Tóm tắt Quan thanh tra (Gô-gôn) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Nghe tin có quan thanh tra bí mật về kiểm tra, quan chức một thị trấn Nga nhầm anh công chức rỗng túi Khơ-lét-xta-cốp là vị quan ấy. Họ thết đãi, đút lót, thị trưởng còn hứa gả con gái cho hắn. Hắn vơ vét rồi chuồn đi; khi bức thư hắn viết bị đọc lên, cả bọn mới biết mình bị lừa, đúng lúc quan thanh tra thật đến.

Thị trưởng An-tôn An-tô-nô-vích nhận được tin quan thanh tra từ thủ đô sắp bí mật đến kiểm tra. Cả bộ máy quan chức vốn tham nhũng, bê trễ cuống cuồng lo đối phó. Khi nghe hai địa chủ kể về một thanh niên lạ ở quán trọ, họ tin chắc đó là quan thanh tra. Thực ra đó là Khơ-lét-xta-cốp, một viên chức nhỏ thua bạc, đang bị chủ quán đòi tiền. Được thị trưởng đón về nhà, thết đãi linh đình, hắn nhanh chóng nhập vai, khoác lác về quyền thế, vay tiền của hết người này đến người khác, tán tỉnh vợ thị trưởng và hỏi cưới con gái ông ta. Trước khi trò lừa bị lộ, hắn rời thị trấn. Thị trưởng còn đang mơ được thăng quan thì bức thư Khơ-lét-xta-cốp gửi bạn bị chủ sự bưu vụ bóc ra đọc, phơi bày sự thật và chế giễu từng người. Giữa lúc cả bọn đang đổ lỗi cho nhau, hiến binh báo tin quan thanh tra thật đã đến.

Hồi I. Thị trưởng triệu tập chánh án, viện trưởng viện tế bần, kiểm học, chủ sự bưu vụ, báo tin một viên quan thanh tra sắp vi hành đến thị trấn. Ai cũng giật mình vì những sai phạm của mình: tòa án bừa bộn, viện tế bần bẩn thỉu, trường học lộn xộn. Thị trưởng ra lệnh sửa sang vội vàng. Bốp-trin-xki và Đốp-trin-xki chạy đến báo có một người từ Pê-téc-bua ở quán trọ đã lâu, ăn tiêu không trả tiền; cả bọn kết luận đó chính là quan thanh tra.

Hồi II. Trong căn phòng trọ tồi tàn, Khơ-lét-xta-cốp và người hầu Ô-xíp đói meo vì hết tiền; chủ quán không cho ăn chịu. Thị trưởng đến thăm. Khơ-lét-xta-cốp tưởng bị bắt vì nợ nên vừa sợ vừa lớn tiếng; thị trưởng lại tưởng quan thanh tra nổi giận nên càng khúm núm, đưa tiền cho vay và mời hắn về nhà mình.

Hồi III. Sau khi được dẫn đi thăm viện tế bần và ăn uống no say, Khơ-lét-xta-cốp đến nhà thị trưởng. Trước vợ con chủ nhà và các quan chức, hắn khoác lác không giới hạn: bạn của Pu-skin, tác giả nổi tiếng, người ra vào cung điện. Ai nấy đều run sợ.

Hồi IV. Các quan chức lần lượt vào trình diện, người nào cũng đưa tiền cho hắn “vay”. Hiểu ra mình bị tưởng là quan lớn, hắn tiếp các nhà buôn đến tố cáo thị trưởng, nhận quà và tiền của họ. Hắn tán tỉnh cả mẹ lẫn con gái thị trưởng, hỏi cưới cô con gái. Ô-xíp khuyên chủ đi ngay kẻo lộ, hắn bèn lên cỗ xe ba ngựa tốt nhất, hứa sẽ sớm quay lại.

Hồi V. Thị trưởng đắc chí, dọa dẫm các nhà buôn, nhận lời chúc mừng của khách khứa và mơ được làm quan to ở thủ đô. Chủ sự bưu vụ mang đến bức thư đã bóc trộm: Khơ-lét-xta-cốp kể với bạn toàn bộ trò nhầm lẫn và chế giễu từng quan chức. Thị trưởng uất hận, các quan đổ lỗi cho nhau. Đúng lúc đó, hiến binh báo quan thanh tra thật từ Pê-téc-bua đã đến, đòi gặp các quan lại ngay. Tất cả đứng sững như tượng trong cảnh câm khép lại vở kịch.

Ba mươi năm làm quan, tôi chưa từng bị ai lừa, vậy mà lần này tôi ngã đau. Nghe tin quan thanh tra sắp đến, tôi cùng các đồng liêu lo sốt vó. Hai gã địa chủ báo có một vị khách lạ ở quán trọ, tôi vội đến đón về nhà, thết đãi, cho vay tiền, nghe hắn kể chuyện quyền thế mà run cả người. Các đồng liêu tôi cũng lần lượt đưa tiền. Hắn còn hỏi cưới con gái tôi; tôi đã mơ đến ngày làm quan lớn ở thủ đô. Nhưng rồi lá thư của hắn bị đọc lên: hắn chỉ là một gã thua bạc rỗng túi, và hắn gọi tôi là đồ ngu. Tôi chưa kịp nguôi giận thì hiến binh vào báo quan thanh tra thật đã đến.

Chủ sự bưu vụ báo tin người được tưởng là quan thanh tra chỉ là kẻ mạo danh, bằng chứng là bức thư hắn viết. Thư được đọc lên, các quan chức lần lượt bị chế giễu; thị trưởng uất ức tự rủa mình, cả bọn đổ lỗi cho nhau. Hiến binh báo tin quan thanh tra thật đến khiến tất cả sững sờ.

Trong nhà thị trưởng, khi mọi người đang chúc mừng ông sắp gả con gái cho quan lớn, chủ sự bưu vụ hối hả chạy vào báo rằng người họ tưởng là quan thanh tra không phải quan thanh tra. Ông ta đã bóc bức thư Khơ-lét-xta-cốp gửi bạn vì sợ hắn tố cáo nhà bưu vụ. Thị trưởng giận dữ, dọa bắt và đày chủ sự bưu vụ đi Xi-bia, nhưng mọi người vẫn đòi đọc thư.

Trong thư, Khơ-lét-xta-cốp kể đã thua bạc, sắp bị bỏ tù vì nợ tiền trọ thì được tưởng nhầm là quan to, nay ăn ở nhà thị trưởng, tán tỉnh vợ con ông ta và vay tiền tùy thích. Hắn khuyên bạn viết bài báo về đám quan chức, rồi nhận xét từng người: thị trưởng ngu như ngựa thiến lông xám, chủ sự bưu vụ chè rượu, bần tiện, viện trưởng viện tế bần như con lợn đội mũ nồi, kiểm học sặc mùi hành, chánh án thô lỗ. Ai bị nhắc đến cũng chối cãi, tìm cách bịt đoạn nói về mình, trong khi hả hê khi nghe nói về người khác.

Thị trưởng như bị búa giáng, tự mắng mình là thằng già ngu ngốc từng bịp được cả tổng đốc nay lại bị một kẻ vớ vẩn lừa, tự đấm vào mặt, gọi thiên hạ đến xem mình bị lừa và quay ra hỏi khán giả cười gì. Các quan kể ra những món tiền bị lấy, rồi xúm lại mắng Bốp-trin-xki và Đốp-trin-xki là kẻ đã phao tin. Đúng lúc ấy, một hiến binh bước vào báo quan lớn từ Pê-téc-bua đã đến, cho đòi các quan lại ngay lập tức. Cả bọn kinh hãi, cứng người như hóa đá.

Hôm ấy có người mang đến nhà bưu vụ một lá thư của vị khách mà cả thị trấn tưởng là quan thanh tra. Thấy đề gửi phố Nhà Bưu vụ, tôi sợ hắn tố cáo mình nên bóc ra xem, và tá hỏa khi biết hắn chỉ là một gã công chức thua bạc. Tôi chạy đến nhà thị trưởng báo tin; ông ta còn dọa đày tôi đi Xi-bia. Khi thư được đọc lên, ai cũng bị hắn giễu cợt, cả tôi cũng bị so với lão gác cổng chè rượu. Thị trưởng uất đến phát điên, còn chúng tôi kể nhau nghe mỗi người mất bao nhiêu tiền và trách hai gã địa chủ đã phao tin. Rồi hiến binh vào báo quan thanh tra thật đã đến, và tất cả chúng tôi đứng chết lặng.

Mở đầu đoạn trích, thị trưởng đang ở đỉnh cao kiêu hãnh, tin mình sắp thành bố vợ quan lớn nên quát nạt, dọa bắt chủ sự bưu vụ. Khi bức thư được đọc, ông chuyển sang chối cãi, cho rằng người khác viết thêm lời chê mình. Sự thật không thể chối bỏ khiến ông bàng hoàng như bị búa đánh, rồi uất hận tự rủa mình ngu ngốc, tự đấm vào mặt, trút giận lên cả những kẻ viết văn. Cơn giận chưa nguôi thì ông quay sang đổ lỗi cho hai địa chủ phao tin. Đến khi hiến binh báo quan thanh tra thật đến, ông cùng mọi người chết lặng trong nỗi sợ trước sự trừng phạt sắp tới.

Kết luận

Với tóm tắt vở kịch, em cần giữ đúng mạch năm hồi xoay quanh sự nhầm lẫn; với tóm tắt đoạn trích trong SGK Cánh diều, cần làm nổi bật bức thư lật tẩy sự thật, phản ứng của thị trưởng và cảnh câm khi quan thanh tra thật đến.

Xem thêm:

• Tóm tắt Trưởng giả học làm sang (Mô-li-e)
• Tóm tắt Sống, hay không sống – đó là vấn đề và vở Hăm-lét
• Tóm tắt Một chuyện đùa nho nhỏ (Sê-khốp)