Ngoan là bài thơ đọc thứ ba của chủ điểm 4 Gia đình, phần Luyện tập tổng hợp sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 2, trang 114–115. Bài gồm bài thơ, 3 câu hỏi, học thuộc lòng và Góc sáng tạo: Trưng bày tranh ảnh Em yêu thiên nhiên.
Đọc: Ngoan (trang 114)
Bài thơ của Quang Huy, gồm 8 dòng viết theo thể lục bát (dòng 6 tiếng xen dòng 8 tiếng). Tranh bên bài thơ vẽ bà ngồi khâu áo bên ngọn đèn dầu, bạn nhỏ múc nước từ chum ra rửa tay, mẹ ngồi đun bếp nấu cơm.
Ý chính của bài thơ:
- 6 dòng đầu: kể những sự vật quen thuộc quanh nhà đều “ngoan” vì mỗi thứ làm một việc có ích: trăng chiếu sáng sân, đèn soi cho bà khâu vá, nước giúp rửa tay, lửa giúp mẹ nấu cơm, cây cho quả chín, gió đưa hương thơm vào nhà.
- 2 dòng cuối: nói về em bé, thế nào mới là một bé ngoan.
Từ ngữ cần hiểu:
- ngoan: biết nghe lời, hiền lành, làm những điều tốt.
- ngồi may: ngồi khâu, vá quần áo.
- vâng lời: làm theo lời người lớn dặn bảo.
Cách đọc: dòng 6 tiếng ngắt nhịp 2/2/2, dòng 8 tiếng ngắt nhịp 2/2/2/2; đọc giọng nhẹ nhàng, tình cảm. Đọc đúng các tiếng ngoan, thắp, may, rửa, lửa, thổi, quạt, hương, vâng.
Nội dung chính bài Ngoan
Bài thơ khen trăng, đèn, nước, lửa, trái cây và gió đều ngoan, vì mỗi thứ đều làm việc có ích cho mọi người trong nhà. Từ đó, bài thơ nhắn nhủ các bạn nhỏ: muốn là bé ngoan thì phải nghe lời cha mẹ, yêu quý thầy cô và bạn bè.
Đọc hiểu (trang 114)
Câu 1 (trang 114): Bài thơ khen những vật gì ngoan?
Trả lời: Bài thơ khen sáu sự vật ngoan: trăng, đèn, nước, lửa, trái (quả), gió. Sáu dòng thơ đầu, dòng nào cũng mở đầu bằng tên một sự vật rồi đến tiếng ngoan, nên con dễ tìm ra.
Câu 2 (trang 114): Ghép đúng
Bên trái: a) Đèn, b) Nước, c) Gió. Bên phải: 1) rửa trắng bàn tay. 2) quạt hương thơm khắp nhà. 3) thắp cho bà ngồi may.
Trả lời: a – 3, b – 1, c – 2.
| a) Đèn | 3) thắp cho bà ngồi may. |
| b) Nước | 1) rửa trắng bàn tay. |
| c) Gió | 2) quạt hương thơm khắp nhà. |
Mẹo: con nghĩ xem mỗi vật thường làm gì. Đèn thì chiếu sáng, nước thì để rửa, gió thì thổi mát và mang hương hoa đi khắp nơi.
Câu 3 (trang 114): Thế nào là bé ngoan?
Trả lời: Theo hai dòng thơ cuối, bé ngoan là bé nghe lời bố mẹ, biết yêu quý cô giáo và bạn bè. Con có thể nói thêm: bé ngoan còn biết chào hỏi người lớn, giúp ông bà, bố mẹ những việc vừa sức như quét nhà, xếp dép, tưới cây.
Học thuộc lòng bài thơ
Con đọc to cả bài nhiều lần. Mẹo nhớ: mỗi dòng nhắc một sự vật theo thứ tự trăng – đèn – nước – lửa – trái – gió, rồi đến hai dòng cuối nói về bé. Con học từng cặp hai dòng, gấp sách đọc lại, sai chỗ nào thì mở sách xem lại chỗ đó.
Góc sáng tạo: Trưng bày tranh ảnh Em yêu thiên nhiên (trang 115)
Đây là phần tiếp theo của hoạt động Góc sáng tạo Em yêu thiên nhiên ở chủ điểm 3 (bài Kể cho bé nghe): các con mang tranh, ảnh về con vật, cây, hoa đã làm để trưng bày và bình chọn.
Câu 1 (trang 115): Gắn sản phẩm lên bảng lớp, bảng nhóm hoặc bày trên mặt bàn
Sách có 4 sản phẩm mẫu được kẹp trên dây: ảnh chú mèo con lông trắng (bạn Tú), một bức tranh vẽ bằng bút màu, ảnh cây bưởi sai quả (bạn Lan) và ảnh con trâu (bạn Dũng); mỗi tấm có lời giới thiệu viết tay. Lời nhắc: Cùng xem, cùng đọc và bình chọn: Sản phẩm nào gây ấn tượng?
Trả lời: Con cùng các bạn gắn sản phẩm lên bảng bằng nam châm hoặc kẹp lên dây như trong sách. Các tấm xếp thẳng hàng, không che lấp nhau, lời giới thiệu để ở ngay dưới tranh để các bạn dễ đọc. Sau đó, cả lớp đi xem từng sản phẩm, đọc lời giới thiệu.
Câu 2 (trang 115): Tham gia bình chọn sản phẩm yêu thích
Mẫu: ảnh chú sóc trên cành cây kèm khung trống để viết lời giới thiệu; tranh vẽ các bạn đi dã ngoại bên suối (bạn Thu Yến); tranh vẽ các con vật dưới biển như cá heo, cua, sao biển, sứa (bạn Thái Dương).
Trả lời: Con chọn sản phẩm mình thích nhất và nói được lí do, ví dụ:
- Tớ bình chọn ảnh con trâu, vì con trâu được chụp rõ, trông rất khoẻ.
- Tớ thích tranh các con vật dưới biển, vì bạn vẽ nhiều con vật, tô màu tươi sáng.
Bình chọn công bằng: chọn sản phẩm đẹp, rõ, lời giới thiệu hay, không chỉ chọn vì là bạn thân.
Câu 3 (trang 115): Các bạn được bình chọn giới thiệu sản phẩm của mình.
Trả lời: Nếu được bình chọn, con cầm sản phẩm lên, nói to, rõ: tranh (ảnh) về con vật hay cây gì, con chụp hoặc vẽ ở đâu, vì sao con thích. Ví dụ: Đây là ảnh cây hoa giấy trước cổng nhà mình. Mình thích hoa giấy vì hoa nở quanh năm, màu hồng rất đẹp. Cuối cùng, con cảm ơn các bạn đã bình chọn. Nếu là người nghe, con vỗ tay chúc mừng bạn.
Ghi nhớ
Ba bài đọc của chủ điểm 4 Gia đình (Ông giẳng ông giăng, Sẻ anh, sẻ em, Ngoan) giúp con thêm yêu ngôi nhà và những người thân. Tiếp theo là bài kể chuyện Ba cô con gái (trang 116). Sang chủ điểm 5 Trường học, con sẽ đọc bài Cái kẹo và con cánh cam.