Bài 22: ng, ngh thuộc phần Học vần của sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 1, trang 42–43. Con học chữ ng (ngờ đơn) và ngh (ngờ kép), cùng quy tắc khi nào viết ngh. Bài có 5 hoạt động: làm quen, tìm tiếng có chữ ng, ngh, ghi nhớ, tập đọc bài Bi nghỉ hè và tập viết.
Bài 22: ng, ngh học những gì?
- Biết chữ ng và chữ ngh cùng ghi âm “ngờ”.
- Nhớ quy tắc: đứng trước e, ê, i viết ngh; đứng trước các chữ khác viết ng.
- Đánh vần, đọc trơn ngà, nghé; đọc bài Bi nghỉ hè và ghép đúng vế câu.
- Tập viết ng, ngà, ngh, nghé.
Làm quen, tìm tiếng có chữ ng, ngh (trang 42)
Câu 1 (trang 42): Làm quen
Trả lời: Sách in hai tranh:
- Đầu con voi, có mũi tên chỉ vào chiếc ngà trắng. Con đánh vần: ngờ – a – nga – huyền – ngà → ngà.
- Con nghé (trâu con) đang gặm cỏ. Con đánh vần: ngờ – e – nghe – sắc – nghé → nghé.
Âm “ngờ” phát ra từ cuống lưỡi, hơi đi lên mũi. Dù viết ng hay ngh, con đều đọc là “ngờ”.
Câu 2 (trang 42): Tiếng nào có chữ ng? Tiếng nào có chữ ngh?
Năm tranh có ghi chữ: (1) bí ngô, (2) ngõ nhỏ, (3) nghệ, (4) ngã, (5) nhà nghỉ.
Trả lời:
| Tiếng có chữ ng | ngô (tranh 1), ngõ (tranh 2), ngã (tranh 4) |
| Tiếng có chữ ngh | nghệ (tranh 3), nghỉ (tranh 5) |
Nội dung tranh: (1) quả bí ngô vàng cam; (2) con ngõ nhỏ lát gạch giữa hai dãy tường; (3) mấy củ nghệ, một củ bẻ đôi lộ ruột vàng; (4) cậu bé trượt chân ngã sóng soài; (5) ngôi nhà nghỉ có bậc thang và vườn cây. Lưu ý: tiếng nhỏ, nhà có chữ nh (học ở Bài 19), không phải ng.
Ghi nhớ, tập đọc, tập viết (trang 43)
Câu 3 (trang 43): Ghi nhớ
Sơ đồ trong sách: ngh đi với e, ê, i (nghe, nghề, nghi); ng đi với a, o… (ngà, ngõ…).
Trả lời: Con nhớ:
- Đứng trước e, ê, i: viết ngh. Ví dụ: nghe, nghé, nghề, nghệ, nghỉ, nghĩ.
- Đứng trước các chữ còn lại (a, o, ô, ơ, u, ư…): viết ng. Ví dụ: ngà, ngã, ngõ, ngô, ngủ.
Quy tắc này giống hệt quy tắc g và gh ở Bài 16, c và k ở Bài 17. Ba chữ e, ê, i luôn đi với “chữ kép”: k, gh, ngh.
Câu 4 (trang 43): Tập đọc
Bài đọc: Bi nghỉ hè. Sau bài đọc có câu hỏi Ghép đúng: nối a) Nghỉ hè, và b) Nhà bà với 1) có gà, có nghé. và 2) Bi ở nhà bà.
Trả lời: Bài Bi nghỉ hè kể về kỳ nghỉ hè của Bi ở quê với bà. Nhà bà nuôi gà và nuôi một chú nghé. Gà có ổ nhỏ, được ăn ngô; nghé có chuồng nhỏ, được ăn cỏ và mía. Tranh vẽ Bi ngồi cho đàn gà con ăn, bà đang đưa cỏ cho nghé trong chuồng.
Cách đọc:
- Đánh vần: ngờ – i – nghi – hỏi – nghỉ; ngờ – e – nghe – sắc – nghé; ngờ – ô – ngô.
- be bé, nho nhỏ: hơi bé, hơi nhỏ, nghe xinh xắn, đáng yêu.
- Ngắt hơi ở dấu phẩy sau tiếng hè, nghỉ ở mỗi dấu chấm.
Ghép đúng:
- a) Nghỉ hè, ghép với 2) Bi ở nhà bà.
- b) Nhà bà ghép với 1) có gà, có nghé.
Câu 5 (trang 43): Tập viết
Trả lời: Con viết vào bảng con: ng, ngà, ngh, nghé.
- Chữ ng: viết n rồi nối sang g (nét cong kín, nét khuyết dưới).
- Tiếng ngà: ng nối a, dấu huyền trên a.
- Chữ ngh: viết n, nối g, nối tiếp h. Ba con chữ viết liền nét.
- Tiếng nghé: ngh nối e, dấu sắc trên e.
Cuối trang 42 in chữ ng, ngh để con nhận mặt chữ.
Ghi nhớ sau Bài 22
Âm “ngờ” có hai cách viết: ng và ngh. Viết ngh khi đứng trước e, ê, i. Con có thể ôn bảng ghép ở bài ôn đầu tiên, Bài 9: Ôn tập, để thấy các quy tắc chính tả được học dần từng bước.