Bài 2: Làm anh Tiếng Việt lớp 1 Kết nối tri thức

Em thử đoán xem:
a. Người em nói gì với anh?
b. Người anh nói gì với em?
c. Tình cảm của người anh đối với em như thế nào?

Trả lời: Tranh có hai cảnh. Cảnh đầu, anh trai đang ngồi lắp đường ray chơi tàu hoả, em gái mặc váy đỏ đứng cạnh, tay chỉ vào đoàn tàu. Cảnh sau, anh đưa đoàn tàu màu xanh cho em, em vui sướng nhảy cẫng lên.

• a. Người em nói: Anh ơi, cho em chơi tàu với! hoặc Đoàn tàu đẹp quá, anh cho em mượn một lúc nhé!
• b. Người anh nói: Đây, em cầm lấy mà chơi. hoặc Em chơi đi, anh lắp thêm đường ray cho tàu chạy.
• c. Người anh rất thương em gái: anh sẵn lòng nhường đồ chơi mình đang thích để em được vui.

Bài thơ Làm anh (Phan Thị Thanh Nhàn).
Từ ngữ: dỗ dành, dịu dàng

Trả lời: Làm anh là bài thơ của nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn. Bài có 4 khổ, mỗi khổ 4 dòng, mỗi dòng chỉ 4 chữ nên rất dễ đọc, dễ nhớ.

• Khổ 1: bạn nhỏ nhận ra làm anh không hề dễ, ở bên em gái nhỏ thì mình phải cư xử như “người lớn”.
• Khổ 2: lúc em khóc, anh vỗ về cho em nín; lúc em té, anh nhẹ nhàng đỡ em đứng lên.
• Khổ 3: được mẹ cho quà, anh chia cho em nhiều hơn; có món đồ chơi đẹp, anh cũng để em chơi trước.
• Khổ 4: làm anh tuy khó nhưng mang lại niềm vui, ai thương em thì sẽ làm được.

Giải nghĩa từ ngữ:

• dỗ dành: nói nhỏ nhẹ, vỗ về để em bé nín khóc, vui trở lại.
• dịu dàng: nhẹ nhàng, êm ái, không mạnh tay, không to tiếng.

Gợi ý đọc: mỗi dòng ngắt nhịp 2/2 (ví dụ: Làm anh / khó đấy), nghỉ hơi ở cuối dòng và nghỉ lâu hơn sau mỗi khổ. Khổ 2 và khổ 3 đọc giọng âu yếm; khổ cuối đọc vui, hơi cao giọng. Chú ý đọc đúng các tiếng: dỗ dành, dịu dàng, chuyện, nhường, luôn.

Mẫu: vui – núi

Trả lời: Tiếng cùng vần là tiếng có phần vần giống nhau (dấu thanh có thể khác). Em tìm như sau:

Mẹo nhỏ: con giữ nguyên phần vần rồi thay âm đầu (b → x, ch, tr…), đọc to lên xem có thành tiếng có nghĩa không. Ví dụ: bánh → xanh (màu xanh), chanh (quả chanh).

a. Làm anh thì cần làm những gì cho em?
b. Theo em, làm anh dễ hay khó?
c. Em thích làm anh hay làm em? Vì sao?

Trả lời:

• a. Làm anh thì cần: dỗ cho em nín khi em khóc; đỡ em dậy thật nhẹ khi em ngã; chia cho em phần quà nhiều hơn; nhường em đồ chơi đẹp.
• b. Em có thể trả lời theo ý mình. Ví dụ: Theo em, làm anh khá khó, vì phải biết nhường nhịn và chăm sóc em. Nhưng nếu thương em thì làm anh cũng không khó lắm.
• c. Gợi ý hai cách:
  • Em thích làm anh (làm chị), vì em được chăm sóc, chơi cùng và dạy em những điều em đã biết.
  • Em thích làm em, vì em được anh chị bảo vệ, chỉ bài và chơi cùng mỗi ngày.

Trả lời: Hai khổ cần thuộc là khổ 3 và khổ 4. Cách học nhanh thuộc:

• Nhớ ý từng khổ: khổ 3 kể chuyện anh chia quà và nhường đồ chơi; khổ 4 nói làm anh khó mà vui.
• Nhớ chữ mở đầu mỗi dòng: khổ 3 bắt đầu bằng Mẹ, Chia, Có, Cũng; khổ 4 bắt đầu bằng Làm, Nhưng, Ai, Thì.
• Đọc to cả hai khổ 3–4 lần, sau đó che sách đọc lại từng dòng; quên dòng nào thì mở sách xem rồi đọc lại từ đầu khổ.
• Đọc cho bố mẹ nghe để kiểm tra; khi đã thuộc, con thử đọc diễn cảm.

Trả lời: Em có thể dựa vào các câu hỏi gợi ý: Anh (chị, em) của em tên là gì, bao nhiêu tuổi? Anh (chị, em) đang học lớp mấy hay còn đi mẫu giáo? Hai anh chị em thường làm gì cùng nhau? Em thương anh (chị, em) như thế nào? Cuối Chủ đề 2, em sẽ nói và viết 1–2 câu về chính gia đình mình trong Ôn tập Chủ đề 2 lớp 1 Kết nối tri thức.

Bài nói mẫu 1: Em có một em trai tên là Bin, năm nay em lên ba tuổi. Bin có đôi má phúng phính và rất hay cười. Chiều nào đi học về, em cũng xếp hình và đọc truyện tranh cho Bin nghe. Có lúc Bin làm đổ đồ chơi của em, nhưng em không giận. Em rất thương em trai của mình.

Bài nói mẫu 2: Chị gái em tên là Lan, đang học lớp 5. Chị có mái tóc dài buộc gọn sau lưng. Tối nào chị cũng ngồi cạnh, nhắc em viết cho thẳng hàng. Cuối tuần, hai chị em cùng tưới cây và giúp mẹ nhặt rau. Em rất yêu quý chị Lan.

Xem thêm lời giải Vở bài tập cùng chủ đề: bài trước Nụ hôn trên bàn tay và bài sau Cả nhà đi chơi núi.