Bài 95: ênh, êch thuộc phần Học vần của sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 2, trang 6–7. Con học vần ênh và vần êch qua hai từ dòng kênh, con ếch. Bài có 4 hoạt động: làm quen, tìm tiếng có vần ênh, êch, tập đọc bài Mưa (kèm câu hỏi các con vật trú mưa ở đâu) và tập viết.
Bài 95: ênh, êch học những gì?
- Biết vần ênh gồm ê và nh, vần êch gồm ê và ch; đánh vần: ê – nhờ – ênh, ê – chờ – êch.
- Đọc trơn dòng kênh, con ếch và tìm đúng tiếng có vần ênh, êch.
- Đọc bài Mưa, nói được mỗi con vật trú mưa ở đâu.
- Tập viết ênh, dòng kênh, êch, con ếch.
Làm quen, tìm tiếng có vần ênh, êch (trang 6)
Câu 1 (trang 6): Làm quen
Trả lời: Sách in hai ảnh:
- Người đội nón chèo xuồng trên dòng nước, hai bên bờ là hàng dừa nước: dòng kênh. Đánh vần: dờ – ong – dong – huyền – dòng; ca – ênh – kênh.
- Con vật da xanh, mắt lồi, chân sau dài: con ếch. Đánh vần: cờ – on – con; êch – sắc – ếch.
Kênh là đường nước do người đào để dẫn nước hoặc để thuyền đi lại. Tiếng ếch không có âm đầu, chỉ có vần êch và dấu sắc.
Câu 2 (trang 6): Tiếng nào có vần ênh? Tiếng nào có vần êch?
Bốn hình: (1) mắt xếch (bạn gái có đuôi mắt hơi xếch lên); (2) chênh lệch (một bạn cao, một bạn thấp đứng cạnh nhau); (3) khám bệnh (bác sĩ dùng ống nghe khám cho bạn nhỏ); (4) bập bênh (hai bạn chơi bập bênh).
Trả lời:
| Tiếng có vần ênh | chênh, bệnh, bênh |
| Tiếng có vần êch | xếch, lệch |
Từ chênh lệch có cả hai vần: chênh (ênh) và lệch (êch). Chênh lệch nghĩa là hơn kém nhau, không bằng nhau, như hai bạn trong tranh cao thấp khác nhau. Tiếng bập trong bập bênh có vần âp, không thuộc hai vần của bài.
Tập đọc và tập viết (trang 7)
Câu 3 (trang 7): Tập đọc
Bài đọc: Mưa. Sau bài đọc có câu hỏi: Các con vật trú mưa ở đâu? Bốn tên con vật ở giữa: bọ dừa, cánh cam, chim sẻ, kiến. Bốn ảnh tròn xung quanh: tàu lá dừa, khóm lúa, cây nấm, cành chanh.
Trả lời: Bài Mưa kể khi trời mưa to, mỗi con vật tìm một chỗ để tránh ướt. Những con vật bé tí như bọ dừa, cánh cam, chim sẻ, kiến đều có chỗ nấp riêng; chiếc nấm che cho kiến giống như cái ô. Riêng ếch và ễnh ương thì chẳng sợ mưa chút nào. Tranh vẽ cảnh mưa bên ao: tàu lá dừa, bụi cây, chú chim sẻ nâu, cây nấm, chú ếch ngồi trên lá sen.
Cách đọc:
- Đánh vần tiếng có vần mới: Ếch (êch – sắc – ếch), ễnh (ênh – ngã – ễnh); ôn vần anh, ach: chanh (chờ – anh – chanh).
- trú mưa: tìm chỗ có mái che để khỏi bị ướt. khóm lúa: mấy cây lúa mọc sát nhau. ễnh ương: con vật giống ếch, kêu to, hay kêu vào mùa mưa.
- Câu cuối đọc giọng vui, nhấn ở hai tiếng không sợ.
Các con vật trú mưa ở:
| bọ dừa | đám lá dừa |
| cánh cam | khóm lúa |
| chim sẻ | cành chanh |
| kiến | gốc nấm |
Khi trả lời, con nói thành câu đầy đủ, ví dụ: Bọ dừa trú mưa dưới đám lá dừa. Con nối tên mỗi con vật với ảnh tròn tương ứng: bọ dừa – ảnh lá dừa, cánh cam – ảnh khóm lúa, chim sẻ – ảnh cành chanh, kiến – ảnh cây nấm.
Câu 4 (trang 7): Tập viết
Trả lời: Con viết vào bảng con: ênh, dòng kênh, êch, con ếch.
- Vần ênh: ê nối n, nối h; nhớ dấu mũ trên ê.
- dòng kênh: chữ d cao 4 li; chữ k cao 5 li nối sang ênh.
- Vần êch: ê nối c, nối h.
- con ếch: dấu sắc đặt trên dấu mũ của ê.
Cuối trang 6 in bốn vần để con đọc lại: anh, ach, ênh, êch.
Ghi nhớ sau Bài 95
Tiếng có vần ênh: kênh, chênh, bệnh, bênh, ễnh. Tiếng có vần êch: ếch, xếch, lệch. Vần ênh, êch có âm cuối nh, ch giống vần anh, ach ở Bài 94. Con so sánh với vần ên, êt ở Bài 61: ên, êt để đọc không lẫn.