Mở bài Cô bé bán diêm hay nhất – 13 mẫu trực tiếp, gián tiếp, nâng cao

Cô bé bán diêm là truyện nổi tiếng của An-đéc-xen, nhà văn Đan Mạch được trẻ em khắp thế giới yêu mến. Qua số phận một em bé nghèo chết rét lúc năm cũ sắp qua, tác phẩm bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc với những đứa trẻ bất hạnh và lên án sự lạnh lùng của xã hội quanh em.

An-đéc-xen (1805–1875) lớn lên trong cảnh nhà túng thiếu ở Đan Mạch, say mê những câu chuyện cổ tích rồi trở thành người kể chuyện được cả thế giới biết đến. Những tác phẩm như Nàng tiên cá, Bầy chim thiên nga hay Bộ quần áo mới của hoàng đế đã đi cùng tuổi thơ của bao thế hệ. Viết năm 1845, Cô bé bán diêm kể về một em gái mất mẹ, đi chân trần lang thang trên phố trong đêm giao thừa, lần lượt đốt những que diêm để hơ tay và để mơ. Bằng lối kể đan cài hiện thực với mộng tưởng, nhà văn đã viết nên câu chuyện thấm đẫm lòng nhân ái về số phận trẻ thơ nghèo khổ.

Có những ngọn lửa chỉ cháy trong vài giây mà soi sáng mãi trong trí nhớ người đọc. Đó là những que diêm bé nhỏ trong truyện Cô bé bán diêm của An-đéc-xen. Mỗi lần que diêm bùng lên, em bé lại thấy một điều mình khao khát: hơi ấm, bữa ăn, cây thông Nô-en, rồi gương mặt hiền hậu của người bà đã khuất. Mỗi lần diêm tắt, hiện thực lạnh lẽo lại ùa về. Qua những ánh lửa chập chờn ấy, nhà văn để lại một câu chuyện vừa đẹp vừa buồn về khát vọng hạnh phúc của trẻ thơ.

Người ta thường gọi An-đéc-xen là ông vua của truyện cổ tích, nhưng ít ai nghĩ rằng chính ông từng là một cậu bé nghèo, con của một người thợ giày. Tuổi thơ thiếu thốn giúp nhà văn Đan Mạch thấu hiểu những đứa trẻ không có gì trong tay ngoài ước mơ. Cô bé bán diêm là trang viết thấm đẫm sự thấu hiểu ấy. Câu chuyện về em bé chết cóng ngoài phố khi năm mới vừa sang đã khiến bao thế hệ bạn đọc rơi nước mắt và biết thương những phận người nhỏ bé.

Văn chương nhân loại chưa bao giờ ngừng viết về những đứa trẻ thiệt thòi. Ở Việt Nam có bé Hồng trong Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng, ở Pháp có Cô-dét trong Những người khốn khổ của Vích-to Huy-gô. Trong dòng văn ấy, Cô bé bán diêm của An-đéc-xen có một chỗ đứng riêng. Không cần những trang dài, nhà văn chỉ kể về một đêm giao thừa, một em bé và một bao diêm, vậy mà đủ khiến người đọc day dứt mãi về những đứa trẻ bị bỏ quên giữa cuộc đời.

Đêm giao thừa vốn là lúc mọi người quây quần bên nhau. Trong truyện Cô bé bán diêm, An-đéc-xen cũng viết về một đêm như thế: “Cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi ngỗng quay.” Nhưng bên ngoài những khung cửa ấy, một em bé không mũ, không giày đang thu mình trong một góc tường, đói và rét, không dám trở về. Chính sự đối lập giữa ấm áp và giá lạnh, giữa no đủ và đói khát đã làm nên sức ám ảnh của câu chuyện và bộc lộ tấm lòng thương xót của nhà văn với những phận đời nghèo khổ.

Nhà văn Nguyễn Tuân từng nhận xét: “Một em nhỏ nào đã đọc qua truyện ngắn An-đéc-xen thì trọn đời không khi nào quên và dửng dưng với thơ ca, mộng ước, tình thương yêu và lòng công bằng”. Lời ấy càng đúng khi ta đọc Cô bé bán diêm. Câu chuyện có mộng ước lung linh trong từng ánh lửa, có tình thương dành cho em bé mồ côi, và có cả nỗi day dứt trước một xã hội chưa công bằng với trẻ thơ. Đọc truyện, người lớn lẫn trẻ nhỏ đều học được cách nhìn những người khốn khó bằng ánh mắt nhân hậu hơn.

Cùng viết về mùa đông, cái nghèo và sự sống mong manh của con người, nhưng Chiếc lá cuối cùng của O. Hen-ri khép lại bằng một sự hồi sinh, còn Cô bé bán diêm của An-đéc-xen lại kết thúc bằng một cái chết. Giôn-xi được cứu vì có người quan tâm; em bé bán diêm ra đi vì giữa phố đông chẳng ai dừng lại hỏi han. Đặt hai câu chuyện cạnh nhau, ta càng thấm thía điều An-đéc-xen muốn nói: sự thờ ơ có thể cướp đi một đứa trẻ, cũng như tình thương có thể giữ lại một con người.

Giữa những thành phố hiện đại hôm nay, ta vẫn bắt gặp những đứa trẻ bán hàng rong đến khuya, ngủ vội bên vỉa hè hay chìa tay mời khách mua từng gói kẹo. Mỗi lần như vậy, nhiều người lại nhớ đến em bé trong truyện Cô bé bán diêm của An-đéc-xen. Câu chuyện viết từ giữa thế kỉ XIX nhưng nỗi đau mà nó chạm tới vẫn chưa cũ. Đó là lí do tác phẩm còn được đọc, được học và còn khiến chúng ta tự hỏi mình đã làm gì cho những đứa trẻ kém may mắn quanh ta.

Trong truyện Cô bé bán diêm, An-đéc-xen không đặt tên cho nhân vật chính. Em chỉ là một cô bé bán diêm, như bao đứa trẻ nghèo khác lẫn vào đám đông nơi góc phố. Mẹ mất sớm, bà nội hiền hậu cũng đã qua đời, em phải sống với người cha hay mắng đánh trong một căn gác sát mái lộng gió. Vậy mà trong tâm hồn bé nhỏ ấy vẫn có biết bao ước mơ trong trẻo. Phân tích nhân vật này, ta hiểu sâu hơn số phận đáng thương của trẻ em nghèo và lòng nhân hậu của nhà văn.

Truyện Cô bé bán diêm của An-đéc-xen được dệt nên từ những lần quẹt diêm. Que thứ nhất hiện ra lò sưởi, que thứ hai là bàn ăn có ngỗng quay, que thứ ba là cây thông Nô-en lộng lẫy, que thứ tư mang người bà trở về; cuối cùng, em quẹt hết cả bao để níu bà ở lại. Mỗi ánh lửa là một mong muốn rất đỗi bình thường của trẻ thơ, và mỗi lần diêm tắt lại là một lần hiện thực phũ phàng trở về. Tìm hiểu các lần quẹt diêm chính là cách chạm vào trái tim của câu chuyện.

Ít có cái kết nào vừa buồn vừa đẹp như đoạn cuối truyện Cô bé bán diêm. Sáng mồng một, tuyết còn phủ trắng, người qua đường thấy một em gái ngồi chết ở xó tường mà đôi má vẫn hồng, môi vẫn như cười. Họ bảo nhau rằng có lẽ em muốn sưởi cho ấm, mà chẳng ai biết những điều kì diệu em vừa thấy. Bằng cái kết ấy, An-đéc-xen vừa xoa dịu nỗi đau cho người đọc, vừa để lại lời trách móc nhẹ nhàng mà sâu cay dành cho sự vô tâm của người đời.

Có một mùa đông lạnh hơn cả tuyết trắng và gió bấc, đó là mùa đông trong lòng người. Gần hai thế kỉ trước, An-đéc-xen đã viết về mùa đông ấy trong truyện Cô bé bán diêm. Em bé của ông chết không chỉ vì giá rét mà vì suốt cả ngày dài không ai mua một bao diêm, không ai bố thí một đồng xu, không ai cúi xuống nhìn em. Thế nhưng nhà văn không để câu chuyện chìm hẳn trong bóng tối. Ông cho em được sưởi ấm, được ăn no, được gặp bà, dù chỉ trong ánh lửa diêm ngắn ngủi. Sự đan cài giữa hiện thực khắc nghiệt với mộng tưởng lung linh ấy vừa là nét đặc sắc nghệ thuật, vừa là cách An-đéc-xen bày tỏ niềm tin rằng mọi đứa trẻ đều xứng đáng được yêu thương.