Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
xuân quỳnh là ông hay bà
Chân dung tác giả

Giới thiệu tác giả Xuân Quỳnh: Thông tin tiểu sử, cuộc đời và sự nghiệp của nữ nhà thơ

Cập nhật 05/10/2026·MMavrick Nguyễn·10 phút đọc
Nội dung chính
  • Cô bé mồ côi mẹ ở làng La Khê
  • Bảy năm làm diễn viên múa
  • Từ Chồi biếc đến Hoa dọc chiến hào: bài Sóng ra đời năm 1967
  • Bầu trời trong quả trứng và những trang viết cho trẻ em

Ngày 6/10/2019, trang chủ Google ở Việt Nam đổi logo thành hình một người phụ nữ mặc áo dài đứng trước những con sóng. Xuân Quỳnh (1942 – 1988), tên đầy đủ Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, là nữ nhà thơ nổi tiếng của văn học Việt Nam hiện đại, tác giả Sóng, Thuyền và biển, Tiếng gà trưa, Thơ tình cuối mùa thu và nhiều truyện, thơ viết cho thiếu nhi. Bà là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên được Google vinh danh bằng một Doodle, và được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2017.

Cô bé mồ côi mẹ ở làng La Khê

Tác giả Xuân Quỳnh
Nhà thơ Xuân Quỳnh (1942 – 1988).
Tên thật Nguyễn Thị Xuân Quỳnh
Bút danh Xuân Quỳnh
Năm sinh – năm mất 6/10/1942 – 29/8/1988
Quê quán Làng La Khê, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Đông (Bảo tàng Văn học Việt Nam ghi xã Văn Khê); nay thuộc Hà Nội
Thể loại Thơ, truyện thơ, truyện thiếu nhi
Tác phẩm tiêu biểu Hoa dọc chiến hào (in chung, 1968), Gió Lào, cát trắng (1974), Lời ru trên mặt đất (1978), Bầu trời trong quả trứng (1982), Tự hát (1984), Hoa cỏ may (1989)
Giải thưởng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (2001); Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (2017)
Trong SGK hiện hành Chuyện cổ tích về loài người, Cô Gió mất tên, Tiếng gà trưa, Thuyền và biển, Sóng

Xuân Quỳnh sinh trong một gia đình công chức. Mẹ mất sớm, cô bé lớn lên trong vòng tay bà nội. Hình ảnh người bà tần tảo ấy về sau trở lại trong thơ bà, rõ nhất ở bài Tiếng gà trưa, nơi một tiếng gà nhảy ổ gọi về cả tuổi thơ bên bà.

Bảy năm làm diễn viên múa

Tháng 2 năm 1955, cô gái mười hai tuổi được tuyển vào Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và được đào tạo thành diễn viên múa. Bà nhiều lần đi biểu diễn ở nước ngoài và năm 1959 dự Đại hội Thanh niên sinh viên thế giới ở Viên (Áo).

Năm 1962, bà rời sân khấu để theo học khóa I Trường bồi dưỡng những người viết văn trẻ của Hội Nhà văn Việt Nam (1962 – 1964). Khi ấy bà đã có thơ in: phần Chồi biếc gồm 18 bài trong tập in chung Tơ tằm – Chồi biếc (1963).

Từ Chồi biếc đến Hoa dọc chiến hào: bài Sóng ra đời năm 1967

Từ năm 1964, bà làm biên tập ở báo Văn nghệ (Wikipedia ghi thêm báo Phụ nữ Việt Nam), năm 1967 vào Hội Nhà văn Việt Nam. Năm 1967 cũng là năm bà viết Sóng; sách Ngữ văn 12 trước đây ghi bài thơ ra đời sau chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền, Thái Bình. Bài thơ in trong tập Hoa dọc chiến hào (1968), tập in chung có 28 bài của bà, cùng tập với Tiếng gà trưa. Mấy câu mở đầu đặt hai trạng thái đối lập của sóng cạnh nhau, cũng là hai trạng thái của người con gái đang yêu:

Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ

Bài thơ có ở trang tác giả – tác phẩm Sóng, kèm bài phân tích bài thơ Sóng. Những tập thơ tiếp theo, Gió Lào, cát trắng (1974), Lời ru trên mặt đất (1978), Sân ga chiều em đi (1984), Tự hát (1984), Hoa cỏ may (1989), đưa bà thành giọng thơ tình yêu được đọc nhiều nhất của thế hệ mình. Từ năm 1978 cho đến khi mất, bà làm biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới và là ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa III.

Hai bài thơ tình được nhắc nhiều nhất sau Sóng là Thuyền và biển và Thơ tình cuối mùa thu. Thuyền và biển mượn câu chuyện kể của một người con gái về con thuyền và biển để nói chuyện gắn bó, xa cách trong tình yêu; bài thơ nay được học ở lớp 11 trong bài học về yếu tố tự sự trong thơ trữ tình. Thơ tình cuối mùa thu thì được biết đến rộng rãi qua ca khúc cùng tên của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu.

Nhiều bài thơ của bà được phổ nhạc: Thuyền và biển, Thơ tình cuối mùa thu (Phan Huỳnh Điểu), Mẹ của anh (Trịnh Vĩnh Thành). Nét riêng trong thơ Xuân Quỳnh, cái tôi khao khát, lo âu và hết mình trong tình yêu, được bàn kỹ ở bài phong cách sáng tác của Xuân Quỳnh.

Bầu trời trong quả trứng và những trang viết cho trẻ em

Ít người để ý rằng Xuân Quỳnh viết cho thiếu nhi nhiều không kém viết cho người lớn. Tập Bầu trời trong quả trứng (1982) gồm 32 bài thơ và 16 bài văn, được Giải thưởng Văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam 1982 – 1983. Bên cạnh đó là truyện thơ Truyện Lưu Nguyễn (1985) và các tập truyện Mùa xuân trên cánh đồng (1981), Bến tàu trong thành phố (1984), Vẫn có ông trăng khác (1986).

Học sinh lớp 6 học bài thơ Chuyện cổ tích về loài người, in trong tập Lời ru trên mặt đất; học sinh lớp 4 Kết nối tri thức có bài Bầu trời trong quả trứng. Các bài thơ thiếu nhi khác như Con yêu mẹ cùng thơ tình của bà được tập hợp ở trang thơ Xuân Quỳnh.

Hai cuộc hôn nhân, mười lăm năm bên Lưu Quang Vũ

Năm 1964, Xuân Quỳnh kết hôn với Lưu Tuấn, có một con trai là Lưu Tuấn Anh. Sau khi chia tay, họ vẫn sống chung một tòa nhà ở phố Huế, Hà Nội.

Năm 1973, bà kết hôn với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ, kém bà sáu tuổi. Tháng 2 năm 1975, hai người có con trai Lưu Quỳnh Thơ, tên ở nhà là Mí. Gia đình còn có Lưu Minh Vũ, con riêng của Lưu Quang Vũ với nghệ sĩ Tố Uyên. Tập Thơ tình Xuân Quỳnh – Lưu Quang Vũ in năm 1994, sau khi cả hai đã mất. Chuyện tình của hai nhà thơ được kể chi tiết ở bài tình yêu của Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ.

Chiều 29/8/1988 ở đầu cầu Phú Lương

Chiều 29/8/1988, chiếc xe chở gia đình Lưu Quang Vũ về Hà Nội gặp tai nạn ở đầu cầu Phú Lương, thị xã Hải Dương. Xuân Quỳnh, Lưu Quang Vũ và con trai Lưu Quỳnh Thơ mười ba tuổi cùng qua đời. Theo lời kể của họa sĩ Doãn Châu, người đi cùng chuyến xe và sống sót, tai nạn xảy ra khoảng 14 giờ 40 phút, khi một xe ben mất phanh đâm vào đuôi chiếc xe chở họ.

Năm ấy bà bốn mươi sáu tuổi. Tập Hoa cỏ may in năm 1989, một năm sau khi bà mất, được Giải thưởng về thơ của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1990. Năm 2011, bạn đọc còn có thêm tập Không bao giờ là cuối gồm 21 bài thơ.

Hai lần truy tặng: năm 2001 và năm 2017

Năm 2001, Xuân Quỳnh được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật đợt I với các tập Gió Lào, cát trắng, Hoa cỏ may, Tự hát. Năm 2017, bà được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (đợt V) với hai tập Lời ru trên mặt đất và Bầu trời trong quả trứng.

Hai năm sau, ngày 6/10/2019, nhân 77 năm ngày sinh của bà, Google đặt hình bà trên trang chủ. Bức vẽ do hai họa sĩ Phùng Nguyễn Quang và Huỳnh Kim Liên (ký tên chung KAA) thực hiện, lấy cảm hứng từ bài Sóng. Bà là người Việt thứ ba và là người phụ nữ Việt đầu tiên được Google vinh danh theo cách này. Các danh xưng mà người đọc dành cho bà được bàn ở bài Xuân Quỳnh được mệnh danh là gì.

Năm bài thơ Xuân Quỳnh học sinh gặp trong SGK

Văn bản Sách – bài học Trên Văn VN
Chuyện cổ tích về loài người Ngữ văn 6 Kết nối tri thức, tập 1 – Bài 2 Soạn bài · Tác giả – tác phẩm · Tóm tắt · Phân tích
Cô Gió mất tên Ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo, tập 1 – Bài 4 (đọc mở rộng) Soạn bài
Tiếng gà trưa Ngữ văn 7 Cánh diều, tập 1 – Bài 2 (thực hành đọc hiểu) Soạn bài · Tác giả – tác phẩm · Phân tích
Thuyền và biển Ngữ văn 11 Kết nối tri thức, tập 1 – Bài 4 Soạn bài · Tác giả – tác phẩm · Phân tích
Sóng Ngữ văn 11 Cánh diều, tập 1 – Bài 1 Đã dẫn ở mục trên · Kết bài

Có tài liệu ghi Tiếng gà trưa sáng tác năm 1984; thực ra 1984 là năm in tập thơ cùng tên, còn bài thơ đã có trong Hoa dọc chiến hào từ năm 1968 (theo Bảo tàng Văn học Việt Nam và Wikipedia).

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
rophim
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
kubet
kubet
kubet
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
8 DAY
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5