Món quà là bài đọc 1 (Chia sẻ và đọc) mở đầu Bài 11 (Trái tim yêu thương) trong sách Tiếng Việt lớp 4 Cánh diều tập 2, trang 3–5. Bài viết gợi ý trả lời 3 câu Chia sẻ về bài hát “Bầu và bí” và 5 câu hỏi Đọc hiểu câu chuyện về bạn Chi tốt bụng.
Chia sẻ (trang 3)
Em hãy nghe (hoặc đọc lời) bài hát sau đây và cho biết:
Bài hát Bầu và bí (nhạc Phạm Tuyên, lời ca dao cổ) dựa trên câu ca dao quen thuộc: “Bầu ơi thương lấy bí cùng / Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.”
Câu 1 (trang 3): Hình ảnh quả bầu, quả bí trong bài hát gợi cho em nghĩ đến ai?
Trả lời: Quả bầu, quả bí khác nhau nhưng cùng leo trên một giàn, gợi em nghĩ đến những người sống gần nhau: bạn bè trong lớp, hàng xóm trong xóm, rộng hơn là mọi người dân Việt Nam. Mỗi người một vẻ nhưng đều chung một mái nhà là quê hương, đất nước.
Câu 2 (trang 3): Em hiểu từ “giàn” trong bài hát có nghĩa là gì?
Trả lời: Nghĩa gốc: “giàn” là khung làm bằng tre, gỗ… để cây leo bám lên. Trong bài hát, “giàn” là nơi mọi người cùng chung sống: một tập thể, một làng xóm, một đất nước.
Câu 3 (trang 3): Bài hát khuyên ta điều gì?
Trả lời: Bài hát khuyên chúng ta dù khác nhau về hoàn cảnh, tính tình, dân tộc… cũng phải biết thương yêu, giúp đỡ, đùm bọc nhau, vì tất cả cùng chung một cộng đồng.
Đọc: Món quà (trang 4)
Câu chuyện của tác giả Trần Tùng Chinh, có thể chia làm 4 đoạn:
- Đoạn 1: Chi băn khoăn chọn quà sinh nhật cho Vy và quyết định mua quyển từ điển.
- Đoạn 2: Chi mổ heo đất, vay thêm của má cho đủ tiền.
- Đoạn 3: Thư bị ốm nặng, lớp quyên góp giúp bạn; Chi đắn đo rồi góp hết số tiền.
- Đoạn 4: Chi định tự làm một món quà khác tặng Vy.
Giải nghĩa từ:
- Bối rối: lúng túng, rối trí, chưa biết nên làm thế nào.
- Xoay xở: tìm đủ mọi cách để vượt qua khó khăn.
- Đắn đo: còn phân vân, cân nhắc xem có nên làm hay không.
- Mổ heo đất: đập con lợn đất (ống tiết kiệm) để lấy tiền ra.
Gợi ý đọc: giọng kể nhẹ nhàng, tình cảm; câu kêu “Eo ôi” đọc ngạc nhiên; đoạn Chi góp tiền đọc chậm, thể hiện tấm lòng của bạn.
Nội dung chính bài Món quà
Câu chuyện kể về Chi, cô bé đã dành số tiền tiết kiệm định mua quà sinh nhật cho Vy để góp giúp bạn Thư nghèo đang nằm viện. Bài đọc ca ngợi tấm lòng nhân hậu, biết sẻ chia của bạn nhỏ.
Đọc hiểu (trang 5)
Câu 1 (trang 5): Chi định tặng Vy món quà gì trong dịp sinh nhật? Vì sao?
Trả lời: Chi định tặng Vy một quyển từ điển. Vì Chi từng nghe Vy nói với Thư: “Vy thích lật từng trang từ điển hơn là tra nghĩa trên máy tính.” Chi muốn tặng đúng thứ bạn thích.
Câu 2 (trang 5): Chi đã làm thế nào để có đủ tiền mua món quà Vy yêu thích?
Trả lời: Quyển từ điển giá hơn một trăm nghìn. Chi xin má cho đập con heo đất lấy tiền tiết kiệm, nhưng vẫn còn thiếu mười nghìn. Má đưa thêm cho Chi và nói đùa: “Má cho vay nhé!”
Câu 3 (trang 5): Vì sao Chi không thực hiện được dự định tặng Vy món quà đó?
Trả lời: Vì bạn Thư bất ngờ phải mổ ruột thừa mà gia đình bạn lại nghèo. Cả lớp quyên góp giúp Thư trả tiền viện phí, Chi nghĩ đến bạn đang ốm nên đã góp toàn bộ số tiền dành dụm, kể cả mười nghìn vay của má. Không còn tiền, Chi không mua được quyển từ điển nữa.
Câu 4 (trang 5): Nếu là Vy, khi biết việc làm của Chi và nhận chiếc móc khoá do Chi tặng, em sẽ nói gì với bạn?
Trả lời: Em có thể nói:
- Cách 1: Cảm ơn Chi nhiều lắm! Chiếc móc khoá này là món quà quý nhất của mình, vì nó do chính tay bạn làm.
- Cách 2: Mình biết chuyện bạn góp tiền giúp Thư rồi. Mình rất tự hào có một người bạn tốt như Chi. Mình sẽ giữ chiếc móc khoá này thật cẩn thận.
Câu 5 (trang 5): Nếu được đề nghị nói một câu về Chi, em sẽ nói gì?
Trả lời: Em có thể chọn một trong các câu:
- Chi là cô bé có tấm lòng nhân hậu, biết nghĩ cho bạn bè.
- Chi sẵn sàng nhường niềm vui của mình để giúp người gặp khó khăn.
- Chi vừa tốt bụng vừa khéo tay, ai cũng muốn có một người bạn như thế.
Bài học: món quà quý nhất không nằm ở giá tiền mà ở tấm lòng. Biết chia sẻ đúng lúc bạn cần là cách thể hiện “trái tim yêu thương” đẹp nhất.
Đọc tiếp bài đọc 2 cùng chủ điểm: Buổi học cuối cùng.