Soạn bài Rô-mê-ô và Giu-li-ét (Sếch-xpia) – Ngữ văn 9 Kết nối tri thức

Lời thoại của hai nhân vật có gì đặc biệt?

Trả lời:

Ở phần đầu, lời thoại của Rô-mê-ô và Giu-li-ét đều là lời độc thoại: mỗi người nói với chính mình chứ không nói với nhau. Rô-mê-ô đứng dưới vườn ngắm Giu-li-ét, tự nói những lời ca ngợi nàng; Giu-li-ét bên cửa sổ tưởng chỉ có một mình nên thổ lộ tình cảm thầm kín. Hai người cùng có mặt nhưng chưa trò chuyện, tạo nên một tình huống sân khấu độc đáo: khán giả nghe được nỗi lòng của cả hai trước khi họ thực sự gặp nhau.

Tại sao Giu-li-ét mong Rô-mê-ô từ bỏ tên họ?

Trả lời:

Rô-mê-ô thuộc dòng họ Môn-ta-ghiu, kẻ thù truyền kiếp của dòng họ Ca-piu-lét nhà Giu-li-ét. Cái tên họ ấy là rào cản khiến tình yêu của họ không thể được chấp nhận. Giu-li-ét hiểu rằng điều nàng yêu là con người Rô-mê-ô chứ không phải cái tên, nên nàng mong chàng rũ bỏ tên họ để hai người được yêu nhau tự do, không bị hận thù dòng tộc chia cắt. Nàng còn nói một câu nổi tiếng: “Bông hồng kia, giá gọi bằng một tên khác, thì hương thơm cũng vẫn ngạt ngào.”

Điều gì đã làm cho Rô-mê-ô có thể gặp gỡ Giu-li-ét?

Trả lời:

Đó là sức mạnh của tình yêu. Bức tường vườn nhà Ca-piu-lét rất cao, nơi ấy lại là đất của kẻ thù, bị bắt gặp thì khó thoát chết. Nhưng Rô-mê-ô vẫn vượt qua, vì như chàng nói: “Tôi vượt được tường này là nhờ đôi cánh của tình yêu; mấy bức tường đá ngăn sao được ái tình.” Tình yêu đã cho chàng lòng can đảm để bất chấp mọi hiểm nguy.

Sự việc Rô-mê-ô gặp Giu-li-ét diễn ra trong tình thế như thế nào?

Trả lời:

Cuộc gặp diễn ra trong một tình thế đầy nguy hiểm và éo le:

• Thời gian là đêm khuya, ngay sau buổi dạ hội ở nhà Ca-piu-lét, nơi hai người vừa gặp và yêu nhau, rồi mới biết người kia thuộc dòng họ kẻ thù.
• Không gian là khu vườn nhà Ca-piu-lét, đất của kẻ thù, tường cao khó vượt. Rô-mê-ô lén vào một mình; nếu bị người nhà Giu-li-ét bắt gặp, chàng có thể bị giết.
• Giu-li-ét đứng bên cửa sổ, không biết Rô-mê-ô đang ở dưới, nên vô tình để chàng nghe hết tâm sự của mình.

Tình thế ấy cho thấy tình yêu của hai người nảy nở giữa vòng vây của hận thù.

Hãy nhận xét cách bày tỏ tình yêu của Rô-mê-ô và Giu-li-ét.

Trả lời:

• Rô-mê-ô: bày tỏ tình yêu bằng những lời say đắm, bay bổng, giàu hình ảnh so sánh và cường điệu: Giu-li-ét là mặt trời, đôi mắt nàng sáng hơn sao, ước được làm chiếc bao tay để chạm vào má nàng. Đó là ngôn ngữ của một chàng trai đang yêu cuồng nhiệt, lãng mạn.
• Giu-li-ét: bày tỏ thẳng thắn, chân thành mà vẫn tỉnh táo. Nàng dám nói ra tình yêu của mình, dám mong người yêu từ bỏ tên họ, thậm chí sẵn sàng từ bỏ dòng họ Ca-piu-lét. Nàng cũng lo lắng cho an nguy của Rô-mê-ô khi biết chàng ở trong vườn.

Cả hai đều yêu nồng nhiệt, trong sáng và dũng cảm, dám vượt lên trên hận thù của gia đình.

Phân tích các hình thức thoại và chỉ ra vai trò của chúng trong việc thể hiện diễn biến tâm trạng của hai nhân vật Rô-mê-ô và Giu-li-ét.

Trả lời:

Diễn biến tâm trạng đi từ say mê thầm kín (độc thoại) đến hồi hộp, phân vân (lời nói một mình xen giữa) rồi đến giao hòa, quyết tâm (đối thoại).

Đoạn trích cho thấy những xung đột gì trong toàn bộ vở kịch?

Trả lời:

• Xung đột giữa tình yêu tự do, trong sáng của hai người trẻ với mối thù truyền kiếp của hai dòng họ Môn-ta-ghiu và Ca-piu-lét. Đây là xung đột chính, xuyên suốt vở kịch.
• Xung đột giữa khát vọng cá nhân với những ràng buộc của xã hội phong kiến, nơi tên họ, dòng tộc quyết định số phận con người.
• Xung đột bên trong nhân vật: giữa tình yêu và bổn phận với gia đình, giữa niềm say mê và nỗi lo sợ.

Từ phần tóm tắt nội dung vở kịch, hãy cho biết hành động thổ lộ tình yêu trong đêm ở vườn nhà Ca-piu-lét có liên hệ như thế nào với chuỗi hành động tiếp theo của hai nhân vật Rô-mê-ô, Giu-li-ét và kết cục của vở kịch.

Trả lời:

Đêm thổ lộ tình yêu là điểm khởi đầu cho mọi hành động về sau. Từ lời thề trong đêm ấy, hai người quyết định bí mật làm lễ cưới nhờ tu sĩ Lô-rân. Khi Rô-mê-ô bị trục xuất vì lỡ tay giết Ti-bân (anh họ Giu-li-ét) và cha mẹ Giu-li-ét định gả nàng cho bá tước Pa-rít, lời thề ấy khiến nàng liều uống thuốc ngủ giả chết. Cũng vì tình yêu không thể sống thiếu nhau, Rô-mê-ô tưởng nàng chết thật đã uống thuốc độc, và Giu-li-ét tỉnh dậy đã tự kết liễu đời mình theo chàng. Như vậy, hành động thổ lộ tình yêu đã mở ra một chuỗi lựa chọn táo bạo, dẫn tới kết cục bi thảm.

Qua nội dung tóm tắt vở kịch, hãy cho biết kết cục tình yêu của Rô-mê-ô và Giu-li-ét đã tác động như thế nào đến hai dòng họ Ca-piu-lét và Môn-ta-ghiu?

Trả lời:

Cái chết của Rô-mê-ô và Giu-li-ét là cái giá đau đớn mà hận thù phải trả. Trước thi thể của hai người con, hai dòng họ bừng tỉnh, nhận ra sai lầm và hòa giải, chấm dứt mối thù truyền kiếp. Bi kịch tình yêu vì thế mang ý nghĩa thức tỉnh: tình yêu cuối cùng đã chiến thắng hận thù, gieo hi vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn cho những người ở lại.

Tìm một tác phẩm nghệ thuật hiện đại (văn học, hội họa, âm nhạc, điện ảnh,…) lấy đề tài từ câu chuyện tình yêu của Rô-mê-ô và Giu-li-ét. Nêu một điểm tương đồng giữa tác phẩm đó với vở kịch Rô-mê-ô và Giu-li-ét của Uy-li-am Sếch-xpia.

Trả lời:

Tác phẩm: vở nhạc kịch West Side Story (Câu chuyện phía Tây), công diễn năm 1957 ở Mỹ, sau được chuyển thể thành phim điện ảnh. Câu chuyện chuyển bối cảnh sang thành phố New York, nơi Tony và Maria yêu nhau dù thuộc hai băng nhóm đối địch.

Điểm tương đồng: cả hai tác phẩm đều kể về tình yêu của đôi trẻ bị chia cắt bởi hận thù giữa hai phe, và đều kết thúc bằng mất mát đau thương, qua đó lên án hận thù, ca ngợi sức mạnh của tình yêu.