Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Mâu thuẫn là gì? Từ chuyện giáo và khiên đến nghĩa triết học

Cập nhật 15/07/2025·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Mâu thuẫn được dùng với mấy nghĩa
  • Chuyện anh hàng nước Sở bán giáo và khiên
  • Mâu thuẫn, xung đột hay bất đồng: chọn chữ nào
  • Từ giảng đường triết học đến trang kịch

Mâu thuẫn là tình trạng hai bên, hai ý hoặc hai mặt chống chọi nhau, không khớp với nhau: hai người bất hòa, hai lời khai ngược nhau, hai mong muốn kéo về hai phía. Ai hỏi “mâu thuẫn nghĩa là gì” thì nhớ hình ảnh gốc của từ: một cây giáo và một tấm khiên. Trong triết học, chữ này còn mang một nghĩa chuyên môn riêng.

Nghĩa ngắn Sự chống chọi, trái ngược nhau giữa hai bên hoặc hai điều
Gốc từ Hán Việt 矛盾: mâu (cây giáo) + thuẫn (cái khiên)
Loại từ Danh từ (một mâu thuẫn) và tính từ (lời nói mâu thuẫn)
Tiếng Anh conflict (xung đột giữa người với người), contradiction (điều trái ngược)
mâu thuẫn là gì
mâu thuẫn là gì? Giáo và khiên chọi nhau

Mâu thuẫn được dùng với mấy nghĩa

Từ điển tiếng Việt ghi nhận chữ này ở cả hai từ loại. Dùng làm danh từ, nó gọi tên một tình trạng; dùng làm tính từ, nó tả tính chất của lời nói, việc làm.

  1. Tình trạng xung đột, bất hòa giữa người với người, nhóm với nhóm. Ví dụ: Hai anh em có mâu thuẫn từ chuyện chia đất, mấy năm không nói với nhau câu nào.
  2. Sự trái ngược bên trong chính một sự việc, một con người. Ví dụ: Cô vừa muốn đi xa lập nghiệp vừa không nỡ rời mẹ, trong lòng đầy mâu thuẫn. Đây là cái người ta hay gọi là mâu thuẫn nội tâm.
  3. Tính chất ngược nhau, không ăn khớp (tính từ). Ví dụ: Lời khai của hai nhân chứng mâu thuẫn nhau về giờ xảy ra vụ việc.

Nét thứ ba hay gặp trong học tập. Một bài văn nêu luận điểm ở đoạn đầu rồi phủ nhận nó ở đoạn cuối là bài văn “tự mâu thuẫn”; người chấm sẽ trừ điểm lập luận dù câu chữ có trau chuốt đến đâu.

Tâm lý học có tên riêng cho nỗi khó chịu khi niềm tin và việc làm của mình chọi nhau là bất hòa nhận thức, như con cáo không với tới bèn chê nho còn xanh.

Chuyện anh hàng nước Sở bán giáo và khiên

Chữ mâu (矛) là cây giáo cán dài, mũi nhọn. Chữ thuẫn (盾) là cái mộc, tấm khiên dùng để đỡ đòn. Hai món binh khí một để đâm, một để chặn, đặt cạnh nhau đã thấy đối nghịch.

Từ ghép này đi ra từ một truyện ngụ ngôn trong sách Hàn Phi Tử. Có người nước Sở bày bán cả giáo lẫn khiên. Khoe khiên, anh ta bảo khiên chắc đến mức không gì đâm thủng. Quay sang khoe giáo, anh lại bảo giáo sắc đến mức đâm gì cũng thủng. Một người đứng xem hỏi: vậy lấy giáo của anh đâm vào khiên của anh thì sao? Anh hàng không đáp được.

Câu chuyện để lại thành ngữ “tự tương mâu thuẫn” (自相矛盾), nghĩa là tự mình nói ra hai điều chọi nhau. Tiếng Việt rút gọn lại còn hai chữ, rồi mở rộng sang mọi kiểu đối nghịch, từ cãi vã trong nhà đến xung đột giữa các nhóm lợi ích.

Mâu thuẫn, xung đột hay bất đồng: chọn chữ nào

Từ Mức độ, sắc thái Ví dụ
Bất đồng Khác ý kiến, chưa chắc đã căng thẳng Bất đồng về cách chia nhóm thuyết trình
Mâu thuẫn Đối lập về lợi ích, quan điểm, kéo dài và có thể âm ỉ Mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu
Xung đột Va chạm đã bùng ra, có khi bằng hành động Xung đột vũ trang ở biên giới
Hòa thuận, đồng thuận Trái nghĩa: êm ấm, cùng chung ý Gia đình hòa thuận; đạt đồng thuận trong lớp

Ranh giới không cứng, nhưng thứ tự thường là bất đồng rồi mới thành mâu thuẫn, mâu thuẫn không gỡ thì dễ thành xung đột. Gần nghĩa còn có xích mích (va chạm nhỏ, thường vì chuyện vặt) và bất hòa. Những cặp người hợp nhau hay khắc nhau theo cách nói dân gian thì xem bài giải nghĩa chữ xung khắc.

Gỡ mâu thuẫn trong đời thường phần lớn là chuyện lời ăn tiếng nói: nghe hết ý người kia, nói về việc chứ không chê người. Bài giao tiếp và những kỹ năng nói chuyện có thêm vài gợi ý cụ thể.

Xung đột giữa các quốc gia khi được hóa giải thì nhường chỗ cho nền hòa bình, chữ có gốc 和平 với nghĩa thuận hòa.

Từ giảng đường triết học đến trang kịch

Trong triết học duy vật biện chứng, môn học sinh viên Việt Nam nào cũng gặp ở năm đầu, mâu thuẫn là một phạm trù riêng. Nó chỉ mối liên hệ giữa hai mặt đối lập nằm ngay trong cùng một sự vật: hai mặt vừa gắn bó, cần đến nhau, vừa đấu tranh với nhau, và chính sự đấu tranh ấy làm sự vật vận động, thay đổi. Ví dụ quen thuộc là đồng hóa và dị hóa trong một cơ thể sống. Nghĩa này khác hẳn nghĩa “cãi nhau” thường ngày. Muốn biết môn học này hỏi những gì, đọc bài triết học bàn chuyện gì.

Văn chương thì sống nhờ mâu thuẫn. Một vở kịch thường đứng trên một xung đột trung tâm. Ở Hồn Trương Ba, da hàng thịt (Lưu Quang Vũ), đó là cảnh linh hồn thanh cao của ông Trương Ba phải ở nhờ trong thân xác anh hàng thịt, bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo. Phân tích đoạn trích này, học sinh gần như chắc chắn phải gọi tên mâu thuẫn ấy; dàn ý có trong bài soạn vở kịch của Lưu Quang Vũ.

Gỡ rối vài câu hỏi về chữ mâu thuẫn

Mâu thuẫn nội tâm là gì?

Là khi trong một người có hai mong muốn, hai suy nghĩ kéo về hai phía mà chưa ngã ngũ, kiểu vừa thương vừa giận, vừa muốn đi vừa muốn ở. Trong văn học, mâu thuẫn nội tâm là chất liệu để nhà văn khắc họa nhân vật có chiều sâu.

Mâu thuẫn trong triết học là gì?

Là mối quan hệ thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập trong một sự vật, hiện tượng. Phép biện chứng coi đó là nguồn gốc của sự vận động và phát triển.

Mâu thuẫn tiếng Anh là gì?

Nói về sự bất hòa giữa người với người, tiếng Anh dùng conflict. Nói về hai điều trái ngược nhau, nhất là trong lời nói, lập luận, dùng contradiction; tính từ “mâu thuẫn” là contradictory.

“Mâu thuẫn” hay “mâu thuẩn” mới đúng?

Viết đúng là mâu thuẫn, dấu ngã ở chữ thuẫn. Chữ này đọc theo âm Hán Việt của 盾; viết “thuẩn” (dấu hỏi) là lỗi thường gặp.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5