Kết bài Vội vàng là đoạn khép lại bài nghị luận về bài thơ của Xuân Diệu, văn bản thuộc Bài 9 sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (tập 2). Kết bài hay cần đánh giá được tình yêu sống mãnh liệt, quan niệm thời gian mới mẻ và nét mới trong nghệ thuật của bài thơ, rồi để lại một suy ngẫm riêng. Bài viết gồm 13 mẫu kết bài đã viết hoàn chỉnh: ngắn gọn, tổng kết, liên hệ, mở rộng, dùng nhận định và mẫu riêng cho từng đoạn thơ.

Cách viết kết bài Vội vàng
- Nhắc lại tên Vội vàng và Xuân Diệu, khái quát vấn đề vừa phân tích trong một câu, không diễn xuôi lại bài thơ.
- Đánh giá ở cả hai mặt: nội dung (tình yêu đời, ý thức về thời gian, triết lí sống) và nghệ thuật (kết hợp trữ tình với chính luận, hình ảnh táo bạo, nhịp thơ biến hóa).
- Với đề một đoạn thơ, khép đúng vào đoạn đó trước rồi mới mở rộng ra cả bài.
- Phần liên hệ nên phân biệt rõ sống vội vàng theo nghĩa của Xuân Diệu với lối sống gấp, hưởng thụ.
- Kết bài khoảng 4–7 câu là vừa; trích thơ thật ngắn và chép đúng nguyên văn.
Kết bài Vội vàng tổng kết, đánh giá
Mẫu 1 – ngắn gọn
Vội vàng là tiếng lòng của một trái tim say mê đời sống tới mức cuồng nhiệt, cũng là lời tự bạch đẹp nhất về lẽ sống của Xuân Diệu. Bài thơ nhắc người đọc hôm nay rằng tuổi trẻ chỉ có một lần, nên mỗi ngày đều đáng được sống trọn vẹn, say mê và có ích.
Mẫu 2 – tóm lược giá trị nội dung và nghệ thuật
Với Vội vàng, Xuân Diệu đã để lại một bài thơ hài hòa giữa cảm xúc nồng nhiệt và mạch lập luận chặt chẽ. Về nội dung, bài thơ cho thấy niềm say mê trước vẻ đẹp trần thế, nỗi băn khoăn khi ý thức rằng thời gian trôi qua là mất hẳn và khát vọng tận hưởng tuổi xuân đến tột cùng. Về nghệ thuật, thi sĩ kết hợp nhuần nhuyễn chất trữ tình với chất chính luận, sáng tạo nhiều hình ảnh táo bạo, dùng điệp ngữ, động từ mạnh và nhịp thơ biến hóa linh hoạt. Tất cả làm nên một thi phẩm vừa đẹp vừa sâu, tiêu biểu cho phong cách Xuân Diệu và cho tinh thần đổi mới của Thơ mới.
Mẫu 3 – khẳng định vị trí bài thơ và tác giả
Gần chín mươi năm kể từ khi tập Thơ thơ ra mắt, Vội vàng vẫn giữ nguyên sức trẻ của nó. Bài thơ góp phần khẳng định chỗ đứng của Xuân Diệu mà Hoài Thanh đã gọi tên, “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”, đồng thời đánh dấu một bước ngoặt trong cách người Việt cảm nhận về thời gian và đời sống cá nhân. Từ chỗ thơ ca quen nói về cái chung, Xuân Diệu đã dám nói to khát vọng được sống, được yêu của riêng mình. Vì thế, Vội vàng không chỉ là một bài thơ hay mà còn là một dấu mốc của thơ Việt Nam hiện đại.
Kết bài Vội vàng liên hệ, mở rộng
Mẫu 4 – liên hệ bản thân
Đọc Vội vàng ở tuổi mười bảy, mười tám, em chợt giật mình nhận ra mình cũng đang sở hữu cái mùa xuân mà Xuân Diệu từng tha thiết níu giữ. Bài thơ không bảo em sống hấp tấp, mà nhắc em đừng để ngày tháng trôi qua trong lười biếng, thờ ơ. Mỗi buổi học, mỗi lần cùng bạn bè, mỗi giờ bên gia đình đều là một phần tuổi trẻ không thể quay lại. Cảm ơn Xuân Diệu đã dạy em biết yêu cuộc sống bằng cả trái tim và biết biến lòng yêu đời ấy thành những việc làm cụ thể mỗi ngày.
Mẫu 5 – liên hệ với lối sống hôm nay
Ngày nay, khi nhịp sống ngày càng nhanh, hai chữ sống vội nhiều khi bị hiểu thành lối sống chạy theo hưởng thụ, gấp gáp mà trống rỗng. Đọc lại Vội vàng, ta thấy cái vội của Xuân Diệu hoàn toàn khác. Đó là sự tỉnh thức trước giá trị của thời gian, là ý muốn sống sâu, sống đầy, cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp quanh mình chứ không lướt qua nó. Thông điệp ấy càng có ý nghĩa với người trẻ hôm nay, những người dễ để ngày tháng trôi đi trước màn hình điện thoại. Bài thơ của Xuân Diệu vì vậy vẫn là một lời nhắc nhở ấm áp mà thức thời.
Mẫu 6 – mở rộng sang thơ Xuân Diệu
Cảm thức về thời gian và lời giục giã sống không chỉ xuất hiện một lần trong thơ Xuân Diệu. Ở bài Giục giã, ông tiếp tục thúc mình và thúc người yêu hãy mau yêu, mau sống trước khi mọi thứ phai tàn. Nhưng phải đến Vội vàng, nỗi niềm ấy mới được nâng thành một quan niệm nhân sinh trọn vẹn, có lí lẽ, có cảm xúc và có hành động. Đặt bài thơ trong toàn bộ sáng tác trước năm 1945 của Xuân Diệu, ta càng thấy Vội vàng là nơi kết tinh rõ nhất cái tôi yêu đời, khao khát hòa mình vào cuộc sống của thi sĩ.
Mẫu 7 – dùng nhận định của Thế Lữ
Thế Lữ từng coi Xuân Diệu là “một người của đời, một người ở giữa loài người”, và Vội vàng là bằng chứng thuyết phục cho lời nhận xét ấy. Không trốn chạy thực tại, không tìm đến tiên giới hay quá khứ xa xăm, Xuân Diệu chọn bám chặt lấy cuộc sống trước mắt và muốn tận hưởng nó bằng mọi giác quan. Bài thơ vì thế mang đến một nguồn năng lượng tích cực hiếm thấy giữa không khí u buồn của thơ ca đương thời, và đến hôm nay vẫn tiếp thêm tình yêu đời cho những ai đang ở tuổi thanh xuân.
Mẫu 8 – trở lại hình ảnh ở đầu bài thơ
Bài thơ mở ra bằng ước muốn tắt nắng, buộc gió nhằm giữ lại sắc hương, và khép lại bằng khát khao ôm, riết, say, cắn vào mùa xuân. Từ chỗ muốn ngăn thời gian đến chỗ chủ động chạy đua với thời gian, hành trình cảm xúc trong Vội vàng cho thấy Xuân Diệu đã tìm ra lời giải cho nỗi lo âu của mình: không thể níu giữ tuổi xuân thì hãy sống hết mình khi nó còn đây. Chính sự chuyển động ấy làm nên sức thuyết phục của bài thơ và khiến người đọc nhiều thế hệ vẫn rung động trước hồn thơ trẻ trung của Xuân Diệu.
Kết bài Vội vàng theo từng dạng đề
Mẫu 9 – đề phân tích 13 câu thơ đầu
Mười ba câu thơ đầu của Vội vàng đã vẽ nên một thế giới thần tiên ngay giữa trần gian, nơi ong bướm, yến anh, cành tơ và ánh sáng đều rạo rực sức sống. Qua đó, Xuân Diệu cho thấy một cái nhìn mới về cái đẹp: con người, tuổi trẻ và tình yêu mới là chuẩn mực cao nhất, còn thiên nhiên đẹp vì mang dáng dấp con người. Câu thơ “Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân” khép đoạn thơ bằng một quyết định rất Xuân Diệu: phải trân trọng mùa xuân ngay khi nó đang ở trong tay. Đoạn thơ vì thế vừa đẹp vừa chứa mầm mống của triết lí sống vội vàng.
Mẫu 10 – đề phân tích cảm nhận về thời gian
Đoạn thơ về thời gian là phần giàu suy tư nhất của Vội vàng. Bằng lối lập luận chặt chẽ và cách cảm nhận tinh tế, Xuân Diệu chỉ ra rằng mỗi khoảnh khắc mùa xuân đến cũng là lúc nó bắt đầu ra đi, còn tuổi trẻ của con người thì một đi không trở lại. Nỗi buồn ấy không làm thi sĩ bi quan; ngược lại, nó khiến ông thêm quý từng phút giây được sống. Từ đoạn thơ này, người đọc nhận ra quan niệm thời gian tuyến tính rất hiện đại của Xuân Diệu và hiểu sâu hơn vì sao ông chọn cho mình lối sống vội vàng.
Mẫu 11 – đề phân tích đoạn thơ cuối
Khép lại Vội vàng là những câu thơ bùng cháy như một lời tuyên bố. Bằng chuỗi động từ mạnh, nhịp thơ dồn dập và cách xưng ta đầy khí thế, Xuân Diệu thể hiện khát vọng chiếm lĩnh tất cả những gì tươi đẹp nhất của trần gian: mây, gió, ánh sáng, tình yêu. Lời giục “Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm” vang lên như tiếng gọi gửi tới chính mình và tới tất cả những người đang trẻ. Đoạn thơ khép lại bài thơ trong niềm say sưa, để lại ấn tượng sâu đậm về một tâm hồn yêu đời mãnh liệt và một quan niệm sống tích cực, đáng trân trọng.
Mẫu 12 – đề phân tích cái tôi trữ tình và triết lí sống
Qua Vội vàng, Xuân Diệu đã khắc họa rõ chân dung một cái tôi trữ tình mới mẻ: biết khẳng định mình, biết đòi hỏi quyền được sống và yêu, dám nói thẳng khát khao hưởng thụ vẻ đẹp trần thế. Triết lí mà bài thơ đề xuất chẳng hề khuyến khích sự buông thả; nó xuất phát từ ý thức sâu sắc về sự hữu hạn của đời người. Sống vội ở đây là sống có ý thức, sống tận tình với từng khoảnh khắc. Đó là bài học nhân sinh vẫn còn nguyên giá trị với mỗi người, nhất là với tuổi trẻ đang đứng trước vô vàn cơ hội của đời mình.
Kết bài Vội vàng nâng cao (học sinh giỏi)
Mẫu 13 – khép lại bằng tư tưởng nhân sinh
Có những bài thơ đọc xong ta chỉ nhớ một câu, nhưng cũng có những bài thơ làm thay đổi cách ta nhìn đời. Vội vàng thuộc loại thứ hai. Hoài Thanh nhận xét Xuân Diệu “say đắm tình yêu, say đắm cảnh trời, sống vội vàng, sống cuống quýt”, và bài thơ đã chứng minh trọn vẹn điều ấy. Nhưng đằng sau vẻ cuống quýt là một tư tưởng nghiêm túc: con người chỉ có một quãng tuổi trẻ ngắn ngủi giữa dòng thời gian vô tận, nên phải biết biến từng ngày thành một ngày đáng sống. Nhờ kết hợp được cảm xúc nồng nàn với suy tư sâu sắc, Vội vàng vượt khỏi khuôn khổ một bài thơ yêu đời thông thường để trở thành một tuyên ngôn nhân sinh, vẫn đồng hành cùng người trẻ hôm nay.
Nên chọn mẫu kết bài Vội vàng nào?
Mười ba mẫu kết bài Vội vàng trên đều khép lại bằng một đánh giá về tình yêu sống và quan niệm thời gian của Xuân Diệu, nhưng mỗi mẫu đi một hướng: tổng kết, liên hệ, mở rộng hay khép riêng cho từng đoạn thơ. Khi làm bài, em nên chọn mẫu ăn khớp với mở bài và đúng phạm vi đề, nhất là với đề phân tích một đoạn. Đừng quên viết lại bằng lời của mình để phần kết thật tự nhiên và giàu cảm xúc.
Cùng in trong tập Thơ thơ (1938) với Vội vàng, bài thơ Tình trai lại hướng tình yêu nồng nhiệt ấy sang tình bạn của hai thi sĩ Rimbaud và Verlaine.
Xem thêm: