Tóm tắt Thị Mầu lên chùa (chèo Quan Âm Thị Kính) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Thị Mầu, con gái phú ông, lên chùa lễ Phật nhưng chỉ để ngắm chú tiểu Kính Tâm. Cô xưng danh, khoe mình chưa chồng, khen tiểu đẹp rồi hát ghẹo, nắm tay, mặc tiếng đế chê bai. Kính Tâm – thật ra là Thị Kính giả trai – chỉ niệm Phật và bỏ chạy. Mầu buồn vì không được đáp lại nhưng vẫn bất chấp lời chê “lẳng lơ”.

Trong vở chèo Quan Âm Thị Kính, sau khi bị chồng nghi oan, Thị Kính giả trai vào chùa tu hành, lấy hiệu Kính Tâm. Một hôm, Thị Mầu, cô con gái phú ông nổi tiếng lẳng lơ trong làng, mang tiền gạo lên chùa tiến cúng. Vừa thấy chú tiểu, Mầu đã quên cả lễ Phật, luôn miệng khen tiểu đẹp, nhấn mạnh mình mười sáu tuổi, chưa chồng. Tiếng đế chê trách, Mầu vẫn mặc kệ, ví mình như người thèm của chua gặp quả táo rụng. Cô hát ghẹo, đòi đánh mõ, giành chổi, rồi nấp sẵn để nắm tay Kính Tâm. Kính Tâm nghiêm trang từ chối, hai lần bỏ chạy. Mầu buồn tủi than thầm mà vẫn khẳng định mình không cần tiếng “chính chuyên”.

Phần 1 – Thị Mầu lên chùa và ghẹo tiểu trước tiếng đế: Người ta thường lên chùa vào mười tư, rằm, còn Thị Mầu đã lên từ mười ba. Cô xưng danh là con gái phú ông, thay cha mẹ đem lễ vật lên chùa. Khi Kính Tâm hỏi tên để ghi sớ, Mầu trả lời kèm lời nhắn “chưa chồng”. Thấy tiểu đẹp, Mầu buột miệng khen, bị tiếng đế chê thì cãi lại, còn ví von mình với chú tiểu bằng hình ảnh “táo rụng sân đình” và “gái rở”.

Phần 2 – Thị Mầu hát ghẹo, nắm tay và bị cự tuyệt: Mặc tiếng đế chê “dơ”, Mầu mời trầu, hát liền mấy khúc ghẹo tiểu, khẳng định “phải duyên” thì lấy nhau, không cần nghe họ hàng. Kính Tâm bỏ chạy, Mầu nấp chờ. Kính Tâm quay ra, một mình ngẫm nỗi oan trái thì bị Mầu xông ra nắm tay. Mầu giành chổi quét chùa, mời trầu lần nữa; Kính Tâm lại chạy mất. Mầu buồn bã than “tri âm chẳng tỏ”, rồi thách thức lời chê “lẳng lơ” của tiếng đế.

Thị Mầu là con gái phú ông, nổi tiếng trong làng vì tính lẳng lơ. Gần đến ngày rằm, Mầu rủ chị em lên chùa, nhưng khi người ta mới định đi vào mười tư, rằm thì Mầu đã lên từ mười ba. Lời hát của cô về “tiểu mười ba”, “sư mười bốn”, “vãi già mười lăm” cho thấy điều Mầu quan tâm không phải là Phật mà là chú tiểu.

Mầu xưng danh là con gái phú ông, mang tiền gạo của cha mẹ lên tiến cúng và xin sư cho chú tiểu ra nhận lễ. Kính Tâm ra chào, hỏi tên để ghi vào lòng sớ. Mầu không chỉ nói tên mà còn nhắc đi nhắc lại rằng mình mười sáu tuổi, chưa chồng. Kính Tâm khấn nguyện xong, mời cô vào lễ Phật, nhưng Mầu chỉ ngẩn ngơ khen tiểu đẹp như sao băng, cổ cao ba ngấn, lông mày nét ngang.

Tiếng đế lên tiếng trách Mầu khen chú tiểu, rồi trêu nhà Mầu mất bò, hỏi nhà có ai như Mầu không. Mầu đáp trả tỉnh bơ: đẹp thì khen, nhà còn “ối trâu”, còn mình là người “chín chắn nhất”. Cô so sánh chú tiểu với quả táo rụng sân đình, còn mình là cô gái rở thèm của chua. Bị chê “dơ”, Mầu nói “kệ tao”, mời tiểu ăn trầu, đòi đánh mõ thay.

Sau đó Mầu hát ghẹo tiểu với những câu ví von liên tiếp, khẳng định tình yêu là do “phải duyên”, quyết đợi chờ để lấy nhau, và “em xinh em đứng một mình chẳng xinh”. Kính Tâm bỏ chạy. Mầu hít hơi áo tiểu còn vương lại, thấy kinh mõ vẫn để đó thì đoán tiểu sẽ quay ra, bèn nấp sẵn. Kính Tâm trở ra, một mình ngẫm về nỗi oan trái và nhân duyên trớ trêu, lời nói còn bỏ lửng. Mầu xông ra nắm tay tiểu, gạt đi tiếng niệm Phật, giành lấy chổi để quét chùa cùng và tiếp tục mời trầu. Kính Tâm lại bỏ chạy.

Còn lại một mình, Mầu than rằng tri âm mà không được đáp lại, để mình thương vụng nhớ thầm. Tiếng đế chê cô lẳng lơ, Mầu liền đáp rằng lẳng lơ cũng chẳng mòn, chính chuyên cũng chẳng ai sơn son để thờ.

Náo nức: Thị Mầu háo hức lên chùa sớm hơn mọi người, vui vẻ xưng danh, tự giới thiệu mình là con gái phú ông.

Say mê, táo bạo: Gặp Kính Tâm, Mầu bị vẻ đẹp của tiểu cuốn hút. Cô nhấn mạnh mình chưa chồng, khen tiểu không ngớt lời, tự ví mình như người thèm của chua, mặc kệ tiếng đế trách móc, trêu chọc.

Quyết liệt: Không được đáp lại, Mầu chuyển sang hát ghẹo, bày tỏ quan niệm “phải duyên thời lấy”, tìm cách giành mõ, giành chổi, nấp chờ rồi nắm chặt tay tiểu.

Buồn tủi mà thách thức: Kính Tâm hai lần bỏ chạy. Mầu buồn vì tình cảm không được thấu hiểu, than thương vụng nhớ thầm, nhưng khi bị chê lẳng lơ, cô vẫn đáp trả đầy thách thức, không hề hối lỗi.

Tôi là Thị Mầu, con gái phú ông. Người trong làng bảo tôi lẳng lơ, nhưng tôi chẳng bận lòng. Hôm ấy, người ta hẹn nhau mười tư, rằm mới lên chùa, còn tôi đã lên từ mười ba. Thầy mẹ sai tôi mang tiền gạo đi cúng, tôi xin nhà chùa cho chú tiểu ra nhận lễ.

Chú tiểu bước ra, tôi sững người: ở đâu mà có người đẹp như sao băng thế! Chú hỏi tên để ghi sớ, tôi nói ngay mình mười sáu tuổi, chưa chồng, sợ chú không nghe rõ nên còn nhắc lại. Mấy người đứng xem cứ trêu tôi mất bò, chê tôi “dơ”, tôi mặc kệ. Tôi mời chú ăn trầu, xin đánh mõ giúp, hát cho chú nghe bao nhiêu câu tình ý, nhưng chú chỉ niệm Phật rồi bỏ chạy.

Tôi nấp sẵn chờ chú ra lấy kinh mõ. Vừa thấy chú, tôi xông ra nắm lấy tay, giành cái chổi để quét cùng cho gần nhau. Vậy mà chú lại chạy mất. Tôi buồn lắm, thương thầm nhớ vụng một mình. Ai chê tôi lẳng lơ thì cứ chê, tôi chẳng cần tiếng chính chuyên để người ta thờ.

Tôi vốn là Thị Kính. Bị nhà chồng nghi oan là định giết chồng, tôi phải giả làm trai, vào chùa tu với pháp hiệu Kính Tâm. Một hôm, cô Thị Mầu, con gái phú ông trong làng, lên chùa tiến cúng. Khi tôi hỏi tên để ghi sớ, cô cứ nhắc mãi rằng mình chưa chồng.

Tôi đã thắp nhang, mời cô vào lễ Phật, nhưng cô chẳng để tâm, chỉ đứng khen tôi đẹp, rồi hát những câu ghẹo, mời trầu, đòi đánh mõ. Tôi chỉ biết niệm Phật và lánh vào trong. Lúc tôi quay ra, nghĩ đến nỗi oan của mình mà muốn khóc, lại thấy chuyện nhân duyên trớ trêu mà nực cười: cô ấy đâu biết người mình đang theo đuổi cũng là phận gái. Chưa kịp nghĩ hết, cô đã nhảy ra nắm chặt tay tôi. Tôi xin cô buông ra để còn quét chùa, kẻo sư phụ quở, cô lại giành chổi đòi quét thay. Tôi đành bỏ chạy lần nữa, lòng vừa ngượng ngùng vừa lo âu.

Thị Kính là con gái nhà họ Mãng, nết na, hiền thục, được gả cho Thiện Sĩ, con nhà họ Sùng. Một đêm, chồng ngủ gục bên sách, nàng thấy sợi râu mọc ngược dưới cằm chồng, định cầm dao xén đi thì Thiện Sĩ choàng dậy, la lên rằng vợ muốn giết mình. Nhà chồng kết tội, đuổi nàng về nhà cha mẹ đẻ.

Để thoát tiếng oan, Thị Kính giả trai vào chùa tu, được đặt pháp danh Kính Tâm. Thị Mầu lên chùa, mê chú tiểu nhưng bị từ chối, về nhà tằng tịu với người ở và có thai. Bị làng tra hỏi, Mầu đổ cho Kính Tâm. Kính Tâm ngậm oan, bị phạt và phải ra ở ngoài tam quan. Mầu sinh con rồi bỏ đứa bé ở cửa chùa; Kính Tâm động lòng, bế về, đi xin sữa nuôi nấng.

Nhiều năm cực khổ khiến Kính Tâm kiệt sức. Trước lúc mất, nàng để lại thư kể rõ sự thật. Khi làm lễ tang, mọi người mới biết chú tiểu là đàn bà, ai nấy đều bàng hoàng. Nỗi oan được giải, Thị Kính thành Phật Bà Quan Âm, còn câu “oan Thị Kính” đi vào lời ăn tiếng nói của người Việt.

Kết luận

Khi tóm tắt Thị Mầu lên chùa, em cần giữ đúng trình tự: lên chùa – xưng danh – khen, ghẹo tiểu trước tiếng đế – hát ghẹo, nắm tay – bị cự tuyệt. Nên nêu rõ Kính Tâm thực chất là Thị Kính để bạn đọc hiểu cái trớ trêu của cảnh trò, và dùng lời văn của mình thay vì chép nguyên lời hát. Nếu đề yêu cầu ngắn, mẫu 1 hoặc mẫu 2 là đủ; nếu cần làm rõ tính cách nhân vật, hãy dựa vào mẫu 4 và mẫu 5.

Xem thêm:

• Soạn bài Thị Mầu lên chùa (Chân trời sáng tạo)
• Truyện Quan Âm Thị Kính
• Tóm tắt Xúy Vân giả dại (chèo Kim Nham)