Bài 4: Quạt cho bà ngủ Tiếng Việt lớp 1 Kết nối tri thức

a. Em thấy cảnh gì trong tranh?
b. Khi người thân bị ốm, em thường làm gì?

Trả lời:

• a. Trong tranh, bà đang nằm ngủ trên giường, người đắp chăn, mái tóc bạc xoã trên gối. Một bạn gái nhỏ ngồi bên cạnh, tay cầm chiếc quạt giấy màu tím quạt cho bà. Góc phòng có bàn kê ấm chén; ngoài cửa sổ có cành cây trổ hoa và mấy chú chim đang đậu.
• b. Khi người thân bị ốm, em thường: đi nhẹ, nói khẽ để người ốm được nghỉ; rót nước, lấy khăn, mang thuốc khi được nhờ; ngồi bên cạnh hỏi han, quạt mát hoặc bóp vai, bóp tay. Em cũng tự giác học bài, không làm ồn để bố mẹ đỡ lo.

Bài thơ Quạt cho bà ngủ (Thạch Quỳ).
Từ ngữ: ngấn nắng, thiu thiu, lim dim

Trả lời: Quạt cho bà ngủ là bài thơ của nhà thơ Thạch Quỳ. Bài có 4 khổ, mỗi khổ 4 dòng, mỗi dòng 4 chữ. Lời thơ là lời của bạn nhỏ khi ngồi quạt cho bà bị ốm.

• Khổ 1: bạn nhỏ nhắn chú chim chích choè thôi hót, vì bà đang ốm và cần yên tĩnh để ngủ.
• Khổ 2: đôi tay bé xíu của bạn đưa quạt đều đều; vệt nắng trên bức tường trắng như cũng buồn ngủ theo.
• Khổ 3: căn nhà vắng lặng, đồ vật như cũng giữ im; mắt bà khép dần, bạn nhỏ thầm chúc bà ngủ ngon.
• Khổ 4: ngoài vườn hoa cam, hoa khế lặng lẽ toả hương; trong giấc mơ, bà thấy gió từ chiếc quạt của cháu thơm mùi hoa.

Giải nghĩa từ ngữ:

• ngấn nắng: vệt nắng in thành một đường trên tường.
• thiu thiu: mơ màng, sắp ngủ. Nhà thơ tả vệt nắng như cũng đang buồn ngủ.
• lim dim: mắt nhắm chưa kín hẳn, như sắp ngủ.

Gợi ý đọc: đọc chậm, giọng nhỏ nhẹ và thiết tha, như sợ bà thức giấc. Ngắt nhịp 2/2 trong mỗi dòng, nghỉ hơi cuối dòng, nghỉ lâu hơn sau mỗi khổ. Đọc đúng các tiếng: chích choè, lặng, quạt, ngấn nắng, thiu thiu, lim dim, khế.

Mẫu: trắng – nắng

Trả lời:

Ngay trong bài thơ cũng có tiếng cùng vần với trắng: vắng (căn nhà vắng), lặng (lặng im). Ba mẹ cho con đặt thêm từ có tiếng vừa tìm, ví dụ: cây măng, bát cơm, con vượn.

a. Vì sao bạn nhỏ không muốn chích choè hót nữa?
b. Bạn nhỏ làm gì trong lúc bà ngủ?
c. Em nghĩ gì về bạn nhỏ trong bài thơ?

Trả lời:

• a. Vì bà đang bị ốm, bạn nhỏ muốn trong nhà thật yên tĩnh để bà ngủ được ngon giấc.
• b. Bạn nhỏ ngồi cạnh bà, tay đưa chiếc quạt thật đều cho bà mát.
• c. Em thấy bạn nhỏ rất ngoan và hiếu thảo. Bạn thương bà, biết chăm sóc bà khi bà ốm. Em muốn học theo bạn. Bạn Nam trong Nụ hôn trên bàn tay lớp 1 Kết nối tri thức, bài mở đầu chủ đề Mái ấm gia đình, cũng rất thương mẹ.

Trả lời: Khổ 2 tả bàn tay quạt và vệt nắng trên tường; khổ 3 tả căn nhà yên lặng và đôi mắt bà sắp ngủ. Cách học:

• Đọc to từng khổ 3–4 lần, mỗi lần chỉ vào chữ đang đọc.
• Nhớ chữ đầu các dòng: khổ 2 là Bàn, Vẫy, Ngấn, Đậu; khổ 3 là Căn, Cốc, Đôi, Ngủ.
• Gấp sách, đọc lại; dòng nào quên thì mở sách xem rồi đọc lại cả khổ.
• Có thể làm động tác quạt khi đọc khổ 2 để nhớ lâu hơn.

Trả lời: Em chọn một bài hát mình thuộc về bà và cháu để hát cùng các bạn. Bài quen thuộc nhất với học sinh lớp 1 là Cháu yêu bà của nhạc sĩ Xuân Giao. Em cũng có thể hát bài khác về ông bà mà em đã học ở trường mầm non hoặc được bố mẹ dạy.

Khi hát, em hát rõ lời, vỗ tay theo nhịp hoặc múa phụ hoạ. Hát xong, em có thể nói một câu về bà của mình, ví dụ: Bà em hay kể chuyện cổ tích cho em nghe mỗi tối.

Xem thêm: toàn văn bài thơ Quạt cho bà ngủ (Thạch Quỳ); lời giải Vở bài tập cùng chủ đề Cả nhà đi chơi núi và Bữa cơm gia đình.