Trùng sinh là tên một thể loại truyện mạng gốc Trung Quốc (重生), trong đó nhân vật chính chết đi rồi tỉnh dậy ở một thời điểm trong quá khứ của chính mình, còn giữ nguyên ký ức “kiếp trước” để sống lại và sửa những sai lầm cũ. Truyện trùng sinh là gì, khác truyện xuyên không chỗ nào, phần dưới sẽ lần lượt giải thích.
| Nghĩa | Sống lại lần nữa; thể loại truyện nhân vật quay về quá khứ của mình sau khi chết |
| Gốc | Tiếng Trung 重生, đọc Hán Việt là trùng sinh (cũng gặp cách đọc trọng sinh) |
| Thuộc | Truyện mạng, tiểu thuyết giải trí; hay đi cùng ngôn tình, đô thị, cổ đại |
| Dấu hiệu | Có “kiếp trước”, “kiếp này”; nhân vật biết trước chuyện sắp xảy ra |
Trùng sinh: sống thêm lần nữa
Chữ 重 có hai âm Hán Việt là trọng và trùng. Thiều Chửu giải thích âm trùng nghĩa là “lại”, làm thêm lần nữa, như trong câu phúc bất trùng lai (phúc không đến hai lần). Chữ 生 (sinh) là sống, ra đời. Ghép lại, trùng sinh là sống lại một lần nữa.
Vì 重 còn đọc là trọng, nhiều nhóm dịch và độc giả Việt quen gọi “trọng sinh”. Cả hai cách gọi cùng chỉ một thể loại; xét theo nghĩa chữ thì “trùng sinh” sát hơn.
Từ truyện xuyên không tách ra thành nhánh riêng
Một bài nghiên cứu về truyện trùng sinh trên mạng, đăng trên trang của Hội Nhà văn Trung Quốc (chinawriter.com.cn), cho rằng thể loại này phát triển từ truyện xuyên không và từng bị coi là một nhánh nhỏ của nó, nhưng đến nay đã thành một kiểu kể chuyện riêng. Theo bài viết, truyện trùng sinh thường quay lui khoảng thời gian ngắn, vẫn ở thế giới cũ, và tập trung vào hành trình bên trong nhân vật: tiếc nuối, day dứt, muốn sống khác.
Các trang bách khoa của cộng đồng đọc truyện Trung Quốc như Moegirl cũng phân biệt nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Nghĩa rộng gom đủ kiểu sống lại: hồi sinh, mượn xác người khác, đầu thai sang thế giới khác. Nghĩa hẹp, phổ biến nhất, chỉ việc chết rồi quay về một mốc thời gian cũ trong chính cuộc đời mình, giống như “tải lại bản lưu” trong game.
Độc giả truyện mạng còn hay tra những cụm Hán Việt trong tên chương, như chữ cửu long di quan ở đầu bộ Già Thiên.
Bên cạnh cách chia theo chuyện sống lại, độc giả còn chia truyện theo thế giới trong truyện, như dòng truyện huyền huyễn với phép thuật, dị giới và sức mạnh không bị gò vào khuôn tu tiên.
Nhận ra một truyện trùng sinh qua mấy dấu hiệu
Mở đầu thường là một cái chết, một bi kịch hay một đời người nhiều hối tiếc. Rồi nhân vật mở mắt ra và thấy mình mười sáu, mười tám tuổi, đúng ngày trước khi mọi chuyện đổ vỡ.
Nhờ nhớ hết những gì từng xảy ra, nhân vật tránh được người xấu, chọn lại con đường học hành, bảo vệ người thân. Cái hấp dẫn nằm ở chỗ biết trước mà vẫn có biến cố: có những chi tiết không còn giống kiếp trước, khiến người đọc vừa thấy quen vừa thấy lạ. Mạch truyện quen thuộc là sửa sai, báo đáp người tốt và tìm lại hạnh phúc.
Truyện ngôn tình trùng sinh còn hay có một người cũ ở kiếp trước mà nhân vật mãi không quên, kiểu người thương đẹp nhất trong ký ức mà độc giả truyện mạng rất quen.
Trùng sinh, xuyên không, hệ thống: bảng so sánh
| Tiêu chí | Trùng sinh | Xuyên không | Hệ thống |
|---|---|---|---|
| Chuyện gì xảy ra | Chết rồi sống lại ở quá khứ của chính mình | Bị đưa sang thời đại hoặc thế giới khác | Nhân vật được gắn một “hệ thống” giao nhiệm vụ, thưởng điểm |
| Thân phận | Vẫn là mình, trẻ lại | Thường là người khác hoặc người lạ ở nơi mới | Giữ thân phận, thêm “trợ thủ” như trong game |
| Thế giới | Thế giới cũ, quen thuộc | Thế giới mới, xa lạ | Bất kỳ, thường kết hợp với hai loại kia |
| Động lực chính | Sửa sai, bù đắp tiếc nuối | Thích nghi, khám phá, sinh tồn | Làm nhiệm vụ để mạnh lên |
Ba thể loại hay lồng vào nhau. Bài nghiên cứu nói trên cũng nhắc tới kiểu truyện trùng sinh kết hợp với hệ thống và “lên cấp”, chịu ảnh hưởng rõ từ game online.
Ngoài trang truyện, trên TikTok còn có trào lưu shifting, khi người dùng tin mình có thể tự xuyên sang thế giới mà mình mê.
Sống lại trong truyện cổ Việt Nam
Ý tưởng con người chết đi rồi trở lại không chỉ có trong truyện mạng. Trong truyện cổ tích Tấm Cám, Tấm bị hại nhiều lần, lần lượt hóa thành chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi, quả thị rồi trở lại làm người. Còn truyện cổ về hồn Trương Ba nhập xác anh hàng thịt kể chuyện linh hồn sống lại trong thân xác người khác, gần với kiểu “mượn xác” mà truyện mạng hay dùng.
Khác biệt nằm ở mục đích. Truyện cổ dùng sự sống lại để nói về công lý, về lẽ thiện thắng ác hay sự hài hòa giữa hồn và xác. Truyện trùng sinh hiện đại thì đặt trọng tâm vào câu hỏi “nếu được làm lại, mình sẽ sống ra sao”.
Nói “trùng sinh” thế nào cho đúng ngữ cảnh?
- Giới thiệu truyện: “Bộ này là trùng sinh học đường, nữ chính quay về năm lớp 10.”
- Bình luận chương mới: “Kiếp trước khổ quá nên kiếp này trùng sinh phải sống thật khác.”
- Đùa với bạn bè: “Giá mà trùng sinh về đầu năm học, mình sẽ chăm chỉ từ tuần một.”
- So sánh thể loại: “Truyện này không phải trùng sinh đâu, nhân vật xuyên vào thân xác người khác mà.”
Truyện mạng có nhiều bộ không phù hợp lứa tuổi học sinh. Khi tìm đọc, nên chọn trang có phân loại độ tuổi rõ ràng và ưu tiên bản dịch có bản quyền.
Đọc truyện trùng sinh, người mới hay hỏi gì?
Truyện trùng sinh là gì?
Là truyện có nhân vật chính chết rồi sống lại ở thời điểm quá khứ của mình, giữ ký ức cũ để làm lại cuộc đời. Thể loại này phổ biến trong văn học mạng Trung Quốc.
Trùng sinh và xuyên không khác nhau thế nào?
Trùng sinh là quay về quá khứ của chính mình, trong thế giới cũ. Xuyên không là bị đưa sang thời đại hay thế giới khác, thường trong thân phận khác.
Xuyên không là gì?
Xuyên không là thể loại nhân vật vượt qua thời gian, không gian để đến nơi khác, ví dụ người hiện đại tỉnh dậy ở thời cổ đại. Tên gọi rút từ cụm “xuyên việt thời không” trong tiếng Trung.
Trùng sinh hay trọng sinh mới đúng?
Cả hai đều được dùng vì chữ 重 có hai âm. Theo nghĩa “lại, lần nữa” thì âm trùng hợp hơn.
Truyện hệ thống là gì?
Là truyện nhân vật có một “hệ thống” vô hình giao nhiệm vụ, thưởng điểm, giúp nâng cấp như nhân vật game. Kiểu này hay kết hợp với trùng sinh hoặc xuyên không.