Từ đồng nghĩa với nhấn mạnh là nêu bật, làm nổi bật, tô đậm; xoáy vào là cách nói khẩu ngữ, còn lưu ý chỉ gần nghĩa. Nhấn mạnh không có từ trái nghĩa cố định: tùy câu, phía ngược lại là lướt qua, xem nhẹ hay nói tránh.
| Đồng nghĩa | nêu bật, làm nổi bật, tô đậm, xoáy vào (khẩu ngữ); gần nghĩa: lưu ý |
| Trái nghĩa | không có từ cố định; theo ngữ cảnh: lướt qua, xem nhẹ, nói tránh |
| Nghĩa | nêu bật điều được coi là quan trọng để người khác chú ý hơn (động từ) |
Nêu bật, tô đậm, xoáy vào: nhấn mạnh bằng từ nào
| Từ | Sắc thái | Hợp với |
|---|---|---|
| nêu bật | đưa lên trước cho dễ thấy, trung tính | nêu bật ý chính của đoạn |
| làm nổi bật | hay dùng khi phân tích tác dụng của chi tiết | làm nổi bật vẻ đẹp nhân vật |
| tô đậm | giọng văn chương, như thêm màu cho một nét | tô đậm nỗi cô đơn |
| xoáy vào | khẩu ngữ, nói đi nói lại một điểm | cuộc họp xoáy vào chuyện đi muộn |
| lưu ý | gần nghĩa: nhắc để người khác chú ý | lưu ý cách trình bày bài thi |
Câu phân tích “Điệp ngữ nhấn mạnh nỗi nhớ” đổi thành “tô đậm nỗi nhớ” vẫn trọn ý; thay “lưu ý nỗi nhớ” thì sai, vì lưu ý cần người nghe. Tác dụng của phép điệp ngữ trong thơ hầu như luôn được diễn đạt bằng nhóm từ này. Muốn câu chắc hơn, xem các từ thay cho khẳng định.
Nói đi nói lại một điều cho người khác nhớ lại là việc của nhắc nhở; nhắc, lưu ý hay dặn dò hợp hơn thì xem đồng nghĩa, trái nghĩa với nhắc nhở.
Nhấn mạnh không có từ trái nghĩa cố định
- lướt qua: nhắc rất nhanh, không dừng lại (đối lập theo ngữ cảnh);
- xem nhẹ: coi là không quan trọng;
- nói tránh: cố ý làm nhẹ, như biện pháp nói giảm nói tránh.
Trái nghĩa với nhấn mạnh vì thế chỉ có theo ngữ cảnh.
Câu luyện dùng nhấn mạnh và từ thay
- Cô nhấn mạnh rằng bài kiểm tra tuần sau tính hệ số hai.
- Đoạn mở bài nêu bật vẻ đẹp của dòng sông quê.
- Màu áo đỏ làm nổi bật cô bé giữa sân trường.
- Nhà văn tô đậm sự lam lũ qua đôi bàn tay chai sạn.
- Lớp trưởng chỉ lướt qua phần quỹ lớp.
Hỏi nhanh: đồng nghĩa với nhấn mạnh
Từ đồng nghĩa với nhấn mạnh là từ nào?
Nêu bật, làm nổi bật, tô đậm; xoáy vào dùng trong lời nói, lưu ý chỉ gần nghĩa.
Phân tích thơ, thay nhấn mạnh thế nào cho đỡ lặp?
Xen tô đậm, khắc sâu, làm nổi bật.