Sơn ca, nai và ếch là bài đọc mở đầu chủ điểm Thiên nhiên, phần Luyện tập tổng hợp sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 2, trang 101–103. Bài gồm phần Đọc (bài đọc và 3 câu hỏi) và phần Viết đi kèm (tập chép, chọn vần uyt hay uych, điền c hay k).
Đọc: Sơn ca, nai và ếch (trang 101)
Bài đọc theo Lê Thị Bạch Tuyết. Bài có thể chia ba đoạn:
- Đoạn 1: ba bạn sơn ca, nai, ếch chơi thân, hay kể cho nhau nghe chuyện của mình: sơn ca nói về bầu trời, ếch nói về sông hồ, nai nói về rừng sâu.
- Đoạn 2: một hôm, ba bạn thử làm việc của nhau. Sơn ca lao xuống nước thì suýt chết đuối; nai trèo lên mỏm đá tập bay thì ngã đau; ếch vào rừng thì sợ hãi.
- Đoạn 3: gặp lại, cả ba cùng nói sẽ không bao giờ chơi trò dại dột ấy nữa.
Tranh vẽ chú ếch xanh ngồi trên gốc cây, chú nai đốm đứng bên, chim sơn ca đứng dưới đất ngẩng đầu hót.
Cách đọc:
- Đọc đúng: sơn ca, thú vị, lao mình, suýt, chết đuối, mỏm đá, huỵch, đau điếng, khủng khiếp, đồng thanh.
- Đổi việc: làm việc của người khác, để người khác làm việc của mình. Đau điếng: đau đến tê cả người. Đồng thanh: cùng nói một lúc. Dại dột: thiếu suy nghĩ, có thể gây hại.
- Câu cuối bài là lời cả ba bạn, đọc giọng dứt khoát.
Nội dung chính bài Sơn ca, nai và ếch
Ba bạn sơn ca, nai, ếch đổi việc cho nhau và bạn nào cũng gặp nguy hiểm, vì mỗi loài có cách sống riêng: chim bay trên trời, ếch sống dưới nước, nai sống trong rừng. Câu chuyện khuyên con hiểu điều mình làm được và không làm theo ý thích một cách liều lĩnh.
Đọc hiểu (trang 102)
Câu 1 (trang 102): Sơn ca, nai và ếch đã đổi việc cho nhau như thế nào?
Trả lời:
| Sơn ca | làm việc của ếch: lao xuống nước để bơi, suýt chết đuối. |
| Nai | làm việc của sơn ca: leo lên mỏm đá tập bay, bị rơi xuống đất đau điếng. |
| Ếch | làm việc của nai: vào sống trong rừng rậm, thấy rừng thật đáng sợ. |
Câu 2 (trang 102): Chọn ý đúng
Ba bạn không đổi việc cho nhau nữa vì đã hiểu: a) Mỗi loài có một cách sống; đổi việc là dại dột. – b) Muốn đổi việc thì phải luyện tập rất nhiều.
Trả lời: Ý đúng là a. Sơn ca có cánh để bay, ếch biết bơi, nai quen chạy nhảy trong rừng. Đổi việc cho nhau thì bạn nào cũng gặp nạn, nên cả ba hiểu rằng làm vậy là dại dột. Ý b không đúng: dù luyện tập thế nào, nai cũng không thể mọc cánh để bay.
Câu 3 (trang 102): Con người đã làm như thế nào
a) Để bay lên bầu trời? – b) Để bơi, lặn dưới nước? – c) Để sống trong rừng sâu? Sách in các ảnh: máy bay, bạn nhỏ đang bơi, con thuyền, người lặn đeo bình khí và chân vịt, con tàu thủy, đống lửa, chiếc lều.
Trả lời:
- a) Để bay lên bầu trời: con người làm ra máy bay, khinh khí cầu.
- b) Để bơi, lặn dưới nước: con người tập bơi, đóng thuyền, tàu; khi lặn sâu thì đeo bình khí để thở và đeo chân vịt để bơi nhanh.
- c) Để sống trong rừng sâu: con người dựng lều để ở, đốt lửa để nấu ăn, sưởi ấm và xua thú dữ.
Con người không có cánh, không có mang như cá, nhưng biết học hỏi và làm ra đồ dùng để làm được những việc ấy.
Đọc (hoặc kể) cho người thân nghe câu chuyện Sơn ca, nai và ếch
Con đọc to bài cho ba mẹ nghe, rồi hỏi ba mẹ: Nếu được đổi việc với một con vật, ba mẹ muốn làm con gì?
Viết (trang 102–103)
Câu 1 (trang 102): Tập chép
Bài tập chép: Chim sâu, bài thơ 8 dòng của tác giả Phong Thu (sách in thành hai cột, mỗi cột 4 dòng).
Trả lời: Con nhìn sách, chép bài thơ vào vở:
- Viết tên bài ở giữa dòng. Bài có 8 dòng, mỗi dòng 4 tiếng; con chép hết cột trái rồi chép tiếp cột phải, mỗi dòng thơ xuống một dòng.
- Chữ đầu mỗi dòng viết hoa. Chú ý dấu phẩy cuối các dòng, dấu chấm than sau dòng 5, dấu chấm cuối bài.
- Chú ý tiếng khó: sâu, xinh xinh (x), nhặt, vẫy, búp.
Bài thơ kể chim sâu chăm bắt sâu cho cây, nên cây rất yêu chim.
Câu 2 (trang 102): Em chọn vần nào: uyt hay uych?
a) Sơn ca thử lao mình xuống nước, s▢ chết đuối. – b) Nai vàng leo lên mỏm đá tập bay thì rơi h▢ xuống đất.
Trả lời:
| a) s▢ (ô trống có dấu sắc) | vần uyt: suýt |
| b) h▢ (ô trống có dấu nặng) | vần uych: huỵch |
Suýt là gần như, chút nữa thì xảy ra; huỵch là tiếng rơi mạnh xuống đất.
Câu 3 (trang 103): Chữ nào phù hợp với ô trống: c hay k?
Hai câu: Sơn ca, nai và ếch thường ▢ể cho nhau nghe những ▢âu chuyện thú vị. – Thầy giáo voi giương ▢ính lên cũng không đọc được chữ của kiến ▢on.
Trả lời:
| ▢ể (trước ê) | k: kể |
| ▢âu chuyện (trước â) | c: câu |
| ▢ính (trước i) | k: kính |
| kiến ▢on (trước o) | c: con |
Câu thứ hai nhắc lại truyện Kiến em đi học ở chủ điểm Trường học. Quy tắc: k đứng trước e, ê, i; c đứng trước các chữ còn lại. Ôn thêm ở Bài 17 gi, k.
Ghi nhớ
Bài đọc tiếp theo của chủ điểm Thiên nhiên là Chuyện trong vườn (trang 103). Vần uyt, uych trong bài tập con đã học ở Bài 126 và Bài 133.