Từ đồng nghĩa với tỉ mỉ là kĩ càng, kĩ lưỡng, cặn kẽ; chi li cũng gần nghĩa nhưng hay mang ý chê. Từ trái nghĩa với tỉ mỉ là sơ sài, qua loa, đại khái và nặng nhất là cẩu thả.
| Đồng nghĩa | kĩ càng, kĩ lưỡng, cặn kẽ; gần nghĩa: chi li |
| Trái nghĩa | sơ sài, qua loa, đại khái, cẩu thả |
| Nghĩa gốc | tính từ, từ láy: kĩ đến từng chi tiết nhỏ; xem tỉ mỉ nghĩa là gì qua ví dụ |
Kĩ càng, kĩ lưỡng, cặn kẽ: tỉ mỉ đứng ở đâu
| Từ | Sắc thái | Dùng khi |
|---|---|---|
| kĩ càng | làm kĩ, không bỏ sót; trung tính | kiểm tra kĩ càng, chuẩn bị kĩ càng |
| kĩ lưỡng | kĩ ở mọi mặt, giọng hơi trang trọng | xem xét kĩ lưỡng hồ sơ |
| cặn kẽ | đi đến tận cùng, hợp với lời giảng, lời hỏi | giải thích cặn kẽ, hỏi cặn kẽ |
| chi li (gần nghĩa) | tính từng li từng tí, dễ thành chê | chi li từng đồng |
Tỉ mỉ nhấn vào chi tiết nhỏ, hợp với thêu, vẽ, lắp mô hình; kĩ càng, kĩ lưỡng dùng được cả cho việc suy tính. Cẩn thận chỉ gần nghĩa vì nó còn nói chuyện đề phòng rủi ro; phần ấy nằm ở bảng từ cùng nghĩa với cẩn thận. Kĩ tính lại nói tính người chứ không nói cách làm, xem người kỹ tính khác khó tính ra sao.
Tỉ mỉ thay được chi tiết khi nói một bản báo cáo; còn khi chi tiết là danh từ thì phải đổi khác, như được bàn trong từ đồng nghĩa với chi tiết.
Sơ sài, qua loa, cẩu thả: ba mức ngược với tỉ mỉ
- sơ sài: thiếu chi tiết (bài làm sơ sài).
- qua loa, đại khái: lướt cho có, không đi vào từng phần (đọc qua loa, nhớ đại khái).
- cẩu thả: chê nặng nhất, làm ẩu đã thành thói (chữ viết cẩu thả).
Vụng về không phải trái nghĩa: người vụng vẫn có thể làm rất tỉ mỉ. Chữ mỉ mang dấu hỏi, mẹo nhớ có ở bài tỉ mỉ hay tỉ mĩ.
Câu mẫu có tỉ mỉ và từ đối lập
- Bà ngoại tỉ mỉ khâu lại từng đường chỉ trên chiếc áo cũ.
- Trước chuyến đi xa, bố kiểm tra xe máy rất kĩ càng.
- Cô giảng cặn kẽ cách vẽ đồ thị cho cả lớp.
- Bản kế hoạch còn sơ sài nên nhóm phải ngồi làm lại.
Thắc mắc ngắn về tỉ mỉ
Tỉ mỉ đồng nghĩa với từ nào?
Kĩ càng, kĩ lưỡng, cặn kẽ; chi li chỉ gần nghĩa.
Từ trái nghĩa với tỉ mỉ là gì?
Sơ sài, qua loa, đại khái, cẩu thả.
Tỉ mỉ và cẩn thận có phải là một?
Chỉ gần nghĩa; cẩn thận còn có ý đề phòng sai sót.