Tóm tắt Sống, hay không sống – đó là vấn đề và vở Hăm-lét: 8 mẫu hay nhất

Muốn biết thái tử Hăm-lét điên thật hay giả, vua Clô-đi-út cùng Pô-lô-ni-út sắp đặt cho Ô-phê-li-a gặp chàng rồi nấp nghe lén. Hăm-lét một mình trăn trở nên cam chịu hay vùng lên, sau đó nói những lời lạnh lùng khiến Ô-phê-li-a đau khổ. Nhận ra chàng không hề điên vì tình, nhà vua quyết định đưa chàng sang Anh.

Sau cái chết bí ẩn của vua cha, thái tử Đan Mạch Hăm-lét giả điên để che mắt kẻ thù. Vua Clô-đi-út, kẻ đã giết anh để cướp ngôi, không tin chàng điên nên sai Rô-den-cran, Ghin-đơn-xtơn dò la, rồi nghe theo Pô-lô-ni-út, cho Ô-phê-li-a đứng đợi Hăm-lét trong khi chúng nấp kín để nghe. Hăm-lét bước ra, tự hỏi sống hay không sống, chịu đựng mọi bất công hay cầm vũ khí chống lại; chàng thấy cái chết như giấc ngủ giải thoát nhưng nỗi sợ điều chưa biết khiến con người chùn bước. Gặp Ô-phê-li-a, chàng giả điên, phủ nhận tình yêu, mỉa mai sự giả dối của con người và bảo nàng vào nhà tu. Ô-phê-li-a xót xa vì tưởng người yêu mất trí, còn nhà vua thì biết chắc Hăm-lét đang ấp ủ điều nguy hiểm và quyết định gửi chàng đi nước Anh.

Trong lâu đài En-xi-nơ, vua Clô-đi-út và hoàng hậu hỏi Rô-den-cran, Ghin-đơn-xtơn xem đã tìm ra lí do khiến Hăm-lét trở nên rối loạn chưa. Hai người cho biết thái tử thừa nhận tâm trí mình bất ổn nhưng khéo léo né tránh mọi câu hỏi; chàng chỉ tỏ ra vui khi nghe tin có đoàn kịch đến và mời vua, hoàng hậu tối nay xem diễn. Nhà vua giả vờ mừng rỡ, giục họ tiếp tục khơi gợi niềm vui cho chàng.

Khi hai người lui ra, nhà vua bảo hoàng hậu cũng rời đi vì hắn và Pô-lô-ni-út định bí mật theo dõi cuộc gặp “tình cờ” giữa Hăm-lét và Ô-phê-li-a. Hoàng hậu mong sắc đẹp của Ô-phê-li-a chính là nguyên nhân khiến con mình thay đổi, để tình yêu có thể chữa lành cho chàng. Pô-lô-ni-út đưa cho con gái cuốn sách kinh để nàng giả như đang đọc một mình, rồi buông lời than rằng người ta vẫn thường đội lốt sùng đạo để che đậy cái ác. Câu nói chạm vào lương tâm nhà vua, khiến hắn thốt lên một mình về gánh nặng tội lỗi đang mang.

Hăm-lét bước vào, chìm trong suy tưởng về sống và chết, về những nỗi khổ nhục mà con người phải cam chịu, về nỗi sợ điều chưa biết khiến ai cũng do dự. Thấy Ô-phê-li-a, chàng nhờ nàng cầu nguyện cho tội lỗi của mình. Nàng xin trả lại những kỉ vật chàng từng tặng; Hăm-lét chối là chưa từng tặng gì, lúc nói từng yêu nàng, lúc lại bảo chưa từng yêu, rồi hỏi cha nàng ở đâu và nhiều lần giục nàng vào nhà tu. Hăm-lét bỏ đi, để lại Ô-phê-li-a đau đớn than khóc cho một tâm hồn cao quý đã sụp đổ.

Vua và Pô-lô-ni-út bước ra. Clô-đi-út khẳng định tình cảm của Hăm-lét không hướng về tình yêu, lời chàng nói cũng không giống người điên; trong lòng chàng đang ấp ủ một điều đáng sợ. Hắn quyết định gửi chàng sang Anh đòi khoản cống nạp. Pô-lô-ni-út vẫn tin nguyên nhân là tình yêu, đề nghị sau buổi diễn kịch để hoàng hậu gặp riêng Hăm-lét, còn hắn nấp nghe thêm. Nhà vua đồng ý, kết lại rằng kẻ quyền cao mà điên thì phải canh chừng.

Hôm ấy, cha tôi và đức vua bảo tôi đứng đọc sách ở hành lang, chờ thái tử Hăm-lét đi qua. Tôi biết họ đang nấp đâu đó, nhưng tôi chỉ mong được nói chuyện với chàng, được biết vì sao chàng thay đổi như thế. Hăm-lét đi tới, gương mặt u uất, như đang nói với chính mình về sự sống và cái chết. Khi nhận ra tôi, chàng dịu giọng nhờ tôi cầu nguyện cho chàng.

Tôi đưa trả chàng những món quà kỉ niệm, bởi quà tặng dù quý mấy cũng mất giá khi người tặng không còn tử tế. Chàng bỗng chối là chưa bao giờ tặng tôi thứ gì. Chàng hỏi tôi có trong sạch không, có đẹp không, nói rằng từng yêu tôi rồi lại bảo chưa từng yêu. Chàng hỏi cha tôi đâu, tôi đành nói dối là ở nhà. Chàng giận dữ bảo tôi vào nhà tu đi, đừng sinh ra thêm những kẻ tội lỗi, rằng những người như chàng chỉ là kẻ đáng khinh. Chàng bỏ đi, để tôi đứng lại với trái tim tan nát: tâm hồn cao quý của một người quý tộc hào hoa, một chiến binh, một học giả nay đã rối loạn. Sau đó, tôi nghe đức vua nói với cha tôi rằng thái tử sẽ phải lên đường sang nước Anh.

Hăm-lét, thái tử Đan Mạch, được hồn ma vua cha cho biết chú ruột Clô-đi-út đã đầu độc cha để cướp ngôi và lấy mẹ chàng. Chàng giả điên để che mắt kẻ thù, dựng một vở kịch để xác nhận tội ác, nhưng lại lỡ tay đâm chết Pô-lô-ni-út, khiến Ô-phê-li-a phát điên rồi chết đuối. Clô-đi-út bày cuộc đấu kiếm giữa Hăm-lét và La-ớc-tơ với lưỡi kiếm tẩm độc và cốc rượu độc. Cuối cùng hoàng hậu, La-ớc-tơ, Clô-đi-út và Hăm-lét đều chết; trước khi chết, Hăm-lét đã trừng trị được kẻ thù.

Hồi I: Trên tường thành En-xi-nơ, lính gác thấy hồn ma giống vua cha vừa mất. Thái tử Hăm-lét đang đau buồn vì mẹ chàng tái giá với chú ruột Clô-đi-út, kẻ vừa lên ngôi, chưa đầy hai tháng sau đám tang. Hồn ma gặp Hăm-lét, kể mình bị em trai đổ thuốc độc vào tai khi đang ngủ trong vườn, đòi chàng trả thù. Hăm-lét quyết định giả điên.

Hồi II: Pô-lô-ni-út cho rằng Hăm-lét điên vì yêu con gái ông là Ô-phê-li-a. Nhà vua gọi Rô-den-cran, Ghin-đơn-xtơn đến dò xét. Một đoàn kịch tới lâu đài, Hăm-lét định nhờ họ diễn một vở giống hệt vụ giết vua cha để thử phản ứng của Clô-đi-út.

Hồi III: Nhà vua và Pô-lô-ni-út nghe lén Hăm-lét nói chuyện với Ô-phê-li-a (đoạn trích Sống, hay không sống). Trong buổi diễn, Clô-đi-út hoảng hốt bỏ đi, lộ rõ tội ác. Hăm-lét bắt gặp hắn đang cầu nguyện nhưng không ra tay. Trong phòng hoàng hậu, chàng đâm chết Pô-lô-ni-út đang nấp sau tấm rèm vì tưởng đó là nhà vua.

Hồi IV: Clô-đi-út gửi Hăm-lét sang Anh cùng Rô-den-cran, Ghin-đơn-xtơn, kèm lá thư mật yêu cầu giết chàng. Ô-phê-li-a phát điên vì cha chết, rồi chết đuối. La-ớc-tơ, anh trai nàng, trở về đòi báo thù; nhà vua xúi hắn đấu kiếm với Hăm-lét bằng lưỡi kiếm tẩm độc, còn mình chuẩn bị thêm cốc rượu độc.

Hồi V: Hăm-lét thoát nạn trở về, kể với Hô-ra-xi-ô rằng chàng đã tráo lá thư. Trong cuộc đấu kiếm, hoàng hậu uống nhầm rượu độc; Hăm-lét và La-ớc-tơ đều trúng lưỡi kiếm tẩm độc. Trước khi chết, La-ớc-tơ tố cáo âm mưu của nhà vua; Hăm-lét đâm chết Clô-đi-út, nhờ Hô-ra-xi-ô kể lại sự thật cho đời sau. Hoàng tử Na Uy Phoóc-tanh-brát đến, cho an táng Hăm-lét theo nghi lễ dành cho một chiến binh.

Tôi là Hô-ra-xi-ô, bạn học và người bạn thân nhất của hoàng tử Hăm-lét. Trước lúc nhắm mắt, chàng đã nhờ tôi kể lại câu chuyện này. Ngày chúng tôi thấy hồn ma của tiên vương trên tường thành, tôi vội báo cho chàng. Hồn ma cho chàng biết vua Clô-đi-út đã đầu độc anh mình để chiếm ngai vàng và cưới hoàng hậu. Từ đó, Hăm-lét giả điên, sống giữa những kẻ rình rập, lúc nào cũng tự hỏi nên sống thế nào cho xứng đáng.

Chàng nhờ đoàn kịch diễn lại cảnh giết vua, và tôi cùng chàng quan sát: Clô-đi-út tái mặt bỏ đi, tội ác đã rõ. Nhưng rồi chàng lỡ tay giết ông Pô-lô-ni-út, bị đẩy sang nước Anh cùng lá thư đòi mạng. Chàng tráo được thư và trở về, thì cô Ô-phê-li-a đáng thương đã chết đuối sau khi mất trí. Cuộc đấu kiếm với La-ớc-tơ là cái bẫy cuối cùng của nhà vua: lưỡi kiếm tẩm độc, cốc rượu độc. Hoàng hậu uống rượu mà chết, La-ớc-tơ tự trúng độc và thú nhận tất cả. Hăm-lét dồn sức cuối cùng trừng trị Clô-đi-út. Chàng ngã xuống trong tay tôi, xin tôi đừng chết theo mà hãy sống để kể lại sự thật.

Hăm-lét tự hỏi: điều gì cao quý hơn, cắn răng chịu đựng mọi đòn giáng của số phận hay cầm vũ khí đứng lên chấm dứt biển khổ. Chết chỉ như một giấc ngủ, kết thúc bao đau đớn của thể xác và tâm hồn, nên thật đáng mong muốn. Nhưng trong giấc ngủ ấy có thể có những giấc mơ, và nỗi sợ điều chưa biết ở cõi chưa ai trở về khiến con người đành cam chịu áp bức, khinh miệt, luật pháp trì hoãn, quan lại hống hách. Chính ý thức ấy làm con người nhút nhát, khiến những quyết tâm lớn tan biến trước khi thành hành động.

Kết luận

Tám mẫu tóm tắt trên đi từ cảnh kịch trong SGK đến toàn bộ vở Hăm-lét, giúp em vừa trả lời được câu hỏi “đoạn trích kể về chuyện gì, nằm ở đâu trong vở kịch” vừa có tư liệu cho bài phân tích. Khi làm bài, hãy giữ đúng trình tự: vua giăng bẫy – Hăm-lét độc thoại – cuộc gặp với Ô-phê-li-a – quyết định của nhà vua.

Xem thêm:

• Soạn Sống, hay không sống – đó là vấn đề (Ngữ văn 11 Kết nối tri thức)
• Những tác phẩm nổi tiếng nhất của Shakespeare
• Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài: tác giả, tác phẩm