Trong mắt trẻ là đoạn trích từ cuốn Hoàng tử bé của nhà văn Pháp Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri, được học ở Bài 6 – Truyện, sách Ngữ văn 8 Cánh diều tập 2, cùng bài với Lão Hạc của Nam Cao. Bài viết tổng hợp những kiến thức cần nắm về đoạn trích: nội dung văn bản, cuộc đời và sự nghiệp tác giả, xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác, thể loại, ngôi kể, cách chia đoạn, những điểm đặc sắc trong nội dung và cách viết, ý nghĩa nhan đề và sơ đồ tư duy.
Nội dung văn bản Trong mắt trẻ
Dưới đây là phần tóm lược diễn biến theo từng chương, kèm vài câu trích tiêu biểu; toàn văn em xem trong SGK Ngữ văn 8 Cánh diều tập 2.
Chương I – Bức vẽ không ai hiểu. Năm sáu tuổi, “tôi” xem một cuốn sách về rừng rậm có hình con trăn nuốt mãnh thú, liền tự vẽ bức tranh số 1: con trăn nuốt trọn một con voi. Người lớn xem xong lại hỏi: “Một cái mũ thì có gì đáng sợ?”. Cậu bé vẽ thêm bức số 2, cho thấy con voi trong bụng trăn, nhưng chỉ nhận được lời khuyên bỏ vẽ để lo học. Cậu đành bỏ giấc mơ họa sĩ, lớn lên trở thành phi công. Đi khắp nơi, anh vẫn mang bức tranh số 1 để thử những người có vẻ sáng dạ, nhưng ai cũng bảo đó là cái mũ, nên anh đành nói với họ những chuyện “người lớn”.
Chương II – Cuộc gặp gỡ giữa sa mạc. Sáu năm trước thời điểm kể chuyện, máy bay của “tôi” hỏng giữa sa mạc Sa-ha-ra; anh một mình sửa máy, nước chỉ đủ tám ngày. Bình minh sau đêm đầu tiên, một cậu bé lạ xuất hiện, nhờ: “Chú ơi! Làm ơn vẽ giùm cháu một con cừu!”. Anh vẽ lại con trăn bụng đóng, cậu bé nhận ra ngay con voi bên trong. Ba con cừu tiếp theo đều bị chê (ốm, có sừng, già quá). Mất kiên nhẫn, anh vẽ một cái thùng, bảo con cừu ở trong đó, thì cậu bé rạng rỡ hẳn và còn nói con cừu đã ngủ. Đó là lần đầu anh quen hoàng tử bé.
Chương XXVII – Sáu năm sau. Hoàng tử bé đã trở về hành tinh nhỏ của cậu. “Tôi” giấu nỗi buồn, đêm đêm lắng nghe các vì sao. Anh lo vì đã quên vẽ dây da cho cái rọ mõm, sợ con cừu ăn mất bông hoa; lúc tin cậu bé cẩn thận thì thấy hạnh phúc, lúc nghĩ ngược lại thì buồn bã. Cuối chương, anh vẽ lại quang cảnh nơi cậu bé xuất hiện và tha thiết nhờ người đọc, nếu gặp cậu, hãy báo tin cho mình.
Thông tin tác giả Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri
Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri (Antoine de Saint-Exupéry, 1900 – 1944) sinh tại Ly-ông (Lyon), nước Pháp, trong một gia đình dòng dõi quý tộc. Cha mất sớm, ông được mẹ nuôi dạy cùng các anh chị em. Từ nhỏ ông đã say mê máy bay, đến tuổi đi nghĩa vụ quân sự thì học lái và gắn bó cả đời với nghề bay.
Ông từng là phi công của các hãng đưa thư bằng đường hàng không, bay trên những tuyến dài qua sa mạc châu Phi và dãy An-đét ở Nam Mỹ. Nghề bay nhiều lần đặt ông vào hiểm cảnh: năm 1935, máy bay của ông rơi xuống sa mạc ở Bắc Phi, ông cùng người thợ máy phải chịu khát nhiều ngày trước khi được cứu. Trải nghiệm này về sau trở thành chất liệu cho cảnh người phi công lạc giữa Sa-ha-ra trong Hoàng tử bé. Khi Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra, ông tham gia không quân Pháp; ngày 31/7/1944, trong một chuyến bay trinh sát trên Địa Trung Hải, ông mất tích cùng chiếc máy bay.
Sự nghiệp văn chương của ông không đồ sộ nhưng gần như tác phẩm nào cũng được đánh giá cao. Các sáng tác chính: Bay đêm (1931), Cõi người ta (1939), Phi công thời chiến (1942), Hoàng tử bé (1943). Hầu hết khai thác chất liệu từ nghề bay cùng đời sống người phi công.
Văn của ông vừa trữ tình, trong trẻo vừa giàu suy tưởng: từ những trải nghiệm cụ thể, ông đặt ra câu hỏi về tình bạn, trách nhiệm, ý nghĩa cuộc sống và giá trị của những điều không nhìn thấy bằng mắt. Tên ông được đặt cho tiểu hành tinh 2578 Saint-Exupéry; còn Hoàng tử bé được dịch ra hàng trăm thứ tiếng và có nhiều bản dịch tiếng Việt.
Thông tin tác phẩm Trong mắt trẻ
Phần này trả lời những câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu đoạn trích.
Xuất xứ đoạn trích Trong mắt trẻ
Đoạn trích ghép ba chương I, II và XXVII (chương cuối) của truyện Hoàng tử bé (nguyên tác tiếng Pháp Le Petit Prince). Phần giữa – chuyện hoàng tử bé rời hành tinh có bông hoa hồng, ghé thăm nhiều hành tinh khác rồi xuống Trái Đất – được lược đi. Nhan đề Trong mắt trẻ do người biên soạn SGK đặt.
Hoàn cảnh sáng tác Hoàng tử bé
Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri viết Hoàng tử bé trong những năm sống ở Mỹ, sau khi nước Pháp bị phát xít Đức chiếm đóng. Truyện ra mắt ở New York năm 1943, kèm những bức tranh màu nước do chính tác giả vẽ; tại Pháp, sách được in năm 1946, khi tác giả đã mất. Bối cảnh sa mạc trong truyện gợi lại tai nạn mà ông từng gặp trên đường bay.
Thể loại của Trong mắt trẻ là gì?
Truyện (trích tiểu thuyết ngắn Hoàng tử bé). Truyện mang màu sắc cổ tích – triết lí, nhân vật kì ảo đặt cạnh nhân vật đời thường; nhiều tài liệu học tập xếp vào thể loại truyện đồng thoại.
Phương thức biểu đạt
Tự sự là chính, kết hợp miêu tả và biểu cảm (nhất là ở chương XXVII).
Ngôi kể
Ngôi thứ nhất: người kể xưng “tôi” là người phi công, trực tiếp kể lại kỉ niệm của mình, nhiều lần trò chuyện với người đọc (“các bạn”).
Bố cục: Trong mắt trẻ có mấy phần?
Văn bản có 3 phần, ứng với ba chương:
- Phần 1 (chương I): kỉ niệm năm sáu tuổi với hai bức tranh con trăn; “tôi” bỏ nghề vẽ, làm phi công và sống cô đơn giữa người lớn.
- Phần 2 (chương II): tai nạn ở sa mạc Sa-ha-ra và cuộc gặp gỡ, kết bạn với cậu bé qua những bức vẽ con cừu.
- Phần 3 (chương XXVII): tâm trạng của “tôi” sáu năm sau khi cậu bé đã ra đi.
Giá trị nội dung
- Chỉ ra khoảng cách giữa cách nhìn thực dụng, hời hợt của người lớn và cách nhìn hồn nhiên, giàu tưởng tượng của trẻ em; phê phán nhẹ nhàng việc người lớn vô tình dập tắt ước mơ của trẻ.
- Ngợi ca tình bạn, sự thấu hiểu giữa con người với con người: chỉ một người hiểu mình cũng đủ xua tan nỗi cô đơn.
- Gửi gắm lời nhắn: hãy giữ lại đôi mắt trẻ thơ, biết nhìn bằng trái tim và trân trọng những điều tưởng chừng nhỏ bé.
Giá trị nghệ thuật
- Ngôi kể thứ nhất, giọng kể tâm tình, hóm hỉnh mà man mác buồn.
- Kết hợp lời kể với tranh vẽ minh họa; tranh trở thành một phần của cốt truyện.
- Xây dựng tình huống bất ngờ, đối thoại ngắn, giàu chất trẻ thơ.
- Nhiều hình ảnh mang tính biểu tượng: bức vẽ con trăn, chiếc thùng đựng cừu, bông hoa, các vì sao, sa mạc.
- Nghệ thuật tương phản giữa thế giới người lớn và thế giới trẻ thơ.
Ý nghĩa nhan đề Trong mắt trẻ
Nhan đề nhấn vào điểm nhìn của trẻ em: cùng một sự vật, “trong mắt trẻ” nó có thể là con voi bị trăn nuốt, là con cừu đang ngủ – những điều người lớn không thấy. Nhan đề vì thế vừa gợi nội dung chính (sự khác biệt về cách nhìn), vừa ngầm mời người đọc thử nhìn thế giới bằng đôi mắt ấy.
Sơ đồ tư duy Trong mắt trẻ
Sơ đồ dưới đây gom sáu ý chính để em ôn tập nhanh.
Tóm tắt Trong mắt trẻ
Hai bản tóm tắt ngắn để em ghi nhớ mạch truyện.
Mẫu 1 – Tóm tắt Trong mắt trẻ ngắn nhất
Hồi nhỏ, “tôi” vẽ con trăn nuốt voi nhưng người lớn chỉ thấy cái mũ, nên cậu bỏ vẽ, lớn lên làm phi công và sống cô đơn. Khi gặp nạn ở sa mạc Sa-ha-ra, anh gặp hoàng tử bé – người nhận ra ngay con voi trong bức tranh và thích thú với con cừu trong chiếc thùng. Sáu năm sau ngày chia tay, anh vẫn nhớ thương, lo lắng cho cậu và mong được gặp lại.
Mẫu 2 – Tóm tắt Trong mắt trẻ theo ba chương
Năm sáu tuổi, cậu bé “tôi” vẽ bức tranh con trăn đang tiêu hóa một con voi. Người lớn cho đó là cái mũ, cậu vẽ thêm bức thứ hai để giải thích nhưng vẫn bị khuyên bỏ vẽ. Cậu trở thành phi công, gặp nhiều người lớn mà không ai hiểu bức tranh của mình. Một lần máy bay hỏng giữa sa mạc, sáng hôm sau anh bị đánh thức bởi một cậu bé xin vẽ con cừu. Cậu bé nhận ra con voi trong bức trăn, chê từng con cừu, rồi vui sướng với chiếc thùng mà anh bảo có con cừu bên trong. Sáu năm sau, khi hoàng tử bé đã về hành tinh của mình, “tôi” vẫn day dứt chuyện con cừu và bông hoa, đêm đêm nghe sao trời và nhờ người đọc báo tin nếu thấy cậu trở lại.
Lời kết
Trong mắt trẻ ngắn nhưng chứa đựng một bài học lớn về cách nhìn và sự thấu hiểu. Khi ôn tập, em cần nhớ tác giả là nhà văn – phi công người Pháp, đoạn trích gồm ba chương I, II, XXVII của Hoàng tử bé, kể ở ngôi thứ nhất, và ý nghĩa của những bức vẽ trong việc thể hiện chủ đề. Cuốn Hoàng tử bé còn có đoạn trích khác được học ở chương trình Ngữ văn, đó là chương XXI kể chuyện hoàng tử bé và con cáo.
Xem thêm: