Soạn bài Phạm Tuyên và ca khúc mừng chiến thắng – Ngữ văn 6 Cánh diều

Văn bản được đăng hoặc in ở đâu và vào thời điểm nào? Thời điểm đó có ý nghĩa gì?

Trả lời:

• Nơi đăng: trang Kiến thức (kienthuc.net.vn), trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam.
• Thời điểm: ngày 28/04/2013.
• Ý nghĩa: bài báo ra mắt hai ngày trước lễ kỉ niệm 38 năm giải phóng miền Nam (1975 – 2013), lại trùng đúng ngày 28/4 – ngày nhạc sĩ viết bài hát năm xưa. Vì thế, câu chuyện mang tính thời sự, khơi lại không khí tự hào của mùa xuân đại thắng.

Văn bản thuật lại sự kiện gì? Sự kiện ấy được nêu ở phần nào của văn bản?

Trả lời:

Văn bản thuật lại sự ra đời và quá trình đến với công chúng của bài hát Như có Bác trong ngày đại thắng. Nội dung này được giới thiệu ngắn gọn ở sa pô và phần (1); diễn biến cụ thể được kể kĩ ở phần (2).

Thứ tự triển khai nguyên nhân, diễn biến và kết quả của sự kiện.

Trả lời:

• Nguyên nhân: tin thắng trận dồn dập tháng 4/1975, đặc biệt là bản tin chiều 28/4 về việc sân bay Tân Sơn Nhất bị ném bom.
• Diễn biến: nhạc sĩ viết xong bài hát trong hai giờ → hội đồng duyệt định hoãn đến 7/5 → ngày 30/4, Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam yêu cầu có bài mới → bài hát được dàn dựng, thu thanh ngay.
• Kết quả: ca khúc vang lên suốt đêm 30/4 và trong ngày 1/5, rồi sống mãi với nhiều thế hệ.

Các ý được sắp xếp nối tiếp nhau theo đúng trình tự thời gian, cái trước dẫn tới cái sau.

Các yếu tố như nhan đề, sa pô, đề mục, hình ảnh… trong văn bản có tác dụng gì?

Trả lời:

• Nhan đề cho biết ngay hai đối tượng chính: người nhạc sĩ và bài hát chúc mừng thắng lợi.
• Sa pô dẫn câu nói dí dỏm của Phạm Tuyên, gây tò mò để người đọc muốn đọc tiếp.
• Các số (1), (2), (3) chia bài báo thành từng chặng, dễ theo dõi.
• Hình ảnh minh họa giúp người đọc hình dung về nhạc sĩ và không khí ngày lễ, tăng độ tin cậy cho thông tin.

Sự kiện được thuật lại có ý nghĩa gì với người đọc?

Trả lời:

Người đọc biết được câu chuyện phía sau một bài hát quen thuộc: vì sao nó ra đời, ra đời trong bao lâu, đến với công chúng bằng con đường nào. Hiểu chuyện ấy, mỗi lần nghe lại bài hát, ta càng cảm nhận rõ niềm vui vỡ òa của dân tộc ngày thống nhất và thêm trân trọng nền hòa bình hôm nay.

Đọc trước văn bản Phạm Tuyên và ca khúc mừng chiến thắng; tìm hiểu về nhạc sĩ Phạm Tuyên, bài hát Như có Bác trong ngày đại thắng và Chiến thắng 30-4-1975.

Trả lời:

• Nhạc sĩ Phạm Tuyên: ông chào đời ngày 12/1/1930, quê Hải Dương. Ông từng phụ trách mảng âm nhạc ở Đài Tiếng nói Việt Nam, viết hàng trăm ca khúc, trong đó có rất nhiều bài cho thiếu nhi được nhiều thế hệ học sinh thuộc lòng như Chiếc đèn ông sao, Tiến lên đoàn viên.
• Bài hát: viết chiều 28/4/1975, được Đài Tiếng nói Việt Nam phát đi ngay khi có tin giải phóng miền Nam. Bài hát ngắn, giai điệu vui tươi, dễ thuộc, đến nay vẫn được hát trong các dịp lễ lớn và những ngày vui chung của đất nước.
• Chiến thắng 30-4-1975: trưa ngày 30/4/1975, quân giải phóng tiến vào Sài Gòn, cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, miền Nam hoàn toàn giải phóng, non sông thu về một mối.

Nguồn tham khảo gợi ý: sách Lịch sử, các bài báo viết về nhạc sĩ dịp 30/4, trang web của Đài Tiếng nói Việt Nam.

Trả lời:

Bài báo đăng ngày 28/04/2013 – đúng 38 năm sau buổi chiều nhạc sĩ viết bài hát, và chỉ hai ngày trước dịp kỉ niệm 30/4. Thời điểm này làm câu chuyện thêm xúc động và hợp với không khí cả nước đang hướng về ngày lễ.

Trả lời:

• Tóm tắt hướng chính của bài: kể về thời gian sáng tác một ca khúc nổi tiếng.
• Câu trả lời “hai tiếng cộng cả cuộc đời” nghe vừa vui vừa lạ, khiến người đọc thắc mắc và muốn tìm hiểu tiếp.

Trả lời:

• Đánh dấu những lời Phạm Tuyên tự kể (phần 2 gần như toàn bộ là lời ông).
• Đánh dấu lời nói đùa của các thành viên hội đồng duyệt bài và lời ông Trần Lâm, người đứng đầu Đài Tiếng nói Việt Nam lúc ấy.
• Đánh dấu câu hát được nhạc sĩ hát thử và khẩu hiệu do quân nhạc cử vang trên phố.

Nhờ dẫn nguyên lời nhân chứng, thông tin trở nên chân thực, sinh động.

Chỉ ra câu văn nói về nguyên nhân chính dẫn đến sự ra đời của bài hát.

Trả lời:

Đó là câu mở đầu đoạn thứ hai của phần (2), nói về bản tin phát chiều 28-4-1975 trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Câu văn khẳng định bản tin ấy là “cú hích quan trọng” làm bài hát ra đời: trận ném bom sân bay Tân Sơn Nhất cho thấy quân ta sắp vào tới Sài Gòn, khiến nhạc sĩ quyết định viết ngay một bài hát mừng chiến thắng.

Chú ý những thông tin về quá trình sáng tác và phổ biến bài hát.

Trả lời:

Trả lời:

Phần 3 khẳng định bài hát có số phận đặc biệt hơn mọi tác phẩm khác của Phạm Tuyên: nó không phai nhạt theo năm tháng, được mọi lứa tuổi, mọi vùng miền yêu thích. Đồng thời, câu nói cuối của nhạc sĩ cho thấy bài hát kết tinh cả những năm tháng gian khổ và khát vọng độc lập của dân tộc, chứ không chỉ là sản phẩm của hai giờ ngồi viết.

Văn bản Phạm Tuyên và ca khúc mừng chiến thắng thuật lại sự kiện gì?

Trả lời:

Văn bản kể lại sự ra đời của ca khúc Như có Bác trong ngày đại thắng: từ lí do nhạc sĩ cầm bút chiều 28/4/1975, việc bài hát được duyệt và thu thanh gấp ngày 30/4, đến lúc nó vang lên khắp nơi trong những ngày đầu thống nhất.

Chỉ ra bố cục của văn bản và xác định nội dung chính của mỗi phần.

Trả lời:

Tìm trong văn bản những nguyên nhân dẫn đến sự ra đời của bài hát Như có Bác trong ngày đại thắng.

Trả lời:

• Nguyên nhân chung: đầu tháng 4/1975, tin vui từ Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng… liên tiếp bay về, khiến giới nhạc sĩ nóng lòng muốn viết.
• Nguyên nhân trực tiếp: bản tin chiều 28/4/1975 cho biết phi công Nguyễn Thành Trung đã ném bom sân bay Tân Sơn Nhất.
• Suy nghĩ của nhạc sĩ: ông đoán ngày giải phóng chỉ còn tính bằng ngày; khi ấy ai cũng đổ ra đường, chẳng ai ở nhà nghe một bản hợp xướng dài. Ông cần một bài hát ngắn để cùng mọi người reo vui.
• Nguyên nhân sâu xa (phần 3): những năm tháng gian khổ và khát khao độc lập của cả dân tộc mà nhạc sĩ đã sống cùng.

Những biểu hiện nào cho thấy bài hát Như có Bác trong ngày đại thắng “có số phận đặc biệt”?

Trả lời:

• Ra đời chỉ trong hai giờ mà không phải sửa chữa; suýt bị xếp lại nhưng rồi được phát sóng đúng ngày lịch sử.
• Đứng vượt lên trên mấy trăm tác phẩm khác của chính Phạm Tuyên về độ phổ biến.
• Sống bền qua thời gian, được mọi tầng lớp, cả người già lẫn trẻ nhỏ, cả miền xuôi lẫn miền ngược yêu thích; vượt cả biên giới quốc gia.
• Có nơi còn chọn bài hát này để khép lại các buổi gặp mặt, mít tinh, văn nghệ.

Câu nói của nhạc sĩ Phạm Tuyên ở cuối bài nhằm khẳng định điều gì?

Trả lời:

Câu nói “Tôi viết trong hai tiếng cộng cả cuộc đời!” khẳng định:

• Hai giờ chỉ là thời gian ngồi viết; cảm xúc làm nên bài hát được tích tụ từ cả một đời gắn bó với cuộc kháng chiến.
• Không có những ngày gian khổ, không có khát vọng độc lập thì không thể có giây phút cảm xúc vỡ òa ngày toàn thắng.
• Niềm vui hòa bình hôm nay phải trả bằng bao hi sinh, mất mát của dân tộc; vì thế thế hệ sau phải biết ơn và gìn giữ.

Hãy nghe hoặc hát bài Như có Bác trong ngày đại thắng và viết lại suy nghĩ, cảm xúc của em (trong khoảng 5 – 6 dòng) về bài hát.

Trả lời:

Đoạn văn tham khảo:

Lần đầu em hát trọn ca khúc của nhạc sĩ Phạm Tuyên là trong buổi chào cờ đầu tháng Tư. Giai điệu nhanh, rộn ràng như bước chân diễu hành khiến cả sân trường cùng vỗ tay theo nhịp. Đọc văn bản của bài học, em mới biết bài hát được viết chỉ trong hai giờ, giữa lúc tin thắng trận dồn dập bay về. Có lẽ vì thế mà mỗi câu hát đều chứa niềm vui trọn vẹn của ngày đất nước thống nhất. Em thấy biết ơn những người đã hi sinh để em được hát bài ca ấy trong yên bình.