Ôn tập cuối học kì 1 Tiếng Việt lớp 1 (trang 166–169) – Cánh diều

Đoàn tàu có 5 toa ghi vần: 1. uôc, 2. ương, 3. uôt, 4. ươp, 5. ưng. Bên dưới là các hàng hóa có ảnh: thuốc, dưa chuột, đường, mướp, trứng, cá ướp. Mẫu: Toa 1 (uôc): thuốc. Toa 2: ■ Toa 3: ■ Toa 4: ■ Toa 5: ■

Trả lời: Con đọc tên từng món hàng, tìm tiếng có vần giống vần ghi trên toa rồi xếp lên đúng toa:

Toa 4 chở hai món vì cả mướp và ướp đều có vần ươp. Tiếng ướp không có âm đầu: ươp – sắc – ướp. Cá ướp là cá được tẩm muối hoặc gia vị để giữ lâu. Con có thể đố thêm: toa uôc còn chở được gì? (đuốc, guốc); toa ưng chở gì? (gừng).

Bài đọc: Chú bé trên cung trăng (Nguyễn Hoàng).

Trả lời: Bài Chú bé trên cung trăng kể chuyện bà chỉ cho bạn Bi xem những vệt đen mờ trên mặt trăng vào đêm trăng sáng. Bà bảo ba vệt ấy trông như một cây đa, một con trâu nhỏ và một cậu bé. Rồi bà kể: ngày xưa cậu bé sống dưới mặt đất, một trận gió lớn đã thổi cậu cùng cây đa và con nghé bay lên cung trăng. Ở trên ấy cậu bé buồn lắm vì nhớ nhà, nhưng đường về xa quá nên không về được. Tranh tròn như mặt trăng màu vàng, vẽ gốc cây lớn, con nghé và chú bé ngồi tựa gốc cây.

Cách đọc:

• Đánh vần tiếng có vần đã học: trăng (trờ – ăng – trăng), thường (thờ – ương – thương – huyền – thường), bóng (bờ – ong – bong – sắc – bóng), chúng (chờ – ung – chung – sắc – chúng), giống (gi – ông – giông – sắc – giống), nghé (ngờ – e – nghe – sắc – nghé), cuốn (cờ – uôn – cuôn – sắc – cuốn), buồn (bờ – uôn – buôn – huyền – buồn).
• con nghé: con trâu còn nhỏ. trần gian: mặt đất, nơi con người sống. cung trăng: cách gọi mặt trăng trong truyện cổ.
• Tên riêng Bi và Mặt Trăng viết hoa. Đọc giọng chậm, nhẹ như lời bà kể chuyện; câu cuối đọc giọng buồn.

Hỏi thêm để con hiểu bài: Bà chỉ cho Bi xem gì? (ba bóng đen mờ trên mặt trăng). Vì sao chú bé buồn? (vì nhớ nhà mà không về được). Đây là cách người xưa giải thích những vệt tối trên mặt trăng mà ta nhìn thấy.

Ba ô trống kèm ảnh: ■é (con nghé đứng trên cỏ), ■e (bạn nhỏ đeo tai nghe), ■ỗng (con ngỗng).

Trả lời:

Cách nhớ: âm ngờ viết là ngh (ngờ kép) khi đứng trước e, ê, i (nghé, nghe, nghề, nghỉ); đứng trước các chữ còn lại thì viết ng (ngỗng, ngủ, ngựa). Luật này giống luật g/gh, con xem lại ở Bài 22: ng, ngh.

Câu cần chép: Chú bé trên cung trăng rất nhớ nhà.

Trả lời: Con nhìn câu trong khung, đọc to một lần rồi chép vào vở:

• Câu có 8 tiếng. Tiếng đầu câu viết hoa chữ C.
• Chú ý tiếng khó: trên, trăng (chữ tr), cung (vần ung), nhớ, nhà (chữ nh).
• Các tiếng cách nhau khoảng một con chữ o; cuối câu đặt dấu chấm.
• Chép xong, con đọc lại và so với sách để sửa lỗi.

Các từ ngữ: bông sen, quả mướp, bếp lửa, thiên nga, tập võ, gương. Sáu hình đánh số: 1 chiếc nồi đặt trên bếp đang cháy; 2 tấm gương soi khung tím; 3 khóm hoa sen hồng; 4 quả dài màu xanh treo trên giàn; 5 bạn mặc võ phục trắng đứng thế võ; 6 hai con chim trắng cổ dài bơi trên nước.

Trả lời:

Trước khi nối, con đọc từng từ và tìm vần đã học: sen (en), mướp (ươp), bếp (êp), thiên (iên), tập (âp), gương (ương). Thiên nga là loài chim lớn, lông trắng, cổ dài và cong, bơi rất đẹp.

Bài đọc: Thần ru ngủ, theo An-đéc-xen (Hạnh Mai kể). Sau bài đọc có câu hỏi: Khoanh tròn chữ cái trước ý đúng: a) Thần ru ngủ giúp đứa bé dễ thương có giấc mơ đẹp. – b) Thần làm cho đứa bé hư chẳng ngủ được.

Trả lời: Con đọc thầm (đọc bằng mắt, không thành tiếng) bài Thần ru ngủ. Bài kể: buổi tối, khi bọn trẻ đang quây quần bên bàn, thần ru ngủ nhẹ nhàng tới, mở hé cánh cửa và thổi một làn gió mát, thế là bọn trẻ díp mắt buồn ngủ. Lúc các bé đã ngủ, thần giương chiếc ô có tranh vẽ đẹp lên trên những em bé ngoan, nên các em mơ những giấc mơ đẹp. Còn với trẻ hư, thần dùng chiếc ô không có hình vẽ, nên các em ấy ngủ mà chẳng có giấc mơ nào. Tranh vẽ ông thần đội mũ đỏ, che chiếc ô có nhiều hình vẽ trên hai em bé đang ngủ ngon.

Khoanh vào a. Ý b sai: bài không nói trẻ hư không ngủ được; trẻ hư vẫn ngủ, chỉ là các em ấy không mơ thấy gì, vì cây ô thần dùng cho trẻ hư chẳng vẽ hình nào.

Ba ô trống kèm ảnh: ■iến (con kiến), ■ìm (cái kìm), ■ông (con công).

Trả lời:

Cách nhớ: âm cờ viết là k khi đứng trước e, ê, i (kẻ, kế, kim); trước các chữ còn lại thì viết c (cá, cô, cũ). Con xem lại luật này ở Bài 17: gi, k.

Câu cần chép: Đứa trẻ dễ thương có giấc mơ đẹp.

Trả lời: Con chép câu vào vở ô li:

• Câu có 8 tiếng, viết hoa chữ Đ ở tiếng đầu câu.
• Chú ý: trẻ (chữ tr, dấu hỏi), dễ (dấu ngã), thương (vần ương), giấc (chữ gi, vần âc), đẹp (vần ep, dấu nặng dưới e).
• Ngồi thẳng lưng, cầm bút đúng cách; cuối câu đặt dấu chấm.