Tự lực văn đoàn là gì? Thành viên, tôn chỉ và tác phẩm tiêu biểu

Tự lực văn đoàn là nhóm nhà văn do Nhất Linh (Nguyễn Tường Tam) khởi xướng ở Hà Nội từ năm 1932 và ra mắt chính thức ngày 2 tháng 3 năm 1934, gồm Nhất Linh, Khái Hưng, Hoàng Đạo, Thạch Lam, Thế Lữ, Tú Mỡ, về sau thêm Xuân Diệu. Nhóm làm báo Phong Hóa cùng một tuần báo nữa, và để lại dòng tiểu thuyết lãng mạn nổi tiếng của văn học 1930–1945.

Khái niệm	Nhóm sáng tác và làm báo tư nhân, đồng thời là một trường phái văn học
Nghĩa tên gọi	自力文團: “tự lực” là tự sức mình, “văn đoàn” là nhóm người viết văn
Thời gian hoạt động	Khởi đầu 1932, chính thức 1934, tan rã dần vào đầu thập niên 1940
Cơ quan ngôn luận	Tuần báo Phong Hóa, tuần báo thứ hai ra từ 1935; nhà xuất bản Đời Nay
Thuộc	Trào lưu văn học lãng mạn Việt Nam 1930–1945

Tự lực văn đoàn: tự sức mình làm văn?

Cái tên đã nói lên cách nhóm làm việc. Họ không dựa vào triều đình hay một nhà tư bản nào: tự ra báo, tự in sách, tự sống bằng nghề viết. Nhiều nhà nghiên cứu coi họ là những người đầu tiên ở nước ta làm văn, làm báo như một nghề thực thụ theo lối hiện đại.

Câu chuyện bắt đầu năm 1932, khi Nguyễn Tường Tam vừa ở Pháp về, mua lại tờ tuần báo Phong Hóa đang ế. Cùng Khái Hưng, Tú Mỡ và mấy người bạn, ông đổi hẳn gương mặt tờ báo: tranh vui, thơ trào phúng, bài châm biếm thói hư tật xấu. Tờ báo bán chạy, nhóm viết quanh nó ngày một gắn bó, và đến ngày 2 tháng 3 năm 1934 thì công bố tuyên ngôn cùng mười điều tôn chỉ của Tự lực văn đoàn.

Đọc mười điều ấy sẽ thấy ba mối quan tâm lớn. Một là văn chương: tự viết sách có giá trị để làm giàu văn sản trong nước, dùng lối văn giản dị, dễ hiểu, ít chữ nho. Hai là xã hội: theo chủ nghĩa bình dân, ca tụng vẻ đẹp bình dân của đất nước. Ba là con người: trọng tự do cá nhân, cho rằng đạo Khổng không còn hợp thời. Tinh thần chung được gói trong một điều rất dễ nhớ: lúc nào cũng mới, trẻ, yêu đời, tin ở sự tiến bộ.

Ngoài Phong Hóa, từ năm 1935 nhóm ra thêm một tuần báo nữa (tên ở câu 2 phần luyện tập), và có nhà xuất bản Đời Nay để in sách của mình. Trụ sở đặt ở phố Quán Thánh, Hà Nội.

Ai trong Tự lực văn đoàn, viết những gì?

Thành viên	Thế mạnh	Tác phẩm nên biết
Nhất Linh	Người tổ chức, “linh hồn” của nhóm; tiểu thuyết luận đề	Đoạn tuyệt (1934), Lạnh lùng (1936), Đôi bạn (1937)
Khái Hưng	Cây bút văn xuôi sung sức nhất	Hồn bướm mơ tiên (1933), Nửa chừng xuân (1934), Thừa tự (1938)
Hoàng Đạo	Viết xã luận, được xem là nhà lí thuyết của nhóm	Con đường sáng
Thạch Lam	Truyện ngắn trữ tình, tinh tế, giàu cảm thông	Gió đầu mùa (tập truyện), Hai đứa trẻ
Thế Lữ	Nhà thơ mở đường của Thơ mới, viết cả truyện	Mấy vần thơ
Tú Mỡ	Thơ trào phúng	Dòng nước ngược
Xuân Diệu	Thành viên vào sau cùng, nhà thơ mới tiêu biểu	Thơ thơ

Nhóm in tiểu thuyết đầu tay là Hồn bướm mơ tiên của Khái Hưng. Học sinh hiện nay gặp Tự lực văn đoàn nhiều nhất qua Thạch Lam: truyện Hai đứa trẻ của Thạch Lam ở lớp 12 và truyện Gió lạnh đầu mùa ở lớp 6, lớp 8. Thơ của Thế Lữ thì có thể đọc trong tuyển thơ và tác phẩm Thế Lữ.

Thạch Lam là trường hợp đáng chú ý. Ông là em ruột Nhất Linh và Hoàng Đạo, ở ngay trong nhóm, nhưng truyện của ông ít luận đề, nghiêng về những kiếp người nghèo nơi phố huyện, những cảm xúc mong manh. Bài Thạch Lam trong Tự lực văn đoàn kể kĩ hơn về chỗ khác biệt ấy.

Văn chương Tự lực văn đoàn có gì riêng?

• Tiểu thuyết luận đề. Mỗi cuốn đặt ra một vấn đề: hôn nhân ép buộc, quyền sống của người phụ nữ, cuộc xung đột giữa đại gia đình cũ và con người cá nhân. Đoạn tuyệt là ví dụ quen thuộc nhất: người con dâu trẻ chống lại sự áp đặt của gia đình nhà chồng.
• Giải phóng cá nhân. Nhân vật chính thường là thanh niên trí thức Tây học, muốn sống theo lí tưởng riêng, đòi tự do yêu đương.
• Văn xuôi trong sáng. Câu văn ngắn gọn, ít chữ Hán, gần lời nói. Câu văn quốc ngữ qua tay nhóm này trở nên mạch lạc, dễ đọc hẳn.
• Tiếng cười trào phúng. Trên Phong Hóa, những nhân vật như Lý Toét, Xã Xệ trở thành hình ảnh giễu cợt hủ tục, thói rởm của người “có chức có quyền” ở làng.
• Đỡ đầu cho Thơ mới. Báo của nhóm mở trang thơ, đứng về phía thơ mới trong cuộc tranh luận với thơ cũ.

Vì đặt cái tôi và mơ ước lên trên, tiểu thuyết Tự lực văn đoàn được xếp vào khuynh hướng lãng mạn. Chữ lãng mạn theo nghĩa văn học ở đây không phải là “tình tứ”, mà là cách nhìn đời bằng lí tưởng và cảm xúc.

Tự lực văn đoàn khác Thơ mới và văn hiện thực thế nào?

Tiêu chí	Tự lực văn đoàn	Phong trào Thơ mới	Văn hiện thực 1930–1945
Bản chất	Một nhóm, một tổ chức có thành viên, tôn chỉ	Một trào lưu thơ rộng, không phải tổ chức	Một khuynh hướng sáng tác
Thể loại mạnh	Tiểu thuyết, truyện ngắn, báo chí	Thơ	Tiểu thuyết, truyện ngắn, phóng sự
Cách nhìn đời	Lãng mạn, lí tưởng hóa, có luận đề	Lãng mạn, đề cao cái tôi	Phơi bày bất công, số phận người nghèo
Tên tuổi	Nhất Linh, Khái Hưng, Thạch Lam	Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn Mặc Tử	Nam Cao, Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng

Chỗ dễ sai nhất: Thế Lữ và Xuân Diệu vừa là nhà thơ mới vừa là thành viên Tự lực văn đoàn, nhưng không phải nhà thơ mới nào cũng thuộc nhóm. Huy Cận, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính không có tên trong danh sách thành viên chính thức.

Kiểm tra nhanh về Tự lực văn đoàn

Phong Hóa, Đoạn tuyệt và mười điều tôn chỉ

Tự lực văn đoàn thành lập năm nào?

Nhóm hình thành từ năm 1932 quanh tờ Phong Hóa và công bố tuyên ngôn ngày 2 tháng 3 năm 1934. Vì vậy có tài liệu ghi 1932, có tài liệu ghi 1934; cả hai đều có lí, miễn nói rõ mốc nào là khởi xướng, mốc nào là chính thức.

Tự lực văn đoàn gồm những ai?

Danh sách thường được nhắc gồm bảy người: Nhất Linh, Khái Hưng, Hoàng Đạo, Thạch Lam, Thế Lữ, Tú Mỡ và Xuân Diệu. Theo nhiều tài liệu, nhóm còn có những cộng tác viên như Huy Cận, Trần Tiêu, Thanh Tịnh và các họa sĩ vẽ tranh cho báo.

Tôn chỉ của Tự lực văn đoàn nói gì?

Mười điều tôn chỉ đề cao lối văn giản dị, ít chữ nho, chủ nghĩa bình dân, tinh thần trẻ trung yêu đời, tự do cá nhân và việc đưa phương pháp khoa học phương Tây vào văn chương Việt Nam.

Tiểu thuyết Tự lực văn đoàn là tiểu thuyết gì?

Phần lớn là tiểu thuyết hiện đại theo khuynh hướng lãng mạn: có luận đề xã hội, nhân vật là người trẻ muốn thoát khỏi lễ giáo cũ, văn phong trong sáng, chú trọng tâm lí.