Đoạn văn cảm xúc về bài thơ bốn chữ, năm chữ – Dàn ý + 12 đoạn văn mẫu hay nhất (lớp 7)

Lần đầu thấy nhan đề Đồng dao mùa xuân, tôi đoán sẽ gặp một bài thơ vui như mấy câu hát nhảy dây hồi bé. Đọc xong, tôi ngồi im một lúc lâu. Nguyễn Khoa Điềm đã dùng chính nhịp bốn chữ của đồng dao để kể về một người lính trẻ đi vào núi xanh trong những năm máu lửa và không bao giờ trở về. Anh lính ấy chưa yêu ai lần nào, chưa biết vị cà phê đắng ngọt ra sao, mà lại vẫn ham thả diều, nghĩa là anh chỉ vừa qua tuổi học trò, trạc tuổi mấy anh học lớp mười hai trong xóm tôi. Một tiếng bom nổ, anh hóa thành ngọn lửa để đồng đội mang theo. Điều làm tôi nghẹn nhất là phần sau: mười năm rồi hai mươi năm trôi qua, anh vẫn ở lại nơi rừng núi với chiếc ba lô con cóc và tấm áo màu xanh, như thể thời gian không chạm được vào anh. Nhịp 2/2 nhẹ nhàng, có khổ chỉ vỏn vẹn hai, ba dòng, làm câu chuyện đau thương nghe như một lời ru, càng đọc càng thấm. Tôi nghĩ nhà thơ chọn giọng đồng dao vì người lính ấy mãi mãi còn trẻ, mãi ở tuổi thả diều, và vì đồng dao là thứ người ta hát cho nhau nghe từ đời này sang đời khác, như cách chúng ta phải nhớ về các anh. Đọc lại lần thứ hai, tôi thấy những dòng thơ ngắn giống những bước chân nhẹ, sợ làm anh thức giấc. Mùa xuân của bài thơ không phải mùa xuân hoa lá, mà là tuổi xuân các anh đã để lại để đất nước có những mùa xuân bình yên cho chúng tôi hôm nay.

Bài thơ Lời của cây của Trần Hữu Thung giống một cuốn phim tua nhanh về đời một cái cây. Hạt nằm lặng thinh trong tay người, rồi được gieo xuống đất, nảy mầm, nhú lá, thành cây và cất tiếng chào. Nhà thơ cho hạt, cho mầm biết nghe, biết nói, nên tôi đọc mà như đang ghé tai sát mặt đất. Nhịp 2/2 đều đặn của thơ bốn chữ làm mỗi khổ giống một nhịp lớn lên chậm rãi, kiên nhẫn của cây. Tôi thích nhất lời cuối: cây nói với các bạn rằng nó chính là cái hạt ngày nào, và mai đây khi lớn sẽ góp một phần xanh cho trời đất. Lời chào ấy vừa hồn nhiên vừa tự hào, như một đứa trẻ khoe mình đã lớn. Nó cũng nhắc tôi rằng cây nào cũng từng là một hạt nhỏ bé, cần người gieo và người chăm. Từ hôm học bài thơ, tôi tưới chậu húng trên ban công cẩn thận hơn, vì biết đâu nó cũng đang thì thầm điều gì đó.

Đọc Con chim chiền chiện của Huy Cận, tôi có cảm giác bài thơ không được viết ra mà được hót lên. Những dòng bốn chữ ngắn, nhanh, nối nhau liên tục, giống hệt cách con chim vừa bay vút lên vừa hót không nghỉ. Giữa cánh đồng lúa rộng, chú chiền chiện đập cánh vào trời xanh, bay cao mãi, cao vợi. Tôi thích nhất cách nhà thơ tả tiếng hót bằng những hình ảnh để nhìn: tiếng hót long lanh như cành sương chói, tiếng ngọc trong veo được chim gieo thành từng chuỗi. Âm thanh vốn không có màu sắc, vậy mà qua bài thơ, tôi thấy tiếng chim lấp lánh như giọt sương buổi sớm. Các từ láy, điệp từ cao, hót được lặp lại khiến lời thơ rộn ràng như chính niềm vui của con chim, lòng vui nhiều nên hát không biết mỏi. Bài thơ viết năm 1964 mà đọc lên vẫn tươi như mới. Tôi ở thành phố, chưa nghe chiền chiện hót bao giờ, nhưng bài thơ làm tôi muốn có một buổi sáng nằm giữa đồng lúa, nhìn lên trời và chờ một chấm nhỏ cất tiếng.

Bà nội tôi ăn trầu. Mỗi lần thấy bà ngồi bổ cau thành những miếng nhỏ xíu, tôi lại nhớ bài thơ Mẹ của Đỗ Trung Lai. Cả bài thơ đặt người mẹ đứng cạnh cây cau: lưng mẹ còng xuống thì cau vẫn thẳng, ngọn cau xanh rờn thì tóc mẹ bạc trắng, cau mỗi ngày một cao, gần trời hơn, còn mẹ mỗi ngày một thấp, gần đất hơn. Phép đối lập ấy lạnh lùng như một phép tính, nhưng đọc lên lại xót xa vô cùng, vì tôi hiểu thời gian làm cây lớn lên cũng chính là thời gian làm mẹ già đi. Chi tiết miếng cau làm tôi lặng người: ngày con bé, mẹ bổ cau làm tư, giờ bổ làm tám mà mẹ vẫn ngại to. Chỉ một con số thay đổi mà nói hết chuyện răng mẹ đã yếu. Những dòng bốn chữ ngắn, giọng kể như thì thầm, rồi bài thơ khép lại bằng câu hỏi gửi lên trời: “Sao mẹ ta già?”. Không ai trả lời, chỉ có mây bay về xa. Câu hỏi ấy không cần lời đáp; nó là nỗi bất lực của người con trước tuổi già của mẹ. Đọc xong, tôi ra ngồi bổ cau cùng bà, cắt miếng thật nhỏ.

Có lần tôi để vương mấy hạt cơm quanh bát, bố không mắng mà đọc cho tôi nghe Hạt gạo làng ta của Trần Đăng Khoa. Bài thơ bốn chữ dễ thuộc như đồng dao, nhưng từng hạt gạo trong đó chứa bao nhiêu thứ: vị phù sa sông Kinh Thầy, hương sen trong hồ, lời mẹ hát, rồi cả bão tháng bảy, mưa tháng ba. Tôi nhớ nhất cảnh trưa tháng sáu nước nóng như ai nấu, cá cờ chết, cua phải ngoi lên bờ mà mẹ vẫn lội xuống cấy. Câu thơ ngắn mà nóng rát, đọc lên như thấy hơi nước bốc lên từ mặt ruộng. Nhịp bốn chữ đều đều giống những bước chân lội ruộng, chậm mà không dừng. Thì ra người ta ví hạt gạo với hạt vàng không phải vì nó đắt, mà vì nó được làm ra bằng mồ hôi. Từ đó, bát cơm của tôi luôn sạch.

Bài thơ Lượm của Tố Hữu làm tôi vừa cười vừa khóc chỉ trong mấy phút đọc. Phần đầu, chú bé liên lạc hiện ra nhỏ nhắn mà nhanh nhảu: dáng loắt choắt, cái xắc xinh xinh, chân đi thoăn thoắt, đầu nghênh nghênh, ca lô đội lệch, miệng huýt sáo vang, nhảy nhót như con chim chích trên đường vàng. Nhịp bốn chữ ngắn, liến thoắng, khiến tôi như thấy chú đang chạy tung tăng trước mặt. Rồi bài thơ chậm lại ở chuyến đi cuối cùng: chú bỏ thư vào bao, vượt qua mặt trận, giữa cánh đồng lúa thì gục xuống. Câu thơ hỏi “Lượm ơi, còn không?” đứng riêng một dòng, như tiếng gọi bị đứt giữa chừng, làm tôi thấy cả bài thơ chao đi. Nhưng nhà thơ không để Lượm nằm lại trong nỗi buồn. Cuối bài, những dòng tả chú bé loắt choắt, ca lô đội lệch lại vang lên y như lúc đầu, như thể Lượm vẫn đang tung tăng trên đường. Tôi hiểu đó là cách người lớn giữ một đứa trẻ anh hùng ở lại mãi trong tuổi thơ. Những cậu bé như Lượm chỉ trạc tuổi tôi bây giờ, và tôi chưa bao giờ thấy chiếc mũ ca lô đội lệch lại đẹp đến thế.

Mùi hương có thể gọi cả một người về trước mắt, và Gặp lá cơm nếp của Thanh Thảo là bằng chứng. Người con đi xa, giữa đường bất chợt thèm xôi, rồi một làn khói thơm mùi lá cơm nếp bay ngang khiến anh nghĩ ngay đến mẹ ở quê đang nhặt lá, nhóm bếp, đồ xôi. Tôi thích cái cách nhà thơ đoán như một đứa trẻ: chắc mẹ đang nấu xôi nên mùi thơm mới theo con suốt dọc đường. Đến khổ ba, nỗi nhớ lớn dần lên thành câu “Mẹ già và đất nước / Chia đều nỗi nhớ thương”, giản dị mà làm tôi nhớ mãi, vì nó cho thấy yêu mẹ và yêu đất nước là hai tình cảm đứng ngang nhau. Thơ năm chữ với nhịp chậm, giọng tâm tình hợp với một người lính đang tự nói chuyện với mình. Câu kết về mấy cây lá cơm nếp mọc giữa núi rừng Trường Sơn cứ tỏa hương như hiểu lòng người khiến tôi thấy ấm lòng. Lần tới nhà nấu xôi, chắc tôi sẽ đứng lâu hơn bên bếp để nhớ mùi ấy.

Có bài thơ nên đọc thật chậm, nhưng Chiều sông Thương của Hữu Thỉnh lại khiến tôi đọc một hơi không dừng. Ba mươi hai dòng năm chữ viết liền, không một dấu chấm ngắt câu, như dòng sông chảy mãi, như người đi xa về quê nhìn đâu cũng muốn ôm lấy hết. Cảnh chiều bên sông Thương hiện lên qua những hình ảnh rất lạ: buổi chiều uốn cong lưỡi hái, lúa cúi mình giấu quả, cả một con gió xanh. Gió vốn không có màu, vậy mà đặt chữ xanh bên cạnh, tôi thấy ngay làn gió đi qua nương mạ, ruộng lúa và mang theo màu của đồng. Lúa cúi mình như người con gái e thẹn, còn vầng trăng non cong như lưỡi hái báo hiệu mùa gặt đã tới. Nhịp thơ nhẹ, hình ảnh chồng lên nhau như những lớp màu nước loang dần. Đọc xong, tôi hiểu vì sao người lính trở về đi suốt một ngày mà không thấy mệt, chỉ thấy bịn rịn. Tôi chưa từng đến vùng quan họ Kinh Bắc, nhưng bài thơ đã cho tôi một buổi chiều ở đó, êm đến mức muốn đi thật chậm.

Sáng nay đi qua chợ đầu ngõ, ngửi thấy mùi ổi chín từ thúng hàng của một bà cụ, tôi bỗng nhẩm lại bài Sang thu của Hữu Thỉnh. Bài thơ mở ra bằng một chữ bỗng: mùa thu đến không báo trước, nhà thơ nhận ra nó qua hương ổi phả vào làn gió se. Tôi thích nhất dòng “Sương chùng chình qua ngõ”, vì chữ chùng chình biến làn sương thành một người còn lưỡng lự, chưa nỡ đi qua. Rồi cả không gian chuyển động theo hai nhịp khác nhau: dòng sông dềnh dàng chậm lại, còn đàn chim bắt đầu vội vã. Hình ảnh đám mây vắt nửa mình sang thu là chỗ tôi phục nhất, vì chỉ một đám mây mà chia đôi được hai mùa, nửa còn ở hạ, nửa đã sang thu. Khổ cuối lại có chiều sâu hơn: nắng vẫn còn, mưa đã vơi, sấm cũng bớt bất ngờ trên những hàng cây đứng tuổi. Cô giáo bảo hàng cây đứng tuổi còn gợi đến con người từng trải, đã qua nhiều giông bão nên điềm tĩnh hơn. Những dòng năm chữ ngắn, nhẹ như hơi thở, rất hợp để ghi lại những thay đổi tinh tế đến thế. Đọc kĩ, tôi còn thấy nhà thơ không hề dùng chữ đẹp hay chữ buồn để tả mùa thu; ông chỉ đặt các sự vật cạnh nhau rồi để người đọc tự cảm. Từ đó, tôi tập để ý mùa qua những điều nhỏ, như mùi ổi sáng nay.

Một buổi trưa về quê, nghe tiếng gà mái cục tác sau bếp, tôi chợt hiểu vì sao Xuân Quỳnh viết cả một bài thơ từ âm thanh ấy. Trong Tiếng gà trưa, người chiến sĩ đi hành quân xa, ghé nghỉ bên một xóm nhỏ, nghe tiếng gà nhảy ổ. Chữ nghe được lặp lại nhiều lần, mỗi lần mở ra một điều: nắng trưa xao động, bàn chân đỡ mỏi, rồi cả tuổi thơ ùa về. Tuổi thơ ấy có ổ rơm hồng những trứng, có con gà mái mơ, mái vàng, có người bà khum tay soi trứng. Tôi bật cười ở đoạn cháu tò mò nhìn gà đẻ bị bà mắng dọa sẽ bị lang mặt, rồi lại thấy thương khi bà chắt chiu từng quả trứng, mong bán gà để cháu có quần áo mới. Thể thơ năm chữ giống giọng kể chuyện bên bếp lửa, nhịp nhàng mà ấm áp. Khổ cuối làm tôi bất ngờ: người cháu ra trận vì Tổ quốc, vì xóm làng, và cũng vì người bà, vì tiếng gà, vì ổ trứng hồng của những ngày thơ bé. Tình yêu đất nước lớn lao bắt đầu từ những điều nhỏ như thế. Tôi định hỏi bà nội xem ngày xưa bà có từng mắng bố tôi như vậy không.

Ông đồ của Vũ Đình Liên là bài thơ năm chữ buồn nhất tôi từng đọc, dù nó bắt đầu bằng mùa hoa đào. Hai khổ đầu, ông đồ già ngồi bên phố đông với mực tàu, giấy đỏ, bao người thuê viết, tấm tắc khen nét chữ như phượng múa rồng bay. Nhưng rồi người thuê viết cứ vắng dần, đến mức giấy đỏ cũng buồn, không thắm nữa, mực đọng trong nghiên như mang nỗi sầu. Nhà thơ không tả ông đồ khóc, chỉ để đồ vật buồn thay ông, và tôi thấy thế càng đau. Hình ảnh lá vàng rơi trên giấy, ngoài trời mưa bụi bay làm cả phố như lạnh đi. Bài thơ có kết cấu đầu cuối: hoa đào năm nay vẫn nở, còn ông đồ thì không còn ngồi đó. Cảnh vẫn thế mà người đã khác. Hai dòng cuối “Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bây giờ?” như một tiếng hỏi vọng vào khoảng trống. Nhịp năm chữ chậm, đều, như bước chân người đi qua góc phố cũ. Tết vừa rồi ở phố ông đồ, thấy các bạn trẻ xếp hàng xin chữ, tôi tự hỏi nếu ông đồ trong thơ thấy cảnh ấy, ông có vui không.

Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ kể lại một đêm mưa rừng, khi đoàn quân dừng chân giữa chặng hành quân, qua đôi mắt của anh đội viên trẻ. Lần thứ nhất thức dậy, anh thấy Bác ngồi bên bếp lửa, đôi mắt trầm ngâm; Bác lặng lẽ đi dém chăn cho từng chiến sĩ, bước nhón chân rất nhẹ cho các anh khỏi thức giấc. Anh thương Bác, sợ Bác mệt mà không dám nói. Đến lần thứ ba thức dậy, trời đã gần sáng, Bác vẫn ngồi đó. Tôi xúc động vì sự lo lắng ở đây đi theo hai chiều: Bác lo cho các chiến sĩ, còn anh đội viên lo cho Bác, như người trong một nhà. Thể thơ năm chữ có nhiều đoạn đối thoại, giúp câu chuyện tự nhiên như lời kể của một người lính. Khổ cuối giải thích rất giản dị: Bác không ngủ vì Bác là Hồ Chí Minh, người luôn nghĩ đến người khác trước mình. Bài thơ viết năm 1951, giữa kháng chiến chống Pháp, mà đọc lên tôi vẫn thấy ánh lửa bếp ấm áp trong đêm mưa rừng.