Soạn bài Hương và Phai (Nguyễn Minh Châu) – Ngữ văn 6 Kết nối tri thức (trang 48–51)

Vì sao Phai không đồng ý với Hương khi Hương gọi đám cưới của chị Phấn và anh Định là một “phép tính hoán vị”?

Trả lời: Trong toán học, hoán vị là đổi chỗ cho nhau: cái này sang vị trí cái kia và ngược lại. Lúc đầu, Phai cũng thấy cách gọi ấy thú vị. Nhưng nghĩ một lát, em nhận ra đám cưới chỉ diễn ra theo một chiều: chị Phấn về hẳn bên nhà Hương, còn anh Định chẳng sang ở nhà Phai. Nhà Hương có thêm người, nhà Phai thì mất đi một người. Vì thế Phai thấy phép tính ấy thiên vị, không công bằng.

Đằng sau sự phụng phịu rất trẻ con là một nỗi buồn chưa gọi được tên: Phai bắt đầu cảm thấy chị sắp rời xa mình. Câu cãi lại tưởng chỉ để bắt bẻ bạn, thật ra đã hé lộ tình thương chị rất sâu của cô bé.

Trả lời: Trước hết cần hiểu vì sao Phấn trở thành “bức tượng”. Suốt mấy tiếng đồng hồ, chị bị vây kín trong gian phòng trang điểm, bị bao nhiêu ánh mắt ngắm nghía, bị bó trong bộ đồ cưới lộng lẫy, đến mức tê dại. Chị ngồi im, ánh mắt vô hồn, thờ ơ với cả em gái. Từ sáng chị chưa ăn gì, người lớn lại sợ ăn uống làm hỏng lớp son.

Điều đánh thức chị là tấm lòng của hai em. Phai và Hương lặn lội bưng về bát riêu cua, món chị thích, rồi đứng ngay trước mặt giục chị ăn. Lời mời giản dị ấy, cùng hình ảnh hai đứa em lo cho mình, khiến cảm xúc trong chị trào lên. Chị đưa tay đón lấy bát đũa, xúc động đến run rẩy. Lúc ấy chị không còn là cô dâu được trưng bày cho người khác ngắm, mà là người chị được các em thương.

Chi tiết cho thấy tình cảm chân thành trong gia đình có sức mạnh lớn hơn mọi nghi thức hình thức của ngày cưới.

Lời nói của Phấn khi bát riêu cua bị đổ cho thấy chị dành cho các em tình cảm như thế nào?

Trả lời: Bát riêu cua đổ úp, áo xống của Phai ướt bê bết, chiếc áo cưới dính đầy riêu cua và rau. Hai đứa trẻ sợ đến sắp khóc. Ngay lúc ấy, điều đầu tiên chị Phấn làm là vội trấn an các em: đừng sợ, chẳng có việc gì quan trọng cả.

Lời nói ngắn mà cho thấy:

• Chị thương em hơn thương bộ áo cưới. Trong ngày quan trọng nhất đời mình, chị không tiếc chiếc áo đẹp, chỉ lo hai em hoảng sợ.
• Chị hiểu tấm lòng các em. Bát riêu cua đổ, nhưng sự quan tâm của các em thì chị đã nhận trọn vẹn.
• Chị bao dung, dịu dàng. Không một lời trách, chỉ có lời vỗ về.

Sau đó chị mặc một chiếc áo cánh trắng giản dị để về nhà chồng, đi hai bên là Phai và Hương. Người kể gọi cả hai cô bé là em gái của chị: tình thương của Phấn đã ôm lấy cả cô bé nhà bên.

Trước và sau đám cưới của chị Phấn, Phai đã có sự thay đổi như thế nào? Cảm nhận của Hương về Phai ở cuối truyện giúp em hiểu thêm điều gì về sự thay đổi ấy?

Trả lời:

Hương thấy bạn mình như vừa lớn vượt lên vài ba tuổi, dáng vẻ tháo vát, quán xuyến đến mức Hương thấy ghen tị. Cảm nhận ấy giúp ta hiểu:

• Sự trưởng thành của Phai rất rõ, đến cả người bạn thân ngày nào cũng gặp cũng nhận ra.
• Phai lớn lên không phải vì thêm tuổi mà vì tình thương và trách nhiệm: chị đi lấy chồng, em tự lấp vào khoảng trống chị để lại.
• Chữ ghen tị ở đây rất hồn nhiên, thực chất là sự ngưỡng mộ. Hương cũng đang học từ bạn mình một điều mới.

Chi tiết nào về tình cảm gia đình trong truyện Hương và Phai khiến em xúc động nhất? Vì sao?

Trả lời: Mỗi bạn có thể chọn một chi tiết khác nhau, miễn giải thích được lí do. Gợi ý:

Chi tiết bát riêu cua. Đây là chi tiết em xúc động nhất. Giữa một đám cưới đầy cỗ bàn, chỉ có hai đứa trẻ nhận ra cô dâu đang đói. Phai tự đi mua, rồi hai bạn thay nhau bưng thật khẽ suốt quãng đường cho khỏi sánh, công phu chẳng kém lần bày mưu se duyên. Bát canh rẻ tiền mà chứa cả tấm lòng; dù nó đổ úp xuống áo cưới, nó vẫn khiến chị Phấn trở lại là chính mình. Chi tiết dạy em rằng yêu thương trong gia đình nhiều khi chỉ là để ý xem người thân đang cần gì.

Có thể chọn thêm: phút chia tay buổi tối, trước cánh cửa nhìn ra con phố trắng xác pháo, chị Phấn bịn rịn mãi rồi bất ngờ ngồi xuống ôm chặt em gái và bật khóc. Người chị vừa dỗ em đừng sợ lúc ban chiều, giờ lại là người không giấu được nỗi nhớ thương. Chi tiết cho thấy chia xa là nỗi buồn của cả hai phía.