Tóm tắt Trưởng giả học làm sang (Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục) – 10 mẫu hay

Ông Giuốc-đanh, một trưởng giả giàu mà dốt, muốn làm quý tộc nên may bộ lễ phục thật sang. Bác phó may giao áo muộn, may ngược hoa lại ăn bớt vải, nhưng chỉ cần nói “quý tộc đều mặc thế” là ông vui vẻ nhận ngay. Đám thợ bạn tâng bốc ông lên mãi để được thưởng tiền, còn chị hầu Ni-côn thì cười không nhịn nổi trước bộ dạng của chủ.

Bác phó may đem đến cho ông Giuốc-đanh một bộ lễ phục may ngược hoa và bịa rằng người quý phái đều mặc như vậy; ông tin ngay, còn bỏ qua việc bác ăn bớt vải. Bốn chú thợ phụ mặc áo cho ông theo nhịp nhạc, gọi ông là “ông lớn”, “cụ lớn”, “đức ông”, và mỗi lần được gọi, ông lại hào phóng thưởng tiền.

Ông Giuốc-đanh ngồi chờ bộ lễ phục đến mức sắp phát khùng. Bác phó may tới muộn, bị ông trách về đôi bít tất lụa chật đứt cả mắt và đôi giày làm đau chân, nhưng bác một mực chối cãi. Khi ông phát hiện bộ lễ phục không phải màu đen mà hoa lại may ngược, bác phó may nói ngay rằng giới quý phái đều mặc như thế. Nghe vậy, ông Giuốc-đanh hết giận, không cho may lại nữa. Ông nhận ra áo của bác phó may may bằng vải của mình, song bác khéo lảng sang chuyện mời ông mặc thử. Bốn chú thợ phụ vào, theo nhịp nhạc cởi đồ cũ, mặc lễ phục mới cho ông. Rồi họ lần lượt tôn ông là “ông lớn”, “cụ lớn”, “đức ông” để xin tiền uống rượu; ông sung sướng thưởng cả ba lần, chỉ lo nếu bị tâng thêm nữa thì mất cả túi tiền.

Muốn được như quý tộc, ông Giuốc-đanh đặt may một bộ lễ phục. Bộ áo mang tới trễ, không phải màu đen, hoa lại may chúc xuống; bít tất chật, giày đau chân, vải thì bị phó may gạn bớt để may áo cho chính mình. Thế nhưng chỉ cần nghe “những người quý phái đều mặc như thế”, ông liền hài lòng. Đám thợ bạn mặc áo cho ông theo nhịp nhạc, gọi ông là “ngài quý tộc”, rồi “tướng công”, rồi “đại nhân”, và lần nào cũng được thưởng tiền. Sang hồi ba, ông sai hai tên hầu bám gót mình ra phố cho thiên hạ thấy bộ áo mới. Ông gọi chị hầu Ni-côn lên sai việc, nhưng vừa trông thấy chủ, Ni-côn đã cười ngặt nghẽo. Ông dọa tát, ra lệnh lau chùi phòng khách, còn chị thì xin thà bị đánh mà được cười cho thỏa.

Cách tóm tắt theo gạch đầu dòng phù hợp khi ôn bài hoặc trả lời câu hỏi “nêu các sự việc chính”:

• Bác phó may mang bộ lễ phục đến muộn; ông Giuốc-đanh trách bít tất chật, giày đau chân.
• Ông phát hiện áo không màu đen, may ngược hoa; phó may bịa rằng quý tộc đều mặc thế, ông hài lòng, không cho sửa.
• Ông nhận ra phó may ăn bớt vải của mình; phó may lảng sang chuyện mời ông mặc thử.
• Bốn người thợ mặc lễ phục cho ông theo nhịp nhạc, như một nghi lễ.
• Thợ tâng bốc danh xưng mỗi lúc một cao; ông ba lần thưởng tiền, sợ nếu tâng tiếp sẽ hết túi tiền.
• (Bản KNTT) Ông sai tên hầu theo mình ra phố khoe áo; Ni-côn trông thấy chủ thì cười mãi không thôi, xin được cười dù bị đánh.

Ông Giuốc-đanh là một nhà buôn giàu có đã ngoài bốn mươi tuổi, dốt nát, quê kệch nhưng lại khao khát được bước chân vào giới quý tộc. Để có dáng dấp người sang, ông đặt bác phó may may một bộ lễ phục thật đẹp.

Hôm ấy, bác phó may cùng mấy chú thợ phụ mang áo đến muộn, khiến ông tức tối. Ông kể tội đôi bít tất lụa bác gửi đến chật quá, xỏ vào đã đứt mất hai mắt, đôi giày thì làm ông đau chân. Bác phó may chẳng hề nhận lỗi, còn bảo bít tất rồi sẽ giãn, giày đau là do ông tưởng tượng ra. Bác đưa bộ lễ phục ra, khoe đó là kiểu áo trang nghiêm mà không cần màu đen, một “tuyệt tác”. Ông Giuốc-đanh phát hiện hoa trên áo bị may ngược. Bác phó may cãi rằng ông đâu có dặn may xuôi, vả lại những người quý phái đều mặc như thế. Nghe đến chữ “quý phái”, ông liền đổi giận làm vui, gạt đi khi bác đề nghị sửa lại. Ông còn hỏi han về áo có vừa không, bộ tóc giả và lông đính mũ có chững chạc không. Tình cờ nhìn áo của bác phó may, ông nhận ra đó chính là thứ vải của bộ áo trước mình đặt may; bác phó may thản nhiên thừa nhận đã gạn lại để mặc, rồi nhanh trí mời ông mặc thử lễ phục.

Bác gọi bốn chú thợ phụ vào mặc áo cho ông “theo cách thức mặc cho các nhà quý phái”. Theo nhịp nhạc, họ cởi bộ quần áo tập kiếm của ông ra, mặc lễ phục mới vào, còn ông đi đi lại lại khoe áo. Một chú thợ phụ gọi ông là “ông lớn” để xin tiền uống rượu, ông mừng rỡ thưởng ngay. Được đà, chú gọi “cụ lớn”, rồi “đức ông”, và ông lại móc tiền thưởng. Ông nói riêng rằng nếu nó tôn mình lên thêm một bậc nữa thì cả túi tiền sẽ về tay nó mất. Bốn chú thợ phụ vui mừng nhảy múa, còn ông Giuốc-đanh vẫn đinh ninh mình đã trở thành người sang trọng.

Giàu lên nhờ buôn bán, ông Giuốc-đanh chỉ mong được người đời coi là quý tộc. Ông sắm sửa đủ thứ, trong đó có bộ lễ phục đặt bác phó may may riêng.

Bác phó may đến trễ, đem theo đám thợ bạn và bộ lễ phục. Chưa kịp xem áo, ông đã trách đôi tất lụa chật khiến ông khổ sở mới xỏ được chân, lại đứt mất hai mắt, rồi đôi giày làm đau chân. Bác phó may cãi lấy được, đổ cho ông tưởng tượng. Đến khi nhìn bộ lễ phục, ông thấy hoa bị may ngược. Bác phó may bảo ông có dặn may xuôi đâu, rồi quả quyết người quý phái đều mặc như thế. Chỉ vậy thôi mà ông Giuốc-đanh hài lòng, gạt đi lời đề nghị sửa áo. Ông phát hiện áo của bác phó may may bằng vải của mình, nhưng bác lập tức đánh trống lảng, mời ông mặc thử và nói loại áo này phải mặc theo nghi lễ.

Bốn chú thợ bạn bước ra, cởi quần áo tập võ của ông rồi mặc lễ phục mới vào, tất cả theo nhịp nhạc của dàn hợp xướng. Một chú xưng ông là “ngài quý tộc” để xin tiền uống rượu. Sung sướng vì lần đầu được gọi như thế, ông thưởng ngay. Chú thợ gọi tiếp “tướng công” rồi “đại nhân”, mỗi lần lại được thêm tiền, trong khi ông thầm tính nếu nó gọi đến “đức ông” thì chắc mất cả túi tiền.

Sang hồi ba, ông Giuốc-đanh sai những tên hầu bám gót ra phố để thiên hạ thấy ông có người hầu và có bộ áo đẹp. Ông cho gọi Ni-côn lên sai bảo, nhưng chị hầu vừa thấy chủ đã cười rũ rượi. Ông mắng, dọa tát, ra lệnh lau chùi phòng khách, song Ni-côn vẫn cười, xin thà bị đánh chứ không nhịn cười nổi. Ông Giuốc-đanh tức điên mà đành bất lực trước tràng cười của người hầu.

Mẫu kể theo ngôi thứ nhất; nếu học bản Chân trời sáng tạo hoặc Cánh diều, em bỏ câu cuối nói về Ni-côn.

Tôi là Giuốc-đanh, tiền bạc chẳng thiếu, chỉ thiếu cái danh quý tộc. Hôm ấy tôi chờ bộ lễ phục mới đến sốt ruột. Bác phó may tới trễ, tôi trách đôi bít tất chật, đôi giày làm đau chân thì bác chối bay. Mở áo ra, tôi thấy hoa may ngược, định nổi giận, nhưng bác bảo người quý phái đều mặc thế cả. Ồ, vậy thì phải giữ nguyên chứ, sửa làm gì! Tôi nhận ra bác lấy vải của tôi may áo cho mình, nhưng thôi, mặc thử lễ phục quan trọng hơn. Bốn chú thợ mặc áo cho tôi theo nhịp nhạc, rồi gọi tôi bằng những danh xưng sang trọng mà trước nay chưa ai gọi. Tiếng nào nghe cũng êm tai, tôi thưởng liền ba lần; may mà chúng dừng lại, không thì túi tiền của tôi rỗng mất. Tôi định ra phố cho thiên hạ ngắm, ấy thế mà con hầu Ni-côn lại cười vào mặt tôi mãi không thôi.

Tôi là Ni-côn, hầu gái nhà ông Giuốc-đanh. Nghe kể hôm ấy bác phó may mang lễ phục đến, may ngược hoa mà ông chủ vẫn tưởng là mốt của quý tộc; mấy tay thợ tâng bốc vài câu “ngài quý tộc”, “tướng công”, “đại nhân” là moi được tiền thưởng. Rồi ông cho gọi tôi lên sai việc. Vừa trông thấy ông trong bộ áo sặc sỡ, hoa chúc ngược, dáng điệu vênh vang, tôi đã không nhịn nổi cười. Ông mắng, dọa tát, bắt tôi lau chùi phòng khách, nhưng cứ nhìn ông là tôi lại bật cười. Tôi đành xin ông thà đánh tôi còn hơn bắt tôi nín cười. Ông tức lắm, còn tôi thì chỉ thấy ông chủ mình giống hệt anh hề trên sân khấu.

Vở hài kịch – ba lê Trưởng giả học làm sang (1670) xoay quanh ông Giuốc-đanh, một thị dân giàu có muốn thành quý tộc bằng mọi giá. Ông thuê thầy nhạc, thầy múa, thầy dạy kiếm, thầy triết học về nhà dạy mình cung cách người sang; các ông thầy vừa nịnh vừa cãi nhau giành phần quan trọng, còn ông trò thì ngớ ngẩn đến mức ngạc nhiên khi biết mình vẫn “nói văn xuôi” từ lâu mà không hay. Ông may lễ phục mới, bị phó may và đám thợ lợi dụng, bị chính người hầu Ni-côn và vợ cười chê. Một bá tước sa sút tên Đô-răng thường xuyên vay tiền ông, lợi dụng việc ông si mê nàng hầu tước Đô-ri-men để trục lợi. Con gái ông là Lu-xin yêu chàng Clê-ông-tơ, nhưng ông từ chối vì chàng không phải dòng dõi quý tộc. Người hầu của Clê-ông-tơ là Cô-vi-en bày mưu: Clê-ông-tơ cải trang thành con trai vua Thổ Nhĩ Kì đến cầu hôn, còn ông Giuốc-đanh được “phong” một tước hiệu Thổ bịa đặt qua một nghi lễ lố bịch. Tưởng mình đã thành người quyền quý, ông vui vẻ gả con gái; Lu-xin và Clê-ông-tơ nên duyên, Ni-côn cũng được gả cho Cô-vi-en, vở kịch khép lại trong tiếng nhạc và điệu múa.

Kết luận

Dù ngắn hay dài, bản tóm tắt Trưởng giả học làm sang (Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục) cần giữ đúng trình tự: phó may giao áo – áo ngược hoa và lời bịa “quý phái” – bị ăn bớt vải – mặc áo theo nhịp nhạc – thợ tâng bốc để lấy tiền, và với bản Kết nối tri thức là thêm cảnh Ni-côn cười. Em cũng nên dùng đúng danh xưng theo bản dịch trong sách mình học. Muốn hiểu sâu hơn tính cách ông Giuốc-đanh và nghệ thuật gây cười của Mô-li-e, hãy đọc thêm bài soạn và tài liệu cùng tác phẩm.

Xem thêm:

• Soạn bài Trưởng giả học làm sang (Mô-li-e) – Ngữ văn 8 Kết nối tri thức
• Soạn bài Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục – Ngữ văn 8 Chân trời sáng tạo
• Cái chúc thư (Vũ Đình Long) – Ngữ văn 8 Chân trời sáng tạo
• Soạn bài Giá không có ruồi – Kết nối tri thức lớp 8