được dùng khác với nghĩa thông thường như thế nào?

Trả lời:

Văn bản đã sử dụng kiểu chữ và cách đánh số các đề mục như thế nào để làm nổi bật các thông tin chính?

Trả lời:

• Sa pô và năm đề mục được in đậm, tách riêng thành dòng, nổi bật hẳn so với phần lời văn bình thường.
• Năm đề mục mang số 1, 2, 3, 4, 5, cho thấy rõ số lượng và thứ tự các nguyên nhân.

Cách trình bày này giúp người đọc nắm được ý chính chỉ trong vài giây, dễ ghi nhớ và dễ tìm lại khi cần.

Dựa vào các câu dẫn từ tờ báo Smmsport trong văn bản trên, em hãy nêu nhận xét về thái độ của tờ báo ấy đối với bóng đá Việt Nam.

Trả lời:

Tờ Smmsport tỏ ra khách quan và nể phục. Họ thẳng thắn ghi nhận cầu thủ Việt Nam khao khát và tự tin hơn, thậm chí thừa nhận đây có thể là điểm khác biệt so với cầu thủ Thái Lan; họ cũng nhắc lại thời giải vô địch Việt Nam từng đi trước giải Thái Lan. Một tờ báo của nước láng giềng vốn là đối thủ lâu năm lại phân tích nghiêm túc, đánh giá cao nỗ lực lâu dài chứ không coi đó là may mắn – điều đó càng làm tăng giá trị cho những chiến thắng của đội nhà.

Trong các nguyên nhân đã nêu ở văn bản, em thích nguyên nhân nào nhất? Vì sao?

Trả lời:

Gợi ý: Em thích nhất nguyên nhân thứ tư – sự gắn bó lâu năm giữa các cầu thủ. Bài báo cho biết nhiều cầu thủ đã cùng tập luyện, thi đấu trong một hệ thống từ khi còn nhỏ, nên vào sân là hiểu đồng đội sẽ chạy đi đâu, chuyền bóng thế nào. Nguyên nhân này cho em thấy sức mạnh của tình đồng đội: một tập thể đoàn kết, hiểu nhau có thể vượt qua những đối thủ có nhiều ngôi sao hơn. Bài học ấy cũng đúng với lớp học của em – khi các bạn biết hỗ trợ nhau, cả lớp sẽ tiến bộ.

Em cũng có thể chọn nguyên nhân khác, miễn là nêu được lí do thuyết phục, ví dụ chọn sự tự tin vì đó là phẩm chất ai cũng cần rèn luyện trước những thử thách lớn.