Tóm tắt Trở về – đoạn trích phần cuối tiểu thuyết Ông già và biển cả của nhà văn Mỹ Ơ-nít Hê-minh-uê (Ernest Hemingway) – giúp em nắm nhanh hành trình trở về bến của ông lão đánh cá Xan-ti-a-gô sau cuộc chiến với con cá kiếm và đàn cá mập. Văn bản thuộc Bài 9 “Văn học và cuộc đời” trong Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (tập 2). Cùng bài học còn có vở kịch của Lưu Quang Vũ, được kể lại theo bảy mẫu ở bài tóm tắt Hồn Trương Ba, da hàng thịt.
Dưới đây là 8 mẫu tóm tắt: 5 mẫu cho đoạn trích Trở về (ngắn nhất, ngắn gọn, theo bố cục, chi tiết, theo lời Ma-nô-lin) và 3 mẫu tóm tắt toàn bộ tiểu thuyết để em hiểu bối cảnh đoạn trích.
Muốn nắm nhanh người viết, thể loại và giá trị của tác phẩm, em có thể đọc bài tìm hiểu tác giả, tác phẩm Trở về.

Sơ đồ tư duy tóm tắt đoạn trích Trở về
Sơ đồ sắp xếp các sự việc chính theo trình tự đêm – sáng – chiều, kèm ý nghĩa của đoạn trích.

Tóm tắt Trở về ngắn nhất – mẫu 1
Sau cuộc chiến với con cá kiếm và đàn cá mập, ông lão Xan-ti-a-gô về đến bến lúc đêm khuya, chỉ còn bộ xương cá buộc bên mạn thuyền. Ông kiệt sức vác cột buồm về lán rồi ngủ thiếp đi. Sáng hôm sau, dân chài kinh ngạc trước bộ xương dài mười tám feet, cậu bé Ma-nô-lin khóc thương ông, chăm sóc và hẹn lại cùng ông ra khơi. Trong khi du khách hiểu lầm đó là xương cá mập, ông lão vẫn ngủ và mơ về những con sư tử.
Tóm tắt Trở về ngắn gọn – mẫu 2
Đêm khuya, khi mọi người trong làng chài đã ngủ, ông lão Xan-ti-a-gô đưa thuyền vào bến. Không ai giúp, ông tự kéo thuyền lên bãi cuội, tháo cột buồm vác lên vai. Trên dốc, ông ngã, phải ngồi nghỉ năm lần mới về đến lán; ông nằm sấp, hai tay duỗi thẳng mà ngủ. Buổi sáng, Ma-nô-lin đến, thấy đôi bàn tay rách nát của ông thì bật khóc, đi mua cà phê cho ông. Ngư dân vây quanh chiếc thuyền, đo bộ xương cá dài mười tám feet, ai cũng thán phục. Khi ông lão tỉnh dậy, hai ông cháu trò chuyện: ông thừa nhận bị lũ cá mập đánh bại, cậu bé thì quyết tâm cùng ông đi câu trở lại. Chiều hôm đó, một đôi du khách tưởng bộ xương là của cá mập. Còn ông lão vẫn ngủ, cậu bé ngồi bên, ông mơ về những con sư tử.
Tóm tắt Trở về theo bố cục 3 phần – mẫu 3
Phần 1 – Đêm trở về: Ông lão về đến bến khi đèn ở Thê-rếch-xơ đã tắt. Ông một mình kéo thuyền, buộc thuyền, tháo buồm, vác cột buồm lên dốc. Ngoảnh lại, ông thấy cái đuôi khổng lồ và bộ xương trắng của con cá. Ông ngã trên đỉnh dốc, gượng dậy, nghỉ đến năm lần mới về tới lán, uống ngụm nước rồi nằm sấp ngủ.
Phần 2 – Buổi sáng: Gió to, thuyền không ra khơi được. Ma-nô-lin đến lán, thấy ông còn thở và thấy đôi bàn tay của ông thì khóc. Ngoài bến, ngư dân đo bộ xương cá và hỏi thăm ông. Cậu bé mua cà phê ở Thê-rếch-xơ, chủ quán khen con cá chưa từng có. Khi ông tỉnh, hai ông cháu nói chuyện về con cá, về việc cậu sẽ lại đi câu cùng ông, về cây lao, con dao cần chuẩn bị, về đôi tay và vết thương trong ngực của ông. Cậu bé đi lấy thức ăn, báo, thuốc, vừa đi vừa khóc.
Phần 3 – Buổi chiều: Ở Thê-rếch-xơ, một nữ du khách thấy bộ xương cá dập dềnh giữa rác, người bồi bàn nói “cá mập” khiến cô hiểu lầm. Trong lán, ông lão vẫn ngủ, cậu bé ngồi canh, ông mơ về những con sư tử.
Tóm tắt Trở về chi tiết – mẫu 4
Ông lão Xan-ti-a-gô đã ra khơi rất xa, câu được một con cá kiếm khổng lồ nhưng trên đường về, đàn cá mập đã rỉa sạch thịt con cá. Đêm ấy, ông đưa chiếc thuyền cập vào bến nhỏ khi quán Thê-rếch-xơ đã tắt đèn, cả làng đã ngủ. Gió thổi mạnh nhưng bến cảng yên tĩnh. Không có ai giúp, ông tự kéo thuyền lên bãi cuội dưới ghềnh đá, buộc vào một tảng đá, tháo cột buồm, cuộn buồm lại rồi vác cột buồm lên vai. Chỉ khi bắt đầu leo dốc, ông mới biết mình mệt đến mức nào. Ông ngoảnh lại, thấy trong ánh đèn đường cái đuôi khổng lồ dựng lên sau đuôi thuyền, đường sống lưng trắng trơ trụi và cái đầu sẫm màu với lưỡi kiếm nhô ra. Lên đến đỉnh dốc, ông ngã, nằm một lúc với cột buồm trên vai, nhìn một con mèo đi qua đường. Ông gượng đứng dậy, phải ngồi nghỉ năm lần mới về đến lán, uống một ngụm nước rồi nằm sấp trên đống báo, hai tay duỗi thẳng, lòng bàn tay ngửa lên mà ngủ.
Sáng hôm sau, gió to đến mức thuyền không thể ra khơi. Cậu bé Ma-nô-lin như mọi ngày đến lán, thấy ông lão còn thở và nhìn thấy đôi bàn tay của ông thì bật khóc. Cậu lặng lẽ đi lấy cà phê, khóc suốt dọc đường. Dưới bến, nhiều ngư dân vây quanh chiếc thuyền, một người lội xuống nước đo bộ xương: dài mười tám feet từ mũi đến đuôi. Họ hỏi thăm ông lão; cậu bé dặn đừng ai làm phiền ông. Ở quán Thê-rếch-xơ, chủ quán khen chưa từng có con cá nào như thế và nhắc hai con cá cậu bắt được hôm qua; cậu buột miệng rủa mấy con cá của mình rồi lại khóc.
Cậu ngồi bên ông lão đến khi ông tỉnh dậy, đưa cà phê cho ông uống. Ông nói lũ cá mập đã đánh bại ông; cậu bé khẳng định con cá không đánh bại được ông. Hai ông cháu bàn chuyện cho Pê-đri-cô cái đầu cá, cậu giữ lưỡi kiếm, chuyện đội tuần duyên đã đi tìm ông. Ông lão thấy dễ chịu vì có người để trò chuyện. Ông nói mình hết vận may, nhưng cậu bé nhất quyết sẽ lại đi câu cùng ông, vì cậu còn nhiều điều phải học. Họ tính chuyện làm một cây lao thật sắc, mài dao, chữa tay cho ông. Cậu bé đi lấy áo sạch, thức ăn, báo và thuốc, vừa ra khỏi cửa lại khóc.
Chiều hôm đó, ở Thê-rếch-xơ, một nữ du khách thấy bộ xương cá trắng với cái đuôi khổng lồ dập dềnh giữa rác. Người bồi bàn nói “Ti-bu-ron” – cá mập – định kể lại chuyện đã xảy ra, nhưng cô tưởng đó là xương cá mập và khen chiếc đuôi đẹp. Trong lán, ông lão vẫn ngủ úp mặt, cậu bé ngồi bên canh giấc. Ông đang mơ về những con sư tử.
Tóm tắt Trở về theo lời kể của Ma-nô-lin – mẫu 5
Sáng hôm ấy gió thổi mạnh quá, chẳng thuyền nào ra khơi được, nên tôi dậy muộn rồi đến lán của ông như mọi ngày. Ông đang ngủ sấp trên đống báo, hai tay duỗi ra. Tôi thấy ông còn thở, rồi thấy đôi bàn tay ông, và tôi không kìm được nước mắt. Tôi đi lấy cà phê, khóc suốt dọc đường. Dưới bến, người ta vây quanh thuyền của ông, đo bộ xương con cá: mười tám feet từ mũi đến đuôi. Tôi dặn họ đừng làm phiền ông. Ở Thê-rếch-xơ, bác chủ quán khen con cá và nhắc hai con cá tôi bắt hôm trước; lúc ấy tôi chỉ thấy cá của mình chẳng đáng gì, và tôi lại khóc.
Tôi ngồi bên ông đến khi ông tỉnh. Ông uống cà phê rồi bảo lũ cá mập đã đánh bại ông. Tôi nói với ông rằng con cá không hề đánh bại được ông. Ông cho Pê-đri-cô cái đầu cá, cho tôi lưỡi kiếm. Ông bảo ông hết vận may, còn tôi thì mặc kệ vận may, mặc kệ nhà tôi nói gì: tôi sẽ lại đi câu với ông, vì tôi còn phải học ông nhiều lắm. Chúng tôi bàn chuyện làm lao, mài dao cho chuyến sau. Tôi dặn ông nghỉ ngơi rồi đi lấy thức ăn, báo và thuốc cho đôi tay ông; ra đến đường mòn, tôi lại khóc.
Chiều hôm đó, có mấy du khách ở Thê-rếch-xơ nhìn bộ xương cá rồi tưởng đó là cá mập. Họ không biết ông tôi đã chiến đấu thế nào. Tôi ngồi bên ông, nhìn ông ngủ. Ông đang mơ về những con sư tử.
Tóm tắt tiểu thuyết Ông già và biển cả ngắn gọn – mẫu 6
Xan-ti-a-gô là một ông lão đánh cá nghèo ở một làng chài Cu-ba. Đã 84 ngày ông không câu được con cá nào; cậu bé Ma-nô-lin, người từng theo ông học nghề, bị cha mẹ bắt sang thuyền khác nhưng vẫn yêu thương, chăm sóc ông. Ngày thứ 85, ông ra khơi thật xa và mắc câu một con cá kiếm khổng lồ. Cuộc giằng co kéo dài suốt mấy ngày đêm; ông bị thương, kiệt sức nhưng cuối cùng giết được con cá, buộc nó bên mạn thuyền để kéo về. Trên đường về, đàn cá mập lần lượt tấn công. Ông chiến đấu bằng lao, dao, dùi cui, cả cán lái, nhưng khi về đến bến, con cá chỉ còn bộ xương. Kiệt sức, ông về lán ngủ; cậu bé khóc thương ông và hứa sẽ lại cùng ông ra khơi. Ông lão lại mơ về những con sư tử.
Tóm tắt Ông già và biển cả chi tiết – mẫu 7
Ở một làng chài nhỏ gần La Ha-ba-na (Cu-ba), ông lão Xan-ti-a-gô đã 84 ngày không bắt được con cá nào. Bốn mươi ngày đầu, cậu bé Ma-nô-lin đi cùng ông, nhưng rồi cha mẹ cậu cho rằng ông đã hết vận nên bắt cậu sang một thuyền khác. Dù vậy, chiều nào cậu cũng giúp ông mang đồ nghề, mang thức ăn, trò chuyện với ông về bóng chày và về nghề biển. Đêm đêm, ông lão mơ về những con sư tử trên bãi biển châu Phi mà ông thấy thời trai trẻ.
Ngày thứ 85, ông ra khơi từ trước lúc rạng đông và đi xa hơn thường lệ. Sau khi câu được một con cá ngừ nhỏ, ông mắc câu một con cá kiếm khổng lồ ở dưới sâu. Con cá quá khỏe, nó kéo chiếc thuyền nhỏ ra khơi suốt ngày đêm. Ông lão ghì dây câu qua vai, chịu đói, chịu rét, bàn tay bị dây cứa rách, tay trái bị chuột rút. Ông ăn cá sống để giữ sức, nói chuyện với con cá, với chim, với chính mình, và ông ước giá có cậu bé ở bên. Ông vừa quý trọng con cá như một người anh em vừa quyết tâm hạ gục nó. Đến ngày thứ ba, con cá bắt đầu bơi vòng tròn; ông dồn hết sức kéo nó lại gần và đâm lao, giết được nó. Con cá dài hơn cả chiếc thuyền, ông phải buộc nó vào mạn thuyền rồi giương buồm về.
Chẳng bao lâu, mùi máu kéo đàn cá mập tới. Con cá mập đầu tiên bị ông giết bằng lao nhưng nó mang theo cả cây lao và một mảng thịt cá. Ông buộc dao vào mái chèo để đánh những con tiếp theo, cho đến khi dao gãy; ông dùng dùi cui, rồi cả cán lái. Ông tự nhủ con người có thể bị huỷ diệt nhưng không thể bị đánh bại. Đêm xuống, cả đàn cá mập lao vào rỉa sạch con cá. Khi ông về đến bến, chỉ còn lại bộ xương.
Ông lão kiệt sức vác cột buồm về lán, ngủ sấp mặt với đôi tay duỗi thẳng. Sáng hôm sau, dân làng kinh ngạc trước bộ xương cá dài mười tám feet; Ma-nô-lin khóc thương ông, chăm sóc ông và quyết định sẽ lại cùng ông đi câu. Du khách đi ngang lại tưởng đó là xương cá mập. Còn ông lão vẫn ngủ, và mơ về những con sư tử.
Tóm tắt Ông già và biển cả theo lời ông lão Xan-ti-a-gô – mẫu 8
Tôi là Xan-ti-a-gô, một lão đánh cá già. Có lúc tôi đã đi biển 84 ngày liền mà không được một con cá; người ta bảo tôi hết vận, cha mẹ thằng bé Ma-nô-lin bắt nó sang thuyền khác. Nhưng nó vẫn đến với tôi mỗi chiều, và tôi vẫn tin mình còn biết cách bắt cá.
Ngày thứ 85, tôi ra khơi thật xa. Một con cá kiếm lớn nhất đời tôi cắn câu và kéo thuyền tôi đi suốt mấy ngày đêm. Tôi ghì dây trên lưng, tay rách, tay chuột rút, nhiều lần mong thằng bé có mặt. Tôi thương con cá, gọi nó là người anh em, nhưng tôi là người đánh cá, tôi phải hạ nó. Ngày thứ ba, tôi phóng lao, con cá nổi lên, dài hơn cả thuyền tôi. Tôi buộc nó vào mạn thuyền và quay về.
Rồi lũ cá mập đến. Tôi đánh chúng bằng lao, bằng dao buộc vào mái chèo, bằng dùi cui, bằng cán lái cho đến khi chẳng còn gì trong tay. Con người có thể bị huỷ diệt, nhưng không thể bị đánh bại – tôi tự nhủ như vậy. Về đến bến giữa đêm khuya, tôi chỉ còn bộ xương con cá. Tôi vác cột buồm lên dốc, ngã rồi lại dậy, về lán ngủ vùi.
Khi tôi tỉnh, thằng bé đã ở đó với ly cà phê nóng. Nó khóc, nó bảo con cá không đánh bại được tôi và từ nay nó sẽ lại đi câu với tôi. Tôi thấy thật dễ chịu khi có người để trò chuyện. Rồi tôi lại ngủ, và tôi mơ về những con sư tử.
Kết luận
Tám mẫu tóm tắt trên giúp em nắm cả đoạn trích Trở về lẫn toàn bộ tiểu thuyết Ông già và biển cả. Khi tóm tắt đoạn trích, em nên giữ đúng trình tự đêm – sáng – chiều và các chi tiết tiêu biểu: vác cột buồm lên dốc, tư thế ngủ, bộ xương dài mười tám feet, những giọt nước mắt của Ma-nô-lin, sự hiểu lầm của du khách và giấc mơ về những con sư tử.
Xem thêm: