Tóm tắt Lão Hạc (Nam Cao) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Lão Hạc là một nông dân nghèo, vợ mất, con trai bỏ đi làm đồn điền cao su vì không đủ tiền cưới vợ. Sau trận ốm, cùng đường, lão bán con chó Vàng, gửi ông giáo mảnh vườn và tiền làm ma, rồi ăn bả chó tự tử để giữ trọn tài sản cho con. Chỉ ông giáo và Binh Tư hiểu vì sao lão chết.

Nhà nghèo, vợ mất sớm, lão Hạc chỉ có một đứa con trai và ba sào vườn. Vì nhà gái thách cưới cao, anh con trai không lấy được người mình yêu, phẫn chí đi làm phu cao su. Lão ở nhà nuôi con chó Vàng của con, bòn vườn dành tiền cho con. Trận ốm dài làm lão kiệt quệ; không muốn tiêu phạm vào tiền của con, lão đau đớn bán cậu Vàng. Lão nhờ ông giáo giữ vườn và gửi ba mươi đồng lo ma chay, rồi sống bằng khoai, rau, củ chuối. Khi nghe Binh Tư nói lão xin bả chó, ông giáo tưởng lão đã tha hóa. Nhưng lão chết vật vã vì bả chó – một cái chết để giữ trọn mảnh vườn cho con và giữ trọn lòng tự trọng.

Truyện được kể qua lời ông giáo, hàng xóm của lão Hạc. Lão Hạc góa vợ, có một con trai. Anh con trai muốn cưới vợ nhưng nhà gái đòi nhiều tiền, lão lại không cho bán vườn, nên anh phẫn chí ra tỉnh kí giấy đi đồn điền cao su. Từ ấy lão sống lủi thủi, coi con chó Vàng như người thân, dành dụm hoa lợi mảnh vườn để khi con về có vốn. Một trận ốm hai tháng mười tám ngày làm hết sạch số tiền; sau đó lão yếu hẳn, không kiếm được việc, bão lại phá sạch hoa màu.

Lão bán cậu Vàng, rồi sang nhà ông giáo khóc vì thấy mình lừa một con chó tin mình. Lão nhờ ông giáo đứng tên giữ hộ ba sào vườn cho con và gửi ba mươi đồng để lo đám ma. Những ngày sau, lão chịu đói, từ chối cả sự giúp đỡ của ông giáo. Binh Tư kể lão xin bả chó, ông giáo buồn vì tưởng lão cũng làm liều. Không lâu sau, lão chết dữ dội sau hai giờ vật vã. Ông giáo hiểu ra và nguyện giữ vườn chờ con lão về.

Truyện được chia thành bốn đoạn (ngăn bằng dấu ba sao); mẫu này tóm tắt từng đoạn, tiện khi đề yêu cầu nắm bố cục.

Phần 1 – Cuộc trò chuyện bên điếu thuốc lào: lão Hạc nói với ông giáo rằng có lẽ lão sẽ bán con chó. Ông giáo dửng dưng, nghĩ về những cuốn sách quý mình đã phải bán. Lão kể chuyện con trai không cưới được vợ vì bị thách cưới nặng, phẫn chí đi làm phu cao su đã mấy năm.

Phần 2 – Lão Hạc và cậu Vàng: ông giáo hiểu vì sao lão quý con chó: nó là bạn duy nhất của lão. Lão để riêng tiền bòn vườn cho con, nhưng trận ốm dài, việc làm không có, bão phá hoa màu khiến lão túng quẫn, đành quyết bán chó.

Phần 3 – Sau khi bán chó: lão báo tin với ông giáo rồi òa khóc; lão nhờ ông giáo giữ vườn và gửi tiền lo ma chay. Lão sống bằng đủ thứ rau củ, từ chối mọi sự giúp đỡ. Binh Tư kể lão xin bả chó, ông giáo thất vọng về lão.

Phần 4 – Cái chết của lão Hạc: lão chết vật vã, đau đớn. Ông giáo hiểu ra sự thật, thấy cuộc đời “đáng buồn theo một nghĩa khác”, và hứa sẽ giữ vườn trao lại cho con trai lão.

Một buổi chiều, bên điếu thuốc lào, lão Hạc bảo ông giáo rằng có lẽ lão sẽ bán con chó. Ông giáo nghe mãi thành quen nên không để tâm; ông đang nghĩ đến năm cuốn sách quý mình đã phải bán khi đứa con nhỏ ốm nặng. Rồi lão kể chuyện đứa con trai: anh muốn cưới cô gái mình yêu nhưng nhà gái đòi một trăm đồng bạc tiền mặt cùng cau, rượu; lão không lo được và không cho bán vườn. Cô gái đi lấy con nhà phó lý, anh con trai phẫn chí kí giấy đi làm đồn điền cao su, trước khi đi còn để lại cho bố ba đồng bạc.

Ông giáo hiểu vì sao lão không nỡ bán con chó Vàng: vợ chết, con đi biền biệt, lão chỉ còn nó làm bạn. Lão gọi nó là “cậu Vàng”, cho ăn trong bát như nhà giàu, gắp thức ăn cho nó như gắp cho trẻ nhỏ. Lão tự nhủ mảnh vườn là của con, nên hoa lợi thu được bao nhiêu lão đều để riêng, mong đến khi con về sẽ có trăm đồng. Nhưng một trận ốm hai tháng mười tám ngày làm tiêu hết; sau đó lão yếu, làng hết việc, bão lại phá sạch hoa màu. Lão quyết bán con chó để khỏi phải tiêu vào tiền của con.

Hôm sau, lão sang báo tin cậu Vàng đã bị bắt, cố cười mà như mếu rồi khóc hu hu, kể con chó nhìn lão như trách lão lừa nó. Ông giáo an ủi, lão chua chát nói về “kiếp người”. Rồi lão nghiêm trang nhờ hai việc: gửi ông giáo ba sào vườn, làm văn tự đứng tên ông để không ai dòm ngó, chờ con về nhận; và gửi ba mươi đồng bạc để lỡ chết thì nhờ hàng xóm lo ma chay. Ông giáo đành nhận.

Từ đó lão ăn khoai, rồi củ chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, trai, ốc. Vợ ông giáo gạt đi không muốn giúp; ông giáo giúp ngấm ngầm nhưng lão từ chối hết, cứ xa ông dần. Một hôm, Binh Tư – kẻ làm nghề ăn trộm – kể lão vừa xin một ít bả chó để đánh con chó hay sang vườn. Ông giáo sững sờ, buồn vì nghĩ một người như lão cũng đã theo gót Binh Tư.

Ít lâu sau, nghe tiếng nhốn nháo, ông giáo chạy sang thì thấy lão Hạc đang vật vã trên giường, đầu tóc rũ rượi, bọt mép sùi ra; hai giờ sau lão chết. Cả xóm không hiểu lão chết vì bệnh gì, chỉ ông giáo và Binh Tư hiểu. Ông giáo thầm hứa sẽ giữ vườn cho lão và nói với con trai lão rằng cha anh thà chết chứ không chịu bán đi một sào.

Tôi là lão Hạc. Vợ tôi mất sớm, để lại cho tôi thằng con trai và ba sào vườn bà ấy dành dụm mua được. Năm ấy, nó muốn cưới con bé cùng làng, nhưng nhà gái thách cao quá, tôi không lo nổi, lại không nỡ để nó bán vườn. Con bé đi lấy chồng, thằng con tôi phẫn chí bỏ đi làm phu cao su, dúi cho tôi ba đồng bạc và hứa có bạc trăm mới về.

Từ đó tôi chỉ có con chó Vàng – con chó nó mua về – làm bạn. Tiền bòn vườn, tôi để riêng cả cho nó. Thế mà một trận ốm hơn hai tháng làm tôi tiêu sạch; ốm dậy thì yếu, chẳng ai thuê, bão lại phá hết hoa màu. Nuôi cậu Vàng không nổi, tôi đành bán nó đi. Hôm người ta bắt nó, nó kêu ư ử nhìn tôi như trách tôi lừa nó. Tôi sang nhà ông giáo mà không cầm được nước mắt.

Tôi gửi ông giáo giữ hộ mảnh vườn cho thằng cháu, gửi thêm ba mươi đồng để lỡ tôi chết thì nhờ hàng xóm lo liệu, khỏi phiền ai. Rồi tôi sống qua ngày bằng khoai, củ chuối, rau má. Ông giáo muốn giúp, tôi không nhận – tôi không muốn làm khổ thêm nhà ông ấy. Tôi đã liệu đâu vào đấy: tôi sang xin Binh Tư một ít bả chó. Tôi biết ông giáo sẽ buồn khi nghe chuyện ấy, nhưng rồi ông sẽ hiểu. Tôi chỉ mong mảnh vườn còn nguyên để khi nào con tôi về, nó có chỗ mà làm ăn.

Mẫu này là bài tóm tắt sáng tạo, giả định người con trai trở về làng sau khi lão Hạc đã mất; mọi sự việc vẫn theo đúng truyện.

Ngày tôi trở về từ đồn điền cao su, thầy tôi đã không còn nữa. Ông giáo hàng xóm trao cho tôi mảnh vườn còn nguyên vẹn và kể lại mọi chuyện. Sau khi tôi bỏ đi vì không cưới được vợ, thầy sống một mình với con chó Vàng tôi mua ngày trước. Thầy dành từng đồng hoa lợi của vườn cho tôi, nhưng một trận ốm dài làm thầy tiêu hết, rồi thầy yếu, không có việc làm, bão lại phá hết hoa màu. Để khỏi tiêu vào tiền của tôi, thầy bán con chó và đã khóc với ông giáo vì thấy mình lừa nó.

Thầy gửi ông giáo mảnh vườn, làm văn tự đứng tên ông để không ai tơ tưởng, lại gửi ba mươi đồng lo ma chay cho khỏi phiền hàng xóm. Những ngày sau, thầy chỉ ăn khoai, rau má, củ chuối, không nhận của ai thứ gì. Rồi thầy xin Binh Tư bả chó và chết sau hai giờ vật vã. Ông giáo bảo: thầy tôi thà chết chứ không chịu bán đi một sào vườn. Tôi đứng lặng trên mảnh đất ấy, hiểu rằng đó là tất cả tình thương thầy để lại cho tôi.

Mẫu gạch ý giúp ôn nhanh hoặc làm sơ đồ.

• Lão Hạc nghèo, góa vợ; con trai bị thách cưới cao, phẫn chí đi làm phu đồn điền cao su.
• Lão sống cô độc với con chó Vàng, dành dụm tiền bòn vườn cho con.
• Trận ốm hai tháng mười tám ngày làm lão hết tiền; lão yếu, thất nghiệp, bão phá hoa màu.
• Lão bán cậu Vàng, sang nhà ông giáo khóc vì ân hận.
• Lão gửi ông giáo ba sào vườn (văn tự đứng tên ông giáo) và ba mươi đồng bạc lo ma chay.
• Lão sống bằng khoai, củ chuối, sung, rau má…; từ chối mọi sự giúp đỡ.
• Binh Tư kể lão xin bả chó; ông giáo tưởng lão tha hóa, thấy cuộc đời “đáng buồn”.
• Lão Hạc chết vật vã vì ăn bả chó; ông giáo hiểu ra, hứa giữ vườn cho con lão.

Kết luận

Dù viết ngắn hay dài, bài tóm tắt Lão Hạc cần giữ đủ các mốc: hoàn cảnh (con trai bỏ đi), việc bán cậu Vàng, việc gửi vườn và tiền, những ngày sống lay lắt, sự hiểu lầm của ông giáo và cái chết dữ dội ở cuối truyện. Chi tiết “xin bả chó” nên đặt trước cái chết để giữ được sự bất ngờ như trong nguyên tác.

Xem thêm:

• Tác phẩm Lão Hạc (Nam Cao): tóm tắt, bố cục, nội dung
• Soạn bài Lão Hạc – Ngữ văn 12 Chân trời sáng tạo
• Phân tích nhân vật lão Hạc và ý nghĩa cái chết của lão
• Những tác phẩm tiêu biểu của Nam Cao
• Mở bài Lão Hạc (Nam Cao) hay nhất – 13 mẫu trực tiếp, gián tiếp, nâng cao
• Kết bài Lão Hạc (Nam Cao) hay nhất – 13 mẫu ngắn gọn, nâng cao, theo đề