Soạn bài Lễ hội Đền Hùng – Ngữ văn 10 Cánh diều chi tiết, ngắn gọn

Tìm hiểu trước các thông tin liên quan đến Đền Hùng và ngày Giỗ Tổ Hùng Vương.

Trả lời:

• Vị trí: Đền Hùng ở xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, trên núi Nghĩa Lĩnh – vùng đất được coi là trung tâm của nhà nước Văn Lang xưa.
• Quần thể di tích: từ chân núi lên đỉnh có đền Hạ, chùa Thiên Quang, đền Trung, đền Thượng, lăng Hùng Vương; ngoài ra còn đền Giếng và đền thờ Quốc Mẫu Âu Cơ. Đây là di tích quốc gia đặc biệt.
• Ngày Giỗ Tổ: mùng 10 tháng 3 âm lịch. Lễ hội gồm phần lễ (lễ rước, lễ dâng hương tưởng niệm các vua Hùng) và phần hội (hát xoan, đánh trống đồng, rước kiệu, trò chơi dân gian…).
• Ý nghĩa: thể hiện đạo lí uống nước nhớ nguồn, ý thức chung cội nguồn của mọi người Việt; là dịp gắn kết cộng đồng và giới thiệu văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Trả lời:

Sa pô tóm gọn những thông tin cốt lõi nhất của bản tin: sự kiện là đêm khai mạc hội Đền Hùng năm Kỷ Hợi; thời gian là tối 12/4/2019, tức mùng 8 tháng 3 âm lịch; địa điểm là Quảng trường Hùng Vương ở Việt Trì, Phú Thọ; quy mô là có tới hàng nghìn người đến dự. Chỉ cần đọc sa pô, người đọc đã nắm được sự việc chính trước khi đi vào chi tiết.

Trả lời:

Bức ảnh chụp một tiết mục biểu diễn trong đêm khai mạc giúp người đọc tận mắt thấy không khí rực rỡ, đông vui và quy mô hoành tráng của lễ hội. Ảnh minh họa cho phần chữ, làm thông tin đáng tin hơn và gây hứng thú, khiến người đọc muốn tìm hiểu, thậm chí muốn đến dự hội.

Trả lời:

• Song song với lễ khai mạc là chương trình văn hóa dân gian đường phố, quy tụ hơn hai nghìn nghệ sĩ, diễn viên, ca sĩ của nhiều đoàn nghệ thuật.
• Phần lớn tiết mục ngợi ca công lao các vua Hùng, đồng thời quảng bá những di sản văn hóa của Đất Tổ.
• Kết thúc đêm hội là màn bắn pháo hoa dài 5 phút.

Mục đích chung của các hoạt động ấy là đề cao những giá trị văn hóa cổ truyền của quê hương các vua Hùng.

Trả lời:

Người viết giữ thái độ khách quan, đúng tinh thần của bản tin: chủ yếu nêu sự việc, thời gian, địa điểm, con số cụ thể, hầu như không xen ý kiến riêng. Tuy vậy, qua những từ như tưng bừng, rộn ràng, nô nức, đặc sắc, người đọc vẫn cảm nhận được sự trân trọng và niềm vui của người đưa tin trước một ngày hội lớn của dân tộc.

Trả lời:

Đó là các ngày 12, 13 và 14 tháng 4 năm 2019 theo dương lịch – những mốc thời gian diễn ra các hoạt động chính của lễ hội. Ngày 12/4 là ngày khai mạc (đúng với bản tin a), còn ngày 14/4/2019 trùng với mùng 10 tháng 3 âm lịch, tức chính hội Giỗ Tổ. Cách ghi số ngắn gọn, nổi bật giúp người đọc lướt qua là biết lịch trình để sắp xếp chuyến đi.

Trả lời:

Lễ hội 5 không là năm yêu cầu ban tổ chức đặt ra để ngày hội diễn ra văn minh, an toàn:

• Không ùn tắc giao thông: tổ chức phân luồng, bãi đỗ xe hợp lí; người đi hội chấp hành hướng dẫn, đi đúng tuyến.
• Không trục lợi khi buôn bán, làm dịch vụ: không ép giá, nâng giá với du khách, thể hiện lòng hiếu khách của vùng Đất Tổ.
• Không có người ăn xin: giữ cảnh quan trang nghiêm, tránh lợi dụng lòng thương của khách hành hương.
• Không để thực phẩm mất vệ sinh, thiếu an toàn: bảo vệ sức khỏe của hàng vạn người tụ về.
• Không để xảy ra hành vi phản cảm: ăn mặc lịch sự, không xả rác, không chen lấn, không cướp lộc… để giữ vẻ thiêng liêng của nơi thờ Tổ.

Năm điều ấy cho thấy văn hóa lễ hội không chỉ nằm ở nghi lễ mà còn ở cách cư xử của từng người tham gia: tôn trọng nhau, tôn trọng không gian tâm linh và tôn trọng truyền thống.

Trả lời:

Sơ đồ chỉ cho người đi hội vị trí khu di tích và các điểm mốc xung quanh, các tuyến đường có thể đi tới, hướng di chuyển và nơi có thể dừng, đỗ phương tiện. Nhìn sơ đồ, du khách dễ chọn lối đi thuận tiện, tránh lạc đường và góp phần giảm ùn tắc trong những ngày cao điểm.

Quan sát hai bản tin (a và b), từ đó nhận xét điểm giống nhau và khác nhau về nội dung và hình thức trình bày của hai bản tin này.

Trả lời:

Trả lời:

• Bản tin (a): thông báo đêm khai mạc hội Giỗ Tổ năm 2019 (Kỷ Hợi) được tổ chức trang trọng, sôi nổi ở Việt Trì, kèm các hoạt động văn hóa nghệ thuật tôn vinh vùng Đất Tổ.
• Bản tin (b): hướng dẫn những điều người đi hội cần biết và cần tuân thủ: lịch trình, quy định lễ hội 5 không và cách di chuyển tới khu di tích.

Hãy nêu tác dụng của các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ (hình ảnh và sơ đồ) trong việc thể hiện thông tin chính của hai văn bản.

Trả lời:

• Hình ảnh trong bản tin (a): minh chứng trực quan cho quy mô, không khí lễ hội mà lời văn đã nêu; tăng độ tin cậy và sức hút của bản tin.
• Con số, biểu tượng, màu sắc trong bản tin (b): làm nổi bật các mốc thời gian và các điều cần tránh, giúp người đọc ghi nhớ nhanh.
• Sơ đồ đường đi: chuyển một nội dung rất khó diễn đạt bằng lời (vị trí, tuyến đường, hướng đi) thành hình ảnh dễ hiểu, dùng được ngay.
• Nhìn chung, phương tiện phi ngôn ngữ giúp nội dung gọn và trực quan hơn, sắp xếp theo trình tự logic, người đọc tiếp nhận nhanh mà không cần đọc hết từng chữ.

Quan điểm, thái độ của người đưa tin được thể hiện như thế nào ở hai văn bản trên? Chi tiết nào giúp em nhận ra điều đó?

Trả lời:

• Bản tin (a): người viết khách quan, tôn trọng sự thật khi đưa số liệu, thời gian, địa điểm cụ thể và ghi rõ nguồn tin; đồng thời thể hiện thái độ trân trọng, tự hào qua nhan đề có từ tưng bừng và cách nhấn mạnh rằng các tiết mục đều hướng về công đức các vua Hùng.
• Bản tin (b): người đưa tin có thái độ nghiêm túc, có trách nhiệm với cộng đồng. Chi tiết tiêu biểu là mục lễ hội 5 không được đặt ở vị trí dễ thấy: người làm tin không chỉ thông báo mà còn nhắc nhở mọi người cư xử văn minh nơi đất Tổ.

Theo em, ưu điểm và hạn chế của mỗi dạng bản tin trên là gì? Vì sao?

Trả lời:

Lí do của sự khác biệt nằm ở phương tiện chính mà mỗi dạng sử dụng: một bên dựa vào ngôn ngữ để diễn giải, một bên dựa vào hình ảnh để tóm lược. Vì vậy, hai dạng bản tin bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau.

Hãy thiết kế một infographic (đồ họa thông tin) giới thiệu về một lễ hội ở địa phương em đang sinh sống.

Trả lời:

Em có thể vẽ tay hoặc dùng phần mềm thiết kế. Dưới đây là phần nội dung gợi ý cho infographic về Hội Lim (Bắc Ninh); khi làm, em sắp xếp mỗi mục thành một khối riêng có biểu tượng minh họa.

• Tiêu đề (chữ lớn, màu nổi): HỘI LIM – NƠI QUAN HỌ CẤT LỜI.
• Thời gian: từ 12 đến 14 tháng Giêng âm lịch, chính hội ngày 13 tháng Giêng (biểu tượng tờ lịch).
• Địa điểm: đồi Lim và các làng quanh thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh (biểu tượng ghim bản đồ).
• Phần lễ: rước kiệu, tế lễ tại đình, chùa Lim (ảnh nhỏ).
• Phần hội: hát quan họ trên thuyền, trên đồi, trong các nhà quan họ; thi dệt cửi, đấu vật, đu tiên, cờ người (các biểu tượng nhỏ).
• Điểm nhấn: dân ca quan họ Bắc Ninh được UNESCO ghi danh năm 2009.
• Lưu ý khi đi hội: trang phục lịch sự; giữ vệ sinh chung; không chen lấn; giữ gìn tư trang; gửi xe đúng nơi quy định.
• Đường đi: sơ đồ đơn giản từ Hà Nội theo quốc lộ 1 hướng đi Bắc Ninh, kèm vị trí bãi gửi xe.

Nguyên tắc thiết kế: mỗi khối chỉ vài chữ, dùng con số và biểu tượng thay cho câu dài, màu sắc hài hòa, bố cục đọc từ trên xuống dưới.