Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Tác giả Han-xơ Crít-xti-an An-đéc-xen (Hans Christian Andersen)
Chân dung tác giả

Tiểu sử An-đéc-xen, con người thợ giày thành ông vua truyện cổ tích

Cập nhật 23/01/2026·MMavrick Nguyễn·10 phút đọc
Nội dung chính
  • Con trai người thợ giày ở Ô-đen-xê
  • Mười bốn tuổi một mình lên kinh đô
  • Ba cuốn sách mỏng in từ năm 1835 đến 1837
  • Một đời không vợ

Mùa hè năm 1875, khi ông qua đời ở tuổi bảy mươi, người ta tìm thấy trên ngực ông một túi nhỏ đựng lá thư dài của cô gái ông đem lòng yêu từ mấy chục năm trước, khi cô đã hứa hôn với người khác. Người đàn ông cả đời không vợ ấy là An-đéc-xen. An-đéc-xen (Han-xơ Crít-xti-an An-đéc-xen, Hans Christian Andersen, 1805 – 1875) là nhà văn Đan Mạch, tác giả của 156 truyện cổ tích như Nàng tiên cá, Vịt con xấu xí, Cô bé bán diêm, được dịch ra hơn một trăm thứ tiếng. Học sinh đọc Cô bé bán diêm ở lớp 6 và gặp lại chính ông trong truyện Xe đêm ở lớp 8.

Con trai người thợ giày ở Ô-đen-xê

Tác giả Han-xơ Crít-xti-an An-đéc-xen (Hans Christian Andersen)
Chân dung nhà văn An-đéc-xen. Ảnh: Wikimedia Commons (phạm vi công cộng, Thora Hallager, 1869)
Tên đầy đủ Hans Christian Andersen (Han-xơ Crít-xti-an An-đéc-xen); người Đan Mạch thường gọi tắt là H.C. Andersen
Năm sinh – năm mất 2/4/1805 – 4/8/1875
Quê quán Ô-đen-xê (Odense), đảo Phy-nơ, Đan Mạch; mất tại Cô-pen-ha-ghen
Thể loại Truyện cổ tích (truyện kể sáng tác), tiểu thuyết, kịch, thơ, du ký, tự truyện
Tác phẩm tiêu biểu Cái bật lửa, Nàng công chúa và hạt đậu (1835), Nàng tiên cá, Bộ quần áo mới của hoàng đế (1837), Vịt con xấu xí (1843), Bà chúa tuyết (1844), Cô bé bán diêm (1845); tiểu thuyết Người ứng tác (1835)
Số truyện cổ tích 156 truyện
Trong SGK hiện hành Cô bé bán diêm (Ngữ văn 6, cả ba bộ sách)

Ông sinh ngày 2/4/1805 ở Ô-đen-xê, một thị trấn tỉnh lẻ trên đảo Phy-nơ. Cha là anh thợ giày nghèo Han-xơ An-đéc-xen, chỉ học hết bậc sơ đẳng nhưng có sách trong nhà: Kinh Thánh, hài kịch của Hôn-be, Nghìn lẻ một đêm. Ông đọc cho con nghe và tự tay làm cho con một nhà hát rối nhỏ. Mẹ là một phụ nữ giặt thuê không biết chữ. Cha mất năm 1816, cậu bé mười một tuổi phải đi học việc ở xưởng dệt, xưởng may.

Trung tâm Nghiên cứu An-đéc-xen thuộc Đại học Nam Đan Mạch nhấn mạnh hai thứ của tuổi thơ ấy về sau thành vốn liếng văn chương: những câu chuyện dân gian ông nghe các bà cụ trong nhà tế bần Ô-đen-xê kể, và việc Ô-đen-xê là thị trấn duy nhất ngoài thủ đô có nhà hát, nơi cậu bé được xem những gánh diễn từ Cô-pen-ha-ghen về.

Mười bốn tuổi một mình lên kinh đô

Ngày 4/9/1819, vài tháng sau lễ thêm sức, cậu bé mười bốn tuổi từ biệt mẹ, lên xe ngựa đi Cô-pen-ha-ghen để tìm đường vào nhà hát. Cậu có giọng nữ cao trong trẻo và được Nhà hát Hoàng gia nhận, nhưng giọng sớm vỡ. Trong ba năm, cậu lần lượt thử làm vũ công ba lê, diễn viên, ca sĩ, rồi viết kịch, và đều thất bại.

Ý định viết lách của cậu lọt vào mắt Giô-nát Côn-lin, giám đốc Nhà hát Hoàng gia, người thuyết phục vua Phơ-rê-đê-rích VI chu cấp một phần tiền học. Cậu thiếu niên được gửi vào trường ngữ pháp ở Xla-gen-xê, rồi Ê-xi-nô, Ông ở nhà thầy hiệu trưởng, bị đối xử tệ “để rèn tính cách”, bị cấm viết, và về sau gọi đó là những năm u tối, cay đắng nhất đời mình. Gia đình Côn-lin thì trở thành gia đình thứ hai của ông suốt đời.

Năm 1829, truyện Cuộc đi bộ từ kênh Hôn-men đến mũi đông đảo A-ma đem lại thành công đầu tiên. Năm 1833, một khoản trợ cấp nhỏ của nhà vua cho ông đi châu Âu; chuyến đi Ý thành cuốn tiểu thuyết Người ứng tác (1835), được hoan nghênh ngay khi ra mắt.

Ba cuốn sách mỏng in từ năm 1835 đến 1837

Ngày 8/5/1835, nhà xuất bản Rai-xen ở Cô-pen-ha-ghen in một tập mỏng sáu mươi mốt trang tên là Truyện kể cho trẻ em, gồm bốn truyện: Cái bật lửa, Claus lớn và Claus nhỏ, Nàng công chúa và hạt đậu, Những bông hoa của bé I-đa. Ba truyện đầu ông dựa vào chuyện dân gian nghe thời nhỏ, truyện thứ tư do ông tự nghĩ ra cho con gái một người bạn.

Giới phê bình Đan Mạch không mặn mà. Họ chê lối kể chuyện như nói chuyện thường ngày, và cho rằng truyện viết cho trẻ con phải để dạy dỗ chứ không phải để mua vui. Ông chờ cả năm mới in tập thứ ba, ngày 7/4/1837, gồm Nàng tiên cá và Bộ quần áo mới của hoàng đế. Ngay trước khi in, ông sửa lại đoạn kết truyện sau: thay vì để hoàng đế cứ thế diễu hành, ông thêm tiếng một đứa trẻ kêu lên rằng hoàng đế chẳng mặc gì cả. Chi tiết ấy về sau thành điều ai cũng nhớ.

Chính Nàng tiên cá đem lại cho ông danh tiếng quốc tế. Các tập tiếp theo ra đều đặn cho đến năm 1872, với Vịt con xấu xí, Bà chúa tuyết, Chú lính chì dũng cảm, Đôi giày đỏ… Khác với anh em Grim, những người sưu tầm truyện dân gian, phần lớn truyện của ông là sáng tác: đồ vật biết nói, con vật biết buồn, và rất nhiều kết thúc không có hậu.

Một đời không vợ

An-đéc-xen không bao giờ lập gia đình. Cô gái có lá thư theo ông đến lúc chết là Ri-bo Voi-tơ, em gái một người bạn học, mối tình đầu của ông; khi hai người gặp nhau, cô đã đính hôn với người khác. Ông còn đơn phương yêu Xô-phi Ơ-xtét, con gái nhà vật lý Ơ-xtét, và Lu-i-dơ Côn-lin, con gái út của ân nhân.

Người phụ nữ nổi tiếng nhất ông từng yêu là nữ danh ca Thụy Điển Giên-ni Lin. Truyện Chim họa mi được coi là lời bày tỏ của ông với cô, và từ đó cô có biệt danh “chim họa mi Thụy Điển”. Ông trao thư cầu hôn cho cô ngay trên sân ga; cô chỉ coi ông như một người anh.

Ông kết bạn với nhiều văn nhân châu Âu. Năm 1847, ông gặp Đích-ken ở London và rất ngưỡng mộ ông. Mười năm sau, ông sang thăm, định ở nhà Đích-ken ít ngày nhưng kéo dài thành năm tuần, khiến gia đình chủ nhà mệt mỏi. Sau chuyến đi ấy, Đích-ken thôi hồi âm thư của ông, và An-đéc-xen không bao giờ hiểu vì sao.

Ngày 2 tháng 4: từ sinh nhật nhà văn đến Ngày Sách thiếu nhi

Đầu năm 1872, ông ngã khỏi giường, bị thương nặng và không bao giờ hồi phục hẳn. Ngày 2/4/1875, sinh nhật lần thứ bảy mươi của ông được cả nước Đan Mạch long trọng chúc mừng. Ông mất ngày 4/8/1875 tại Rô-li-he (Rolighed), biệt thự của gia đình bạn thân Men-khi-o gần Cô-pen-ha-ghen. Đến lúc ấy, chính phủ Đan Mạch đã trả cho ông khoản trợ cấp hằng năm như một “báu vật quốc gia”.

Ngày sinh của ông, 2 tháng 4, hiện là Ngày Sách thiếu nhi quốc tế. Giải thưởng mang tên ông, do Hội đồng Quốc tế về Sách cho người trẻ (IBBY) trao cho nhà văn và họa sĩ minh họa có cống hiến lâu dài cho văn học thiếu nhi. Năm 2005, kỷ niệm hai trăm năm ngày sinh của ông, được Đan Mạch gọi là Năm An-đéc-xen.

Cô bé bán diêm và An-đéc-xen trong sách giáo khoa

Văn bản Sách – bài học Trên Văn VN
Cô bé bán diêm Ngữ văn 6 Kết nối tri thức, tập 1 – Bài 3 (Yêu thương và chia sẻ) Soạn bài · Tác giả – tác phẩm
Cô bé bán diêm Ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo, tập 2 – Bài 9 (đọc mở rộng theo thể loại); Ngữ văn 6 Cánh diều, tập 2 – Bài 6 (thực hành đọc hiểu) Tóm tắt · Phân tích nhân vật
Xe đêm (Pau-tốp-xki viết về An-đéc-xen) Ngữ văn 8 Kết nối tri thức Soạn bài · Tác giả – tác phẩm

Cô bé bán diêm in lần đầu vào tháng 12/1845, trong một cuốn lịch dân gian Đan Mạch cho năm 1846, sau đó được đưa vào tập Truyện cổ tích mới năm 1848. Đêm giao thừa, em bé chân trần không bán được bao diêm nào, không dám về nhà vì sợ cha đánh, ngồi nép vào góc tường quẹt từng que diêm để sưởi; mỗi que diêm mở ra một ảo ảnh, cho đến lúc em thấy bà nội. Bản dịch in trong sách giáo khoa còn được bảo hộ, các bài trên Văn VN chỉ tóm lược; khi viết bài có thể tham khảo các mẫu mở bài và kết bài Cô bé bán diêm.

Nhiều truyện khác của ông đã có trên Văn VN: Nàng tiên cá, Bộ quần áo mới của hoàng đế, Nàng công chúa và hạt đậu, Vịt con xấu xí, Con chim họa mi. Đọc liền vài truyện sẽ thấy điều làm nên giọng An-đéc-xen: một người kể ấm áp, hóm hỉnh, nhưng không ngại để nhân vật của mình chịu thiệt thòi, như chính tuổi thơ nghèo khó của cậu bé con người thợ giày ở Ô-đen-xê.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5