Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Âm lịch là gì? Cách tính lịch ta và vì sao Tết mỗi năm một ngày?

Cập nhật 13/03/2026·MMavrick Nguyễn·9 phút đọc
Nội dung chính
  • Âm lịch có thật chỉ theo Mặt Trăng?
  • Lịch ta và lịch tây khác nhau chỗ nào?
  • Lịch ta có phải là lịch Trung Quốc?
  • Những ngày người Việt vẫn tính theo lịch âm

Âm lịch là cách tính ngày tháng theo tuần trăng: mỗi tháng bắt đầu từ ngày không trăng, rằm là lúc trăng tròn, một tháng dài 29 hoặc 30 ngày. Người Việt còn gọi là lịch âm, lịch ta. Thật ra thứ lịch ta vẫn xem để biết mùng một, ngày rằm, ngày Tết là âm dương lịch, vì năm của nó vẫn được kéo cho khớp với mùa nhờ tháng nhuận.

Nghĩa Lịch tính tháng theo chu kỳ Mặt Trăng quanh Trái Đất
Gốc từ Hán Việt 陰曆: âm (mặt trăng, thái âm) + lịch (phép tính ngày tháng)
Tên gọi khác Lịch âm, lịch ta; tên chính xác về thiên văn là âm dương lịch
Dùng vào Tết Nguyên đán, rằm, mùng một, ngày giỗ, nhiều lễ hội làng
âm lịch là gì
âm lịch là gì? Lịch tính tháng theo tuần trăng

Âm lịch có thật chỉ theo Mặt Trăng?

Có hai cách hiểu, và người Việt dùng lẫn cả hai.

Theo nghĩa hẹp, âm lịch là lịch thuần túy theo Mặt Trăng. Mặt Trăng đi hết một vòng quanh Trái Đất mất khoảng 29 ngày rưỡi, nên tháng có tháng đủ 30 ngày, tháng thiếu 29 ngày; mười hai tháng cộng lại chỉ chừng 354 ngày. Lịch Hồi giáo là ví dụ điển hình của kiểu lịch này: năm ngắn hơn năm Mặt Trời khoảng 11 ngày, nên tháng lễ cứ trôi dần qua các mùa, có năm rơi vào mùa hè, có năm lại sang mùa đông.

Theo nghĩa thông thường ở Việt Nam, âm lịch là tên gọi quen miệng của âm dương lịch. Tháng vẫn tính theo trăng, nhưng cứ hai, ba năm lại chèn thêm một tháng nhuận để năm lịch không bị lệch khỏi mùa. Nhờ vậy Tết luôn rơi vào cuối đông đầu xuân, tháng Chạp luôn rét. Từ điển của Viện Ngôn ngữ học ghi cả hai nghĩa này. Cách chọn tháng nào được nhuận khá rắc rối, có riêng một bài giải thích về cách tính năm nhuận âm lịch và dương lịch.

Lịch ta và lịch tây khác nhau chỗ nào?

Tiêu chí Âm lịch (lịch ta) Dương lịch (lịch tây)
Căn cứ Tuần trăng; năm điều chỉnh theo Mặt Trời Trái Đất quay quanh Mặt Trời
Độ dài tháng 29 hoặc 30 ngày 28 đến 31 ngày
Độ dài năm Khoảng 354–355 ngày; năm nhuận có 13 tháng 365 ngày; năm nhuận 366 ngày
Nhìn trời đoán ngày Được: trăng tròn là khoảng ngày rằm Không
Dùng cho Lễ Tết, giỗ chạp, mùa vụ cổ truyền Hành chính, học tập, giao dịch

Điểm tiện nhất của lịch ta là có thể đọc ngày trên bầu trời. Đêm trăng tròn vành vạnh thì gần rằm; trăng khuyết hình lưỡi liềm cuối tháng thì sắp sang tháng mới. Ông bà ngày xưa không cần tờ lịch vẫn biết hôm nào đi chợ phiên, hôm nào cúng rằm.

Dương lịch thì ăn khớp với mùa từng ngày, nên các tiết khí như Đông chí hay Thanh minh, vốn tính theo vị trí Mặt Trời, luôn rơi vào cùng một khoảng ngày dương lịch. Ví dụ Đông chí gần như năm nào cũng vào 21 hoặc 22 tháng 12, như bài ngày đêm dài nhất năm có nhắc.

Lịch ta có phải là lịch Trung Quốc?

Âm lịch Việt Nam có cùng nguyên tắc với nông lịch Trung Hoa, cũng dùng can chi và mười hai con giáp. Nhưng có hai chỗ riêng khiến lịch ta không phải là bản chép.

Thứ nhất là giờ tính. Lịch được tính theo kinh tuyến của nước mình. Lịch Việt Nam hiện tính theo múi giờ thứ bảy (UTC+7), còn lịch Trung Quốc tính theo giờ Bắc Kinh (UTC+8). Một giờ chênh nghe nhỏ, nhưng khi thời điểm trăng mới rơi sát nửa đêm, nó đủ đẩy mùng một sang ngày khác. Trường hợp nổi tiếng nhất là năm 1985: Tết Ất Sửu ở Việt Nam là ngày 21 tháng 1, còn ở Trung Quốc là ngày 20 tháng 2, lệch nhau tròn một tháng, đến khi lịch ta có tháng nhuận thì hai bên mới khớp lại.

Thứ hai là con giáp. Chi Mão của người Việt là con mèo, trong khi ở Trung Quốc là con thỏ; chi Sửu được hình dung là con trâu thay vì con bò. Vì sao lại có mười hai con vật canh giữ mười hai năm, dân gian kể bằng cả một câu chuyện, ở bài sự tích 12 con giáp.

Những ngày người Việt vẫn tính theo lịch âm

Đời sống hành chính chạy theo dương lịch, nhưng nhịp lễ nghi trong gia đình thì vẫn bám lịch ta:

  • Tết và các ngày tết trong năm: Tết Nguyên đán mùng một tháng Giêng, Tết Nguyên tiêu rằm tháng Giêng, Tết Đoan ngọ mùng năm tháng Năm, Trung thu rằm tháng Tám, ông Công ông Táo hăm ba tháng Chạp.
  • Mùng một và ngày rằm hằng tháng: nhiều nhà thắp hương, ăn chay hoặc đi chùa vào hai ngày này.
  • Ngày giỗ: tính theo ngày âm lịch người mất. Vì thế mỗi năm ngày giỗ rơi vào một ngày dương lịch khác nhau, con cháu ở xa phải xem lịch để về cho kịp.
  • Sinh nhật của ông bà: nhiều người lớn tuổi chỉ nhớ ngày sinh theo lịch âm, nên con cháu vẫn mừng thọ theo ngày âm.
  • Lễ hội làng, mùa vụ: phần lớn lễ hội truyền thống ghi ngày theo lịch âm; tục ngữ nhà nông cũng hay gắn việc đồng áng với tháng âm.

Lịch treo tường ở Việt Nam vì thế gần như luôn in hai dòng: số to là ngày dương, số nhỏ bên dưới là ngày âm. Riêng tháng cuối năm âm lịch có tên gọi riêng là tháng Chạp, với cả chuỗi lễ cúng tiễn năm cũ, xem thêm ở bài tháng Chạp và các lễ cuối năm.

Một lỗi hay gặp khi nhắn lịch hẹn: viết “mùng 5” mà không nói rõ âm hay dương. Với ngày giỗ, ngày cưới, chỉ cần thêm hai chữ “âm lịch” là tránh được cả họ hàng về sai ngày.

Âm lịch trong vài tình huống thường ngày

Âm lịch và âm dương lịch khác nhau thế nào?

Âm lịch thuần chỉ theo Mặt Trăng, năm khoảng 354 ngày và không quan tâm mùa. Âm dương lịch tính tháng theo trăng nhưng thêm tháng nhuận để năm khớp với Mặt Trời. Lịch người Việt dùng là loại thứ hai, dù quen gọi là âm lịch.

Âm lịch một năm có bao nhiêu ngày?

Năm thường có 12 tháng, khoảng 354 hoặc 355 ngày. Năm nhuận có 13 tháng, dài khoảng 383 đến 385 ngày.

Vì sao Tết âm lịch mỗi năm rơi vào một ngày dương lịch khác nhau?

Vì mùng một Tết phụ thuộc vào ngày trăng mới, mà chu kỳ trăng không khớp với tháng dương lịch. Nhờ tháng nhuận, Tết chỉ dao động trong khoảng từ ngày 21 tháng 1 đến ngày 20 tháng 2 dương lịch.

Âm lịch tiếng Anh là gì?

Thường gọi là lunar calendar. Gọi cho chính xác thì lịch Việt là lunisolar calendar, và Tết có thể gọi là Lunar New Year hoặc giữ nguyên chữ Tết.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5