20/11 là Ngày Nhà giáo Việt Nam, dịp học trò và cả xã hội tri ân thầy cô cùng những người làm nghề dạy học. Ngày 20 tháng 11 vốn là Ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo, được kỷ niệm ở miền Bắc từ năm 1958; đến năm 1982 mới chính thức mang tên Ngày Nhà giáo Việt Nam. Với học sinh, 20/11 là ngày của những bó hoa, tấm thiệp, tờ báo tường và tiết mục văn nghệ tập suốt mấy tuần.
| Nghĩa | Ngày Nhà giáo Việt Nam, ngày tôn vinh thầy cô |
| Tên gọi trước đây | Ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo |
| Mốc chính thức | Tháng 9/1982, Hội đồng Bộ trưởng ra quyết định lấy ngày 20/11 hằng năm |
| Hoạt động quen thuộc | Mít tinh, văn nghệ, báo tường, tặng hoa, thăm thầy cô cũ |
| Tiếng Anh | Vietnamese Teachers’ Day |
Con số 20/11 gọi tên điều gì?
Viết 20/11, 20-11 hay 20.11 đều là ngày hai mươi tháng mười một dương lịch. Khác với Tết hay rằm tháng Giêng, đây không phải ngày theo âm lịch nên năm nào cũng rơi đúng một ngày cố định.
Tên chính thức của ngày này là Ngày Nhà giáo Việt Nam. Chữ nhà giáo chỉ chung người làm nghề dạy học, nên ngày 20/11 dành cho cả cô giáo mầm non, thầy cô phổ thông lẫn giảng viên đại học, giáo viên dạy nghề. Trong lời ăn tiếng nói hằng ngày, người ta gọi gọn hơn: ngày thầy cô, ngày 20 tháng 11.
Từ bản hiến chương ở Warszawa đến ngày lễ của Việt Nam
Nguồn gốc ngày 20/11 nằm ở châu Âu. Năm 1946, giáo giới tiến bộ nhiều nước lập ra một tổ chức chung đặt trụ sở ở Paris, viết tắt là FISE. Ba năm sau, trong một hội nghị ở Warszawa (Ba Lan), FISE soạn bản Hiến chương các nhà giáo, đòi cho người dạy học được đối xử xứng đáng cả về đời sống lẫn tinh thần.
Việt Nam tham gia FISE từ đầu những năm 1950. Tháng 8/1957, cũng tại Warszawa, hội nghị của tổ chức này với đại biểu 57 nước thống nhất lấy 20/11 làm ngày kỷ niệm bản hiến chương. Ngày 20/11/1958, các trường ở miền Bắc lần đầu tổ chức kỷ niệm; về sau, nhiều vùng giải phóng ở miền Nam cũng làm lễ vào ngày này.
Đến tháng 9/1982, khi cả nước đã liền một dải, Hội đồng Bộ trưởng (cơ quan tương đương Chính phủ bây giờ) ra Quyết định 167/HĐBT, chọn 20/11 hằng năm làm Ngày Nhà giáo Việt Nam. Ngay tháng 11 năm ấy, lễ kỷ niệm đầu tiên dưới tên mới diễn ra khắp cả nước. Tính đến năm 2026, ngày lễ này tròn 44 năm.
Trường học và gia đình đón 20/11 thế nào?
Không có lễ vật hay nghi thức cố định như các ngày lễ truyền thống, nhưng 20/11 có những việc gần như trường nào cũng làm:
- Thi đua trước ngày lễ. Từ đầu tháng 11, nhiều lớp chạy phong trào “hoa điểm tốt”, mỗi điểm cao là một bông hoa dâng thầy cô.
- Báo tường và văn nghệ. Học sinh làm báo tường, viết văn, chọn những bài thơ về ngày Nhà giáo Việt Nam để đọc hoặc chép trang trí, tập hát, múa cho buổi lễ.
- Lễ mít tinh sáng 20/11. Trường tổ chức chào cờ, khen thưởng giáo viên, văn nghệ chào mừng; đại diện phụ huynh và học sinh tặng hoa.
- Thăm thầy cô cũ. Học trò đã ra trường hẹn nhau về thăm người thầy chủ nhiệm năm nào. Ở nhiều làng quê, nhà thầy giáo về hưu chiều 20/11 thường đông khách nhất xóm.
- Lời chúc và tấm thiệp. Bên cạnh lời chúc tiếng Việt, học sinh trường song ngữ hay lớp tiếng Anh thường tự viết lời chúc 20/11 bằng tiếng Anh.
Chuyện quà cáp mỗi nơi mỗi khác. Nhiều trường khuyến khích quà tự làm, bó hoa nhỏ hoặc tấm thiệp viết tay; điều thầy cô nhớ lâu thường là một câu chuyện, một lời cảm ơn đúng lúc hơn là giá trị món quà.
Ngày này học trò gọi người dạy mình bằng nhiều tên: thầy cô, nhà giáo, giáo viên; cách dùng từng chữ được bàn ở đồng nghĩa, trái nghĩa với giáo viên.
Đạo thầy trò trong ca dao, tục ngữ
Ngày 20/11 mới có hơn bốn mươi năm, nhưng lòng kính thầy của người Việt thì đã có từ rất lâu, đọng lại trong kho lời ăn tiếng nói dân gian. Câu tục ngữ “Không thầy đố mày làm nên” gần như ai cũng thuộc. Câu ca dao quen thuộc khác nói về cách cha mẹ trọng thầy cho con:
Muốn sang thì bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy.
Những câu như vậy là gốc của tinh thần tôn sư trọng đạo, và ngày 20/11 là dịp để tinh thần ấy được nói thành lời. Ai muốn đọc thêm cho bài văn, bài phát biểu có thể tìm trong ca dao, tục ngữ về thầy cô và đạo học, hoặc những bài vè vui về lớp học và thầy cô để làm tiết mục văn nghệ.
20/11, 5/10 và 19/11 khác nhau ở đâu?
Tháng 10, tháng 11 có mấy ngày dễ lẫn với 20/11:
| Ngày | Tên gọi | Phạm vi | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 20/11 | Ngày Nhà giáo Việt Nam | Việt Nam | Gốc là Ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo |
| 5/10 | Ngày Nhà giáo Thế giới | Quốc tế, do UNESCO khởi xướng từ năm 1994 | Kỷ niệm văn kiện năm 1966 về địa vị nhà giáo |
| 19/11 | Ngày Quốc tế Nam giới | Quốc tế | Không liên quan đến nghề dạy học |
Vì 19/11 đứng sát 20/11, mạng xã hội hay đùa rằng thầy giáo được chúc hai ngày liền. Ai tò mò về ngày trước đó có thể đọc thêm Ngày Quốc tế Nam giới 19/11. Còn ngày 5/10, tuy cũng tôn vinh nhà giáo, gần như không được tổ chức ở trường học Việt Nam.
Một chi tiết ít học trò để ý: ngày 20/11 ban đầu mang tên một bản hiến chương đòi quyền lợi cho nhà giáo. Nghĩa là ngay từ gốc, đây đã là ngày nói về phẩm giá của nghề dạy học, rồi mới đến bó hoa và tấm thiệp.
Mấy điều học trò thường muốn biết về 20/11
20/11 là ngày gì của thầy cô?
Là Ngày Nhà giáo Việt Nam, ngày tôn vinh người làm nghề dạy học ở mọi bậc, từ mầm non đến đại học. Học sinh, sinh viên và phụ huynh nhân dịp này gửi lời cảm ơn thầy cô.
Ngày 20/11 có được nghỉ học không?
20/11 không nằm trong các ngày nghỉ lễ chung theo Bộ luật Lao động. Việc học sinh được nghỉ hay không do từng trường sắp xếp; nhiều trường tổ chức lễ kỷ niệm buổi sáng rồi cho học sinh nghỉ phần còn lại.
20/11 năm 2026 là kỷ niệm bao nhiêu năm?
Tính từ lễ kỷ niệm đầu tiên năm 1982, ngày 20/11/2026 là tròn 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam. Nếu tính từ lần đầu kỷ niệm Ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo ở miền Bắc năm 1958 thì con số là 68 năm.
20/11 tiếng Anh gọi là gì?
Thường gọi là Vietnamese Teachers’ Day. Lời chúc ngắn gọn có thể viết: “Happy Vietnamese Teachers’ Day!”