Sẻ anh, sẻ em là bài đọc thứ hai của chủ điểm 4 Gia đình, phần Luyện tập tổng hợp sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 2, trang 112–113. Bài gồm bài đọc, 2 câu hỏi đọc hiểu và phần Viết (tô chữ hoa I, K, viết ứng dụng).
Đọc: Sẻ anh, sẻ em (trang 112–113)
Bài đọc theo Minh Phương, là một câu chuyện ngắn về hai anh em chim sẻ. Bài có thể chia ba đoạn:
- Đoạn 1 (từ đầu đến che cho em): trời lạnh, hai chú sẻ con rét run trong tổ. Anh sẻ thương em, gắng sức kéo rơm phủ lên cho em đỡ lạnh.
- Đoạn 2 (tiếp theo đến ăn trước đi): gần trưa, sẻ mẹ mang về một con sâu và bảo sẻ em ăn trước. Sẻ anh vui vẻ đồng ý, còn sẻ em lại muốn nhường cho anh.
- Đoạn 3 (còn lại): sẻ mẹ chia đôi con sâu. Thấy hai con biết nhường nhịn nhau, mẹ vui đến mức quên mệt và lại bay đi tìm mồi.
Tranh trang 112 vẽ sẻ mẹ ngậm con sâu xanh bay về tổ, hai sẻ con há mỏ chờ mẹ. Tranh trang 113 vẽ sẻ mẹ trong tổ đang đút mồi cho các con.
Từ ngữ cần hiểu:
- co ro: thu người lại vì lạnh.
- cọng rơm: sợi rơm nhỏ, phần thân cây lúa đã phơi khô.
- ngon lành: ăn một cách thích thú, thấy rất ngon.
- kiếm mồi: đi tìm thức ăn.
Cách đọc: đọc đúng các tiếng sẻ, rét, co ro, cố sức, cọng rơm, sâu, lắc đầu, quên, kiếm mồi. Lời sẻ mẹ đọc giọng âu yếm; lời sẻ anh vui vẻ; lời sẻ em nhỏ nhẹ, lễ phép.
Nội dung chính bài Sẻ anh, sẻ em
Câu chuyện kể về hai anh em chim sẻ biết thương yêu, nhường nhịn nhau: anh lo cho em khi trời rét, em biết nhường miếng ngon cho anh. Tình cảm ấy làm sẻ mẹ rất vui. Bài đọc nhắc chúng ta: anh chị em trong nhà phải yêu thương, đùm bọc nhau để bố mẹ vui lòng.
Đọc hiểu (trang 113)
Câu 1 (trang 113): Vì sao sẻ mẹ quên cả mệt? Chọn ý đúng:
a) Vì sẻ mẹ kiếm được nhiều thức ăn cho các con. – b) Vì sẻ mẹ thấy các con rất thương yêu nhau.
Trả lời: Ý đúng là b. Câu cuối bài cho biết: “Thấy các con thương yêu nhau”, sẻ mẹ vui quá nên quên cả mệt. Ý a không đúng, vì mẹ mang về vỏn vẹn một con sâu, phải chia đôi cho hai con.
Câu 2 (trang 113): Em thích sẻ anh hay sẻ em? Vì sao?
Trả lời: Đây là câu hỏi mở, con chọn chú sẻ mình thích và nói lí do:
- Em thích sẻ anh, vì sẻ anh biết lo cho em: khi trời lạnh, sẻ anh gắng kéo rơm phủ ấm cho em.
- Em thích sẻ em, vì sẻ em tuy nhỏ mà đã biết nhường anh, không tranh ăn phần ngon.
- Em thích cả hai chú sẻ, vì hai anh em đều thương nhau, biết nhường nhịn nhau.
Khi trả lời, con nói đủ câu: Em thích … vì …
Đọc xong, con có thể đọc phân vai cùng người thân (lời kể, lời sẻ mẹ, lời sẻ anh, lời sẻ em) và kể cho bố mẹ nghe một lần mình đã nhường em hoặc được anh chị nhường.
Viết (trang 113)
Tô chữ hoa I, K
Trả lời: Chữ hoa I cao 5 li, gồm 2 nét: nét thứ nhất là nét cong trái nối với nét lượn ngang ở phía trên; nét thứ hai là nét móc ngược trái, cuối nét lượn vào trong. Chữ hoa K cao 5 li, gồm 3 nét: hai nét đầu viết như chữ hoa I; nét thứ ba là nét móc xuôi phải nối với nét móc ngược phải, ở giữa có một vòng xoắn nhỏ. Con tô theo đúng chiều mũi tên, đặt bút và dừng bút đúng chỗ, tô chậm, đều tay.
Viết ứng dụng
Sách ghi hai từ ngoan ngoãn, nhường nhịn và câu Kiếm được mồi, chim mẹ tha về tổ.
Trả lời:
- ngoan ngoãn: chữ g cao 5 li (có nét khuyết dưới); dấu ngã đặt trên a của tiếng ngoãn.
- nhường nhịn: chữ h cao 5 li; dấu huyền trên ơ, dấu nặng dưới i.
- Kiếm được mồi, chim mẹ tha về tổ.: chữ K đầu câu viết hoa (vừa tập tô ở trên); sau tiếng mồi có dấu phẩy, cuối câu có dấu chấm; các chữ cách nhau một con chữ o.
Hai từ ngoan ngoãn, nhường nhịn đều nói về đức tính của hai chú sẻ trong bài đọc.
Ghi nhớ
Trước bài này là bài đồng dao Ông giẳng ông giăng (trang 110–112); tiếp theo là bài thơ Ngoan (trang 114). Ở chủ điểm 1 Gia đình, con đã đọc một câu chuyện khác về tình thương trong nhà: Món quà quý nhất.