Người yêu là người đang có quan hệ yêu đương với mình: hai người thương nhau, nhận nhau là một đôi và thường mong gắn bó lâu dài. Hỏi người yêu nghĩa là gì thì đó là lõi nghĩa; còn trong lời nói thường ngày, chữ này phủ rộng hơn, từ đôi bạn mới hẹn hò vài tháng đến cặp đã tính chuyện cưới. Trên mạng, người trẻ hay viết tắt là ny.
| Nghĩa ngắn | Người có quan hệ tình cảm yêu đương với mình, thường có ý gắn bó lâu dài |
| Loại từ | Danh từ ghép: người + yêu |
| Gần nghĩa | Người thương, bồ, ý trung nhân, bạn trai, bạn gái |
| Sắc thái | Trung tính, dùng được trong gia đình, công sở, văn viết |
| Tiếng Anh | Boyfriend, girlfriend; partner; sweetheart |
Người yêu: mức gắn bó từ điển đặt ra
Theo cuốn từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, người yêu là người có tình cảm thắm thiết với một người khác và muốn chung sống, gắn bó cuộc đời với người ấy. Cái ngưỡng này khá cao. Từ điển không gọi ai đó là người yêu chỉ vì hai người đi chơi vài lần; phải có sự thắm thiết và ý muốn đi đường dài.
Đời sống thì dễ tính hơn. Một cậu học sinh lớp 11 khoe “tớ có người yêu rồi” sau ba tuần nhắn tin; chẳng ai bắt cậu chứng minh ý định lập gia đình. Ở nghĩa dùng hằng ngày, người yêu đơn giản là người mình đang yêu và cũng đang yêu mình, hai bên đã nhận nhau là một đôi.
Chính chữ “nhận” ấy tách người yêu khỏi những trạng thái chưa thành hình. Thích thầm một người, chưa nói ra, thì đó là crush, người mình để ý trong lòng; đã ngỏ lời, được đồng ý, mới thành người yêu. Khi chia tay, người ấy chuyển sang ngăn khác: người yêu cũ.
Bồ, người thương, nửa kia: gọi thế nào cho hợp?
Tiếng Việt có cả một chùm từ để gọi người mình yêu. Chúng gần nhau về nghĩa, nhưng đặt sai chỗ thì nghe rất khác.
| Cách gọi | Sắc thái | Hợp khi |
|---|---|---|
| Người yêu | Trung tính, rõ ràng | Giới thiệu với bố mẹ, đồng nghiệp; viết văn bản |
| Người thương | Mộc mạc, tình cảm; quen tai ở miền Nam và trong lời ca | Nói chuyện thân mật, viết thơ, lời bài hát |
| Bồ | Khẩu ngữ, suồng sã; có lúc gợi quan hệ không nghiêm túc | Bạn bè trêu nhau; tránh dùng trước người lớn |
| Bạn trai, bạn gái | Hiện đại, nói rõ giới | Giới thiệu nhanh, nhất là với người trẻ |
| Nửa kia | Văn hoa, nhẹ nhàng | Lời chúc, bài đăng mạng xã hội |
| Ý trung nhân | Hán Việt, trang nhã, hơi cổ | Văn chương, nói đùa cho sang |
Hai từ cần dè dặt nhất là người tình và nhân tình. Trong thơ, người tình là người yêu; ngoài đời, nói “đó là người tình của anh ấy” rất dễ bị hiểu thành chuyện ngoài hôn nhân. Bài giải nghĩa chữ người tình phân tích kỹ khúc rẽ nghĩa này.
Người yêu cũng chưa phải là vợ chồng. Khi hai người đã cưới, đã cùng nhau dựng nhà, tiếng Việt chuyển sang chữ khác như vợ, chồng hay người bạn đời đi cùng trăm năm. Từ trái nghĩa thật sự thì không có; đối lại với người yêu thường chỉ là người dưng, người lạ, hay người cũ.
Trên mạng, giới trẻ còn mượn tiếng Anh để gọi yêu, như tiếng gọi pookie, nghe nũng nịu như gọi một chú gấu bông.
“Người yêu nước” có phải người yêu không?
Đây là một chuyện chữ khá vui. Chữ yêu vốn là động từ, nên chuỗi “người yêu” có lúc là một từ ghép, có lúc chỉ là “người” đứng trước một cụm “yêu + cái gì đó”.
- Cô ấy là người yêu của tôi: từ ghép, chỉ người đang yêu nhau với tôi.
- Ông là người yêu nước: “yêu nước” là một khối, nghĩa là người có lòng yêu nước.
- Chị ấy là người yêu nghề, một người yêu sách: cũng vậy, không dính gì đến chuyện hẹn hò.
Muốn biết là trường hợp nào, xem chữ đứng ngay sau. Nếu sau “yêu” là một danh từ chỉ đối tượng (nước, nghề, sách, thơ) thì đó là cụm “người + yêu X”. Học sinh lớp 12 gặp đúng kiểu này ở nhan đề Bài thơ của một người yêu nước mình của Trần Vàng Sao: người trong nhan đề là người yêu đất nước, chẳng phải nhân vật đang có ai để hẹn hò. Ngược lại, trong “người yêu của tôi” hay “người yêu cũ”, từ ghép đứng một khối, có thể thay bằng “bạn trai”, “bạn gái” mà câu vẫn đúng.
Chữ người yêu trong câu nói hằng ngày
Vài câu dùng đúng sắc thái, mỗi câu một hoàn cảnh:
- Ra mắt gia đình: “Con xin phép giới thiệu, đây là người yêu con, tụi con quen nhau được hai năm rồi.”
- Kể chuyện với bạn: “Hôm nay người yêu tớ có ca trực nên tớ đi xem phim một mình.”
- Bàn chuyện chọn bạn: “Người yêu lý tưởng của mình không cần đẹp, chỉ cần biết lắng nghe.”
- Tin nhắn: “ny t giận rồi, mai mới gặp được” (ny là người yêu, kiểu viết tắt chỉ hợp khi chat).
Trong văn viết, nhất là bài văn ở trường, nên dùng đủ hai chữ “người yêu”; các dạng ny hay bồ chỉ hợp trong lời nói đùa hoặc tin nhắn. Còn khi bàn về chính tình cảm đó, không phải về người, thì từ cần dùng là tình yêu và những cách hiểu về nó.
Gọi tên một người đang thương
Người yêu tiếng Anh là gì?
Cách nói tự nhiên nhất là boyfriend (bạn trai), girlfriend (bạn gái) hoặc partner khi không muốn nói rõ giới. Sweetheart nghe trìu mến, hơi cũ; lover thiên về văn chương hoặc gợi quan hệ rất riêng tư, ít dùng để giới thiệu.
Ny là gì?
Ny là cách viết tắt hai chữ cái đầu của “người yêu”, phổ biến trong tin nhắn và bình luận mạng. Tương tự có “nyc” là người yêu cũ.
Người yêu và bạn đời khác nhau thế nào?
Người yêu là người đang yêu nhau, chưa ràng buộc hôn nhân. Bạn đời là người cùng chung sống lâu dài, thường đã là vợ chồng. Một người có thể đi từ người yêu thành bạn đời, nhưng không phải mối tình nào cũng đi đến đó.
Người yêu cũ còn được gọi là gì?
Ngoài “người yêu cũ”, người trẻ hay dùng chữ mượn tiếng Anh là ex, cách gọi người đã chia tay. Trong thơ văn cổ, người xưa từng thương có khi được gọi là cố nhân.