Chuột con đáng yêu là bài đọc mở đầu chủ điểm Gia đình, phần Luyện tập tổng hợp sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 2, trang 83–84. Bài gồm phần Đọc (bài đọc và 2 câu hỏi) và phần Viết đi kèm (tập chép, điền ng hay ngh, chọn vần).
Đọc: Chuột con đáng yêu (trang 83)
Bài đọc phỏng theo truyện nước ngoài, do Nguyễn Hoàng kể. Từ chủ điểm này, sách dùng kí hiệu mới: hình bạn gái cầm sách là Đọc, hình bạn gái cầm bút là Viết, biểu tượng tròn ghi chữ Góc sáng tạo là Góc sáng tạo.
Bài có thể chia ba đoạn:
- Đoạn 1: chú chuột nhỏ nhất lớp hay bị bạn trêu, về nhà nũng nịu đòi nghỉ học vì bị gọi là Tí Teo.
- Đoạn 2: chú ao ước được to lớn như bạn voi. Mẹ nhẹ nhàng giải thích: nhà chuột ai cũng bé, nếu con to bằng voi thì mẹ không bế nổi.
- Đoạn 3: chuột con hiểu ngay, rúc vào lòng mẹ và nói mình thích làm chuột bé nhỏ của mẹ hơn.
Tranh vẽ chuột mẹ mặc váy xanh lá, chuột con đeo ba lô xanh đứng nghe mẹ; bên cạnh là bóng nghĩ hình một chú voi to.
Cách đọc:
- Đọc đúng: phụng phịu, Tí Teo, ngừng, thở dài, dịu dàng, dụi đầu.
- Phụng phịu: mặt xị xuống, giận dỗi nũng nịu. Tí Teo: tên gọi trêu, ý nói bé tí. Dụi đầu: áp đầu vào, cọ nhẹ để làm nũng.
- Lời chuột con ở đầu bài đọc giọng dỗi; lời mẹ đọc chậm, âu yếm; lời chuột con cuối bài đọc giọng vui, nhẹ nhàng.
Nội dung chính bài Chuột con đáng yêu
Chuột con buồn vì mình bé nên muốn to như voi. Nghe mẹ nói, chú hiểu rằng bé nhỏ thì được mẹ ôm ấp, bế bồng, nên vui vẻ chấp nhận mình. Bài đọc nhắc con: mỗi người có một dáng vẻ riêng; được bố mẹ yêu thương là điều quý nhất.
Đọc hiểu (trang 84)
Câu 1 (trang 84): Nói tiếp ý còn thiếu để hoàn thành sơ đồ tóm tắt truyện
Sơ đồ bốn ô nối bằng mũi tên: 1) Chuột con bé tí teo, thường bị bạn trêu. → 2) Nó ước… → 3) Mẹ nó bảo: “Nếu con to như voi…”. → 4) Nó hiểu ra, vui vẻ làm chuột con để…
Trả lời:
| Ô 2 | Nó ước to như bạn voi. |
| Ô 3 | Mẹ nó bảo: nếu con to như voi thì mẹ làm sao bế nổi con. |
| Ô 4 | Nó hiểu ra, vui vẻ làm chuột con để mẹ bế, mẹ ôm vào lòng. |
Ô 4 không có sẵn chữ trong bài, con tự nói theo ý hiểu, ví dụ: vui vẻ làm chuột con để được mẹ âu yếm; vui vẻ làm chuột con để được dụi đầu vào lòng mẹ. Khi đọc liền bốn ô, con đã kể lại được cả câu chuyện.
Câu 2 (trang 84): Chuột con có gì đáng yêu?
Trả lời: Chuột con đáng yêu vì:
- Chú bé xíu, ngây thơ: bị trêu thì về kể với mẹ, ước được to như voi.
- Chú biết nghe lời mẹ và hiểu ra rất nhanh.
- Chú rất thương mẹ: chỉ cần được mẹ bế, mẹ ôm là chú thấy vui, không cần to lớn nữa.
Con có thể trả lời ngắn: Chuột con đáng yêu vì chú ngây thơ, biết nghe lời và rất yêu mẹ.
Đọc (hoặc kể) cho người thân nghe câu chuyện em vừa học
Con đọc to cả bài cho ba mẹ nghe, hoặc nhìn sơ đồ ở câu 1 để kể lại bằng lời của mình. Khi kể đến lời mẹ chuột, con nói nhẹ nhàng như mẹ đang dỗ con.
Viết (trang 84)
Câu 1 (trang 84): Tập chép
Bài tập chép: Con mèo mà trèo cây cau (đồng dao, 4 dòng).
Trả lời: Đây là bài đồng dao quen thuộc, viết theo thể lục bát: dòng 1 và dòng 3 có 6 tiếng, dòng 2 và dòng 4 có 8 tiếng. Khi chép, con:
- Viết tên bài ở giữa dòng.
- Chữ đầu mỗi dòng viết hoa. Dòng 6 tiếng viết lùi vào khoảng 2 ô, dòng 8 tiếng viết sát lề hơn.
- Chú ý tiếng khó: trèo (tr), chuột (vần uôt), giỗ (gi, dấu ngã), muối (vần uôi).
- Cuối bài có dấu chấm.
Bài đồng dao vui ở chỗ: mèo hỏi thăm chuột như hàng xóm, còn chuột thì trốn đi, viện cớ đi chợ xa.
Câu 2 (trang 84): Chữ nào phù hợp với ô trống: ng hay ngh?
Ba cụm từ: ▢ừng một lát – ▢e vậy – hiểu ra ▢ay.
Trả lời:
| ▢ừng một lát (trước ư) | ng: ngừng một lát |
| ▢e vậy (trước e) | ngh: nghe vậy |
| hiểu ra ▢ay (trước a) | ng: hiểu ra ngay |
Nhớ quy tắc: ngh chỉ đứng trước e, ê, i.
Câu 3 (trang 84): Em chọn vần nào: uôn hay uôt, ương hay ươc?
Bốn tranh có câu: 1) Chuột con đến tr▢. – 2) Các bạn gọi ch▢ là “Tí Teo”. – 3) Chuột ước đ▢ to như voi. – 4) Vì yêu mẹ, nó vẫn m▢ làm chuột.
Trả lời:
| Tranh 1 | vần ương: Chuột con đến trường. |
| Tranh 2 | vần uôt: Các bạn gọi chuột là “Tí Teo”. |
| Tranh 3 | vần ươc: Chuột ước được to như voi. |
| Tranh 4 | vần uôn: Vì yêu mẹ, nó vẫn muốn làm chuột. |
Ô trống ở tranh 3 và tranh 4 còn có dấu thanh in sẵn (dấu nặng, dấu sắc), con thêm vần vào là đọc được ngay.
Ghi nhớ
Bài đọc tiếp theo của chủ điểm Gia đình là Món quà quý nhất (trang 85). Ngoài đọc và viết, từ phần Luyện tập tổng hợp con còn tự kể lại chuyện cho người thân nghe. Ôn lại quy tắc ng, ngh ở Bài 22 ng, ngh.