Ôn tập cuối học kì 1 lớp 4 (trang 132–137) – Cánh diều

Các quả trên cây: đen, ngủ, thức, gió, trắng, khó, cười, ngày, tóc, vắng vẻ, buồn, thuộc. Ba cái giỏ: Động từ – Danh từ – Tính từ.

Trả lời:

Cách nhận biết: động từ chỉ hoạt động, trạng thái (ngủ, thức, cười, thuộc bài); danh từ chỉ sự vật, hiện tượng, thời gian (gió, tóc, ngày); tính từ chỉ màu sắc, tính chất, cảm xúc (đen, trắng, khó, vắng vẻ, buồn).

Trả lời:

• Mặt Trời: được gọi bằng từ dùng để gọi người (ông) và có hoạt động như người (ghé vào cửa sổ).
• Gió: được gọi là chị, có bàn tay và biết vuốt tóc bạn nhỏ.
• Búp bê: biết nhoẻn miệng cười như người.
• Ngoài ra, bạn nhỏ còn trò chuyện với bài toán (khó à khó ơi) như nói với một người bạn.

Như vậy, các vật được nhân hoá bằng cách gọi chúng như gọi người (ông, chị) và tả chúng có tay, biết cười, biết ghé thăm như người; có chỗ còn nói với sự vật như nói với người.

Trả lời: Đoạn văn tham khảo: Em rất quý bạn nhỏ trong bài thơ. Ba mẹ đi làm vắng, bạn vẫn tự giác học thuộc bài, làm xong bài toán khó mà không cần ai nhắc. Bạn còn biết an ủi ba mẹ đừng lo, vì ở nhà đã có mèo, có búp bê, có nắng, có gió làm bạn. Em muốn được ngoan và hiểu chuyện như bạn ấy.

Thần thoại Hy Lạp, SGK chỉ in tranh nhà vua cầm chiếc cốc vàng bên bàn đầy đồ ăn hoá vàng. Gợi ý: a) Vua Mi-đát ước muốn điều gì? b) Ban đầu, điều ước ấy mang lại cho nhà vua niềm vui như thế nào? c) Vì sao về sau nhà vua lại cầu xin Thần Đi-ô-ni-dốt lấy lại điều ước? d) Cuối cùng, nhà vua đã hiểu ra điều gì?

Trả lời: Bài kể tham khảo:

Ngày xưa, vua Mi-đát là người rất ham vàng. Một lần, vua được Thần Đi-ô-ni-dốt cho một điều ước. Vua xin cho mọi vật mình chạm tay vào đều hoá thành vàng. Thần đồng ý. Vua thử bẻ một cành cây, cành cây biến thành vàng; nhặt hòn đá, hòn đá cũng thành vàng. Vua sung sướng, nghĩ mình sẽ là người giàu nhất thế gian. Nhưng đến bữa ăn, bánh mì, thức ăn vua cầm lên đều hoá vàng, nước uống cũng vậy, vua không sao ăn uống được. Đói khát, vua hoảng sợ, vội cầu xin thần lấy lại điều ước. Thần bảo vua ra sông tắm, điều ước sẽ mất. Vua làm theo và trở lại như cũ. Từ đó, vua hiểu rằng hạnh phúc không nằm ở vàng bạc, còn lòng tham chỉ đem lại khổ sở.

a) Câu chuyện “Điều ước của vua Mi-đát” nói với em điều gì? b) Theo em, muốn có cuộc sống sung sướng, cần làm gì?

Trả lời:

• a) Câu chuyện khuyên em không nên tham lam. Vàng bạc nhiều đến đâu cũng không quý bằng những thứ bình thường như cơm ăn, nước uống, người thân.
• b) Muốn sống sung sướng, cần chăm chỉ làm việc, học tập, biết quý những gì mình đang có và biết chia sẻ với mọi người.

a) Người phụ nữ ấy là bà Nguyễn Thị Duệ. (Theo Nguyễn Phương Bảo An – Nguyễn Hoàng Trang)
b) Thuận quét luôn nửa sân bên kia. Cả mảnh sân sạch bong. (Theo Hoàng Anh Đường)

Trả lời:

• a) Chủ ngữ: Người phụ nữ ấy (trả lời câu hỏi Ai?).
• b) Câu 1: chủ ngữ là Thuận (Ai quét luôn nửa sân?). Câu 2: chủ ngữ là Cả mảnh sân (Cái gì sạch bong?).

Trả lời: Đoạn văn tham khảo (chủ ngữ được gạch dưới):

Bông hồng nhung trong chậu nhà em vừa nở sáng nay. Những cánh hoa đỏ thắm, mịn như nhung, xếp lớp ôm lấy nhuỵ vàng. Mấy giọt sương còn đọng trên cánh, long lanh dưới nắng. Hương hoa thơm dịu, lan khắp góc ban công. Em nâng niu ngắm mãi không chán.

a) Tả từng bộ phận của cây chuối mẹ trong một thời điểm. b) Tả sự phát triển của cây chuối mẹ theo thời gian. c) Tả sự phát triển của những cây chuối con theo thời gian. d) Tả cây chuối mẹ nghiêng sang một phía để buồng chuối không đè giập chuối con.

Trả lời: Chọn b. Câu mở đầu và câu thứ hai của bài cho thấy tác giả tả một cây – cây chuối mẹ (từ nó) – qua các thời điểm khác nhau: “Mới ngày nào nó chỉ là cây chuối con” … “Hôm nay, nó đã là cây chuối to, đĩnh đạc”. Sau đó bài tả tiếp cây ấy trổ hoa, hoa to dần, rồi đưa hoa sang chỗ trống để làm buồng. Các cây chuối con chỉ được nhắc thêm, không phải đối tượng được tả theo thời gian, nên ý c chưa đúng (một số sách giải chọn c).

a) Thân cây to bằng cột nhà, tàu lá như những cái quạt lớn. b) Xung quanh cây chuối ấy mọc lên dăm cây chuối bé. c) Chuối đã ra hoa, hoa ngày càng to. d) Chuối đã làm buồng, ra nải.

Trả lời: Các ý đúng: a, b, c. Cây đã lớn hẳn (a), đã có những cây con quanh gốc (b) và đã trổ hoa, hoa to dần (c). Ý d chưa đúng: trong bài, cây mới chuẩn bị để làm buồng, ra nải.

Trả lời:

Trả lời: Tác giả gọi cây chuối là mẹ, gọi các cây nhỏ là đứa con, và tả cây bằng những từ ngữ vốn dùng cho người: đĩnh đạc, có cổ mập tròn, bận đơm hoa kết quả, sợ đè giập đứa con, khẽ khàng ngả hoa sang chỗ trống.

Trả lời: Nhờ nhân hoá, cây chuối hiện lên sinh động, gần gũi như một người mẹ hiền biết yêu thương, che chở con. Người đọc thêm yêu cây cối và cảm nhận được tình mẹ con thật ấm áp.

Trả lời: Dàn ý: Mở bài – giới thiệu vườn hoa (ở đâu, của ai). Thân bài – tả bao quát (rộng, nhiều màu), tả từng loài hoa nổi bật, cảnh ong bướm, hương thơm, người chăm sóc. Kết bài – cảm nghĩ.

Bài văn tham khảo: Trước cửa nhà văn hoá phường em có một vườn hoa nhỏ rất đẹp. Vườn hình chữ nhật, được rào bằng hàng chè tàu cắt tỉa gọn gàng. Bước vào vườn, em thấy ngay luống hoa hồng đủ màu: đỏ thắm, hồng phấn, vàng tươi. Bên cạnh là khóm cúc vàng nở rộ, cánh hoa nhỏ xíu xếp tròn như những chiếc cúc áo. Góc vườn có mấy cây hoa giấy leo lên giàn, tím rực một khoảng trời. Buổi sáng, ong bướm bay rập rờn, hương hoa thoang thoảng theo gió. Chiều chiều, bác bảo vệ lại tưới nước, nhặt lá úa cho vườn hoa. Mỗi lần đi qua, em đều dừng lại ngắm và thấy lòng vui hẳn lên. Em tự nhủ sẽ không bao giờ ngắt hoa để vườn luôn đẹp như thế.

Trả lời: Dàn ý tương tự: giới thiệu vườn rau – tả bao quát – tả từng luống (rau cải, xà lách, bắp cải…: màu lá, hình dáng) – công việc chăm sóc – cảm nghĩ. Đoạn mở đầu tham khảo: Sau nhà bà ngoại em có một vườn rau xanh mướt. Vườn chia thành năm luống thẳng tắp, luống nào cũng tươi tốt. Đẹp nhất là luống bắp cải, những búp cải tròn xoe cuộn chặt, lá ngoài xoè rộng xanh mát như những bông hoa khổng lồ…