Bài 2: Câu chuyện của rễ Tiếng Việt lớp 1 Kết nối tri thức

a. Cây có những bộ phận nào?
b. Bộ phận nào của cây khó nhìn thấy? Vì sao?

Trả lời: Tranh vẽ một cây cam đang ra hoa, kết quả vàng óng. Hai bạn nhỏ cầm bình tưới nước vào gốc cây, một bạn gái đứng bên vui vẻ. Phần đất dưới gốc được vẽ cắt ra để thấy bộ rễ.

• a. Cây có các bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa và quả.
• b. Bộ phận khó nhìn thấy nhất là rễ. Vì rễ mọc ở dưới đất, bị đất phủ kín, ta chỉ thấy được khi đào đất lên (hoặc khi tranh vẽ phần đất bị cắt ra như trong sách).

Bài thơ Câu chuyện của rễ (Phương Dung).
Từ ngữ: sắc thắm, trĩu, chồi, khiêm nhường

Trả lời: Câu chuyện của rễ là bài thơ của Phương Dung, gồm 4 khổ, mỗi khổ 4 dòng, mỗi dòng 4 chữ.

• Khổ 1: trên cây, hoa nở đủ màu tươi đẹp giữa lá xanh, thơm ngát dưới nắng.
• Khổ 2: hoa đẹp, quả nhiều, lá xanh là nhờ có rễ đang nằm sâu dưới đất.
• Khổ 3: thiếu rễ thì cây không mọc mầm, không có quả ngọt, không có hoa tươi.
• Khổ 4: rễ không khoe khoang, lặng lẽ làm việc để cuộc đời thêm đẹp.

Giải nghĩa từ ngữ:

• sắc thắm: màu sắc đậm và tươi.
• trĩu: (cành) bị kéo cong xuống vì có nhiều quả nặng.
• chồi: mầm non mới nhú ra trên cây.
• khiêm nhường: không khoe mình, sẵn lòng nhường phần hơn cho người khác.

Gợi ý đọc: khổ 1 đọc vui, tươi; khổ 2 và khổ 3 đọc rõ ràng để nhấn vào vai trò của rễ; khổ 4 đọc chậm, nhẹ nhàng, trìu mến. Ngắt nhịp 2/2, nghỉ hơi ở dấu chấm lửng cuối khổ 2. Đọc đúng: khoe, sắc thắm, toả hương, trĩu cành, đâm chồi, khiêm nhường, lặng lẽ.

Mẫu: cành – xanh

Trả lời:

Lưu ý: hai tiếng thắm (vần ăm) và nắng (vần ăng) ở khổ 1 không cùng vần; chồi (vần ôi) và tươi (vần ươi) ở khổ 3 cũng không cùng vần.

a. Nhờ có rễ mà hoa, quả, lá như thế nào?
b. Cây sẽ thế nào nếu không có rễ?
c. Những từ ngữ nào thể hiện sự đáng quý của rễ?

Trả lời:

• a. Rễ hút nước và chất bổ nuôi cây, nên hoa nở đẹp, quả sai trĩu cành, lá xanh biếc.
• b. Nếu không có rễ, cây không mọc được chồi non, không kết trái ngọt và cũng không nở hoa tươi. Nói cách khác, cây không thể sống và lớn lên.
• c. Các từ ngữ thể hiện sự đáng quý của rễ: âm thầm, nhỏ bé, khiêm nhường, lặng lẽ. Rễ làm việc rất quan trọng nhưng không khoe, không đòi ai khen.

Trả lời: Hai khổ cuối là khổ nói cây sẽ ra sao khi thiếu rễ và khổ khen rễ khiêm nhường. Cách học:

• Khổ 3 có ba dòng mở đầu bằng chữ phủ định (Nếu không, chẳng): nhớ thứ tự chồi, trái, hoa.
• Nhớ chữ đầu dòng khổ 4: Rễ, Âm, Làm, Khiêm.
• Đọc to nhiều lần, rồi gấp sách đọc lại; nhờ bố mẹ nghe và nhắc chữ đầu dòng khi con quên.

Trả lời: Đức tính là nét tốt trong cách sống của một người, ví dụ: khiêm tốn, chăm chỉ, thật thà, lễ phép, biết giúp đỡ người khác. Em chọn một đức tính và nói vì sao em quý nó. Ví dụ:

• Em thấy thật thà là đức tính đáng quý. Bạn nào thật thà, làm sai dám nhận lỗi thì được thầy cô và các bạn tin yêu.
• Em quý đức tính chăm chỉ. Mẹ em ngày nào cũng dậy sớm nấu cơm, đi làm rồi về dạy em học. Nhờ chăm chỉ mà mẹ làm được rất nhiều việc.
• Em quý những người khiêm tốn như bộ rễ trong bài thơ: làm được việc tốt mà không khoe.

Ba mẹ có thể hỏi thêm: Con đã làm việc gì thể hiện đức tính đó chưa? để con kể một việc thật của mình.