Soạn bài Mây và sóng (Ta-go) – Ngữ văn 7 Cánh diều (trang 23–25)

Trả lời: Em bé hình dung có những người bạn ở trên mây cất tiếng rủ mình, kể về cuộc vui chơi suốt từ sáng đến chiều, hướng dẫn cách lên tầng mây. Hình ảnh đẹp: “bình minh vàng”, “vầng trăng bạc”, cảnh đưa tay lên trời rồi được nhấc bổng lên mây – một thế giới lung linh, kì diệu qua đôi mắt trẻ thơ.

Trả lời: Mây, bình minh, vầng trăng, Trái Đất, bầu trời xanh thẳm (phần 1); sóng, biển cả, hoàng hôn, bến bờ (phần 2). Đó là những hình ảnh rộng lớn, đẹp đẽ của trời và biển.

Trả lời: Cả hai lần, em bé đều từ chối bằng một lí do giống nhau: nghĩ đến mẹ – mẹ chờ con ở nhà, buổi chiều mẹ muốn con quanh quẩn bên mình – nên không thể rời mẹ mà đi. Lời nói ngây thơ mà chân thành cho thấy tình yêu mẹ đã thắng mọi lời rủ rê.

Về hình thức, văn bản Mây và sóng có gì khác so với các văn bản thơ em đã học ở Bài 2 trong sách Ngữ văn 7, tập một? Bài thơ có sự kết hợp của những phương thức biểu đạt nào (tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh,…)?

Trả lời:

• Hình thức: các bài ở Bài 2 là thơ bốn chữ, năm chữ, số chữ mỗi dòng cố định, chia khổ đều đặn, có vần nhịp rõ. Mây và sóng là thơ tự do (văn xuôi dịch thành thơ): dòng dài ngắn không đều, không chia khổ cố định, không gieo vần theo quy luật, nhiều lời đối thoại đặt trong ngoặc kép.
• Phương thức biểu đạt: có kể (thuật lại lời mời gọi và lời đáp), miêu tả (cảnh mây, trăng, sóng, bờ), biểu cảm (tình yêu mẹ của em bé).

Bài thơ có thể chia làm hai phần (phần 1: từ đầu đến “bầu trời xanh thẳm”; phần 2: còn lại). Em hãy chỉ ra những nét giống nhau và khác nhau của hai phần đó về số dòng, hình ảnh, cách tổ chức mỗi phần.

Trả lời:

Hai phần cấu trúc lặp lại song song, phần sau phát triển thêm ý (dòng cuối nói không ai biết mẹ con ở đâu), tạo sự trùng điệp, nhấn mạnh tình mẹ con.

Trả lời: Cuộc vui hấp dẫn vì được tự do chơi từ sáng đến tối, được chơi với bình minh, trăng sao, được ca hát, đi khắp nơi chưa từng đến – thỏa mãn trí tò mò, ham chơi, thích khám phá của trẻ thơ. Em bé từ chối vì thương mẹ: nghĩ đến mẹ đang đợi, mẹ muốn con ở nhà, em không nỡ rời xa mẹ. Tình yêu mẹ mạnh hơn mọi cám dỗ.

Trả lời: Vì trò chơi ấy có mẹ cùng tham gia: em vừa được làm mây, làm sóng như mơ ước, vừa được ở bên mẹ, ôm lấy mẹ, lăn vào lòng mẹ. Niềm vui chơi đùa và tình yêu thương hòa làm một; đó là hạnh phúc trọn vẹn mà những cuộc vui xa mẹ không thể có. Trò chơi còn do chính em sáng tạo ra nên càng đáng quý.

Trả lời: Thiên nhiên trong trò chơi của em bé được gắn với hai mẹ con theo từng cặp: con hóa mây thì mẹ thành trăng, cả mái nhà hóa bầu trời; con – sóng, mẹ – bến bờ. Các hình ảnh vừa gần gũi vừa kì diệu, luôn gắn bó, ôm ấp lấy nhau. Qua đó, nhà thơ thể hiện tình mẫu tử gắn bó không rời, rộng lớn như trời biển, và cho thấy óc tưởng tượng bay bổng, tâm hồn trong veo của trẻ nhỏ.

Trả lời: Bài thơ ca ngợi tình mẹ con thiêng liêng, bền chặt: tình yêu mẹ giúp con không xiêu lòng trước bao điều hấp dẫn bên ngoài; hạnh phúc thật sự nằm ngay cạnh những người thân yêu. Đồng thời, bài thơ nhắc mỗi người biết trân trọng mẹ, biết tự tạo niềm vui từ những điều giản dị quanh mình.